Khánh Hòa tăng tốc hạ tầng: tham vọng trung tâm tăng trưởng mới

Khánh Hòa đặt cược vào hạ tầng để bứt phá tăng trưởng hai con số

Chiến lược phát triển hạ tầng Khánh Hòa là định hướng dùng mạng lưới cao tốc, sân bay, cảng biển và quy hoạch giao thông liên vùng để mở rộng không gian kinh tế, nâng sức cạnh tranh du lịch – dịch vụ, đồng thời xây dựng các cực công nghiệp và năng lượng mới, tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế hai con số và vai trò trung tâm liên kết khu vực duyên hải Nam Trung Bộ – Tây Nguyên. Điểm đáng nói là tỉnh không coi đường sá, cảng biển hay sân bay là những công trình đơn lẻ, mà là hệ thống mắt xích được thiết kế trong một tầm nhìn tăng trưởng hai con số đến giai đoạn 2025-2030, với du lịch – dịch vụ là một trong bốn trụ cột động lực và được xác định là ngành mũi nhọn. Theo nghị quyết này, đến năm 2030, Khánh Hòa đặt mục tiêu đón 20,5 triệu lượt khách lưu trú, 10,5 triệu lượt khách quốc tế, hình thành 100.000 phòng lưu trú – trong đó 75% đạt chuẩn 3–5 sao, tạo việc làm cho hơn 300.000 lao động, và để du lịch đóng góp 15% GRDP cùng 20% thu ngân sách địa phương. Theo lãnh đạo tỉnh, tài nguyên biển và không gian du lịch chỉ trở thành động lực tăng trưởng khi được chuyển hóa thành sản phẩm đặc sắc, dịch vụ chất lượng và môi trường đầu tư thuận lợi. Đó là lý do Khánh Hòa chọn cách đi "từ nghị quyết đến công trình mở đường": dùng hạ tầng Khánh Hòa như công cụ tái tổ chức không gian kinh tế chứ không chỉ đáp ứng nhu cầu giao thông hiện hữu.

Cao tốc, sân bay, cảng biển: hạ tầng Khánh Hòa trở thành mạng lưới liên vùng

Nếu nhìn trên bản đồ giao thông quốc gia, có thể thấy Khánh Hòa đang âm thầm hoàn thiện cấu trúc một trung tâm kết nối mới. Hàng loạt tuyến cao tốc Vân Phong – Nha Trang, Nha Trang – Cam Lâm và Cam Lâm – Vĩnh Hảo đã được đưa vào khai thác, góp phần hoàn thiện trục cao tốc Bắc – Nam phía Đông đi qua địa bàn. Cùng với đó, tỉnh tiếp tục đẩy nhanh cao tốc Khánh Hòa – Buôn Ma Thuột và Khánh Hòa – Lâm Đồng, hoàn thiện hành lang Đông – Tây để kết nối duyên hải Nam Trung Bộ với Tây Nguyên. Theo bà Thái Thị Lệ Hằng, việc hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện đã rút ngắn thời gian di chuyển, gia tăng khả năng tiếp cận điểm đến và mở rộng thị trường khách cho Khánh Hòa. Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh cùng hệ thống cảng biển giúp hình thành mạng lưới giao thông đa phương thức, nâng khả năng kết nối tỉnh với các thị trường trong nước và quốc tế, đồng thời hỗ trợ phát triển cảng biển phục vụ cả du lịch lẫn kinh tế biển. Ở tầm vi mô, doanh nghiệp du lịch đã cảm nhận rõ tác động. Ông Nguyễn Hoàng Thái Huy cho biết các tuyến cao tốc cho phép thiết kế thêm tour trong ngày, tour liên vùng, tăng điểm tham quan và kéo dài thời gian lưu trú, từ đó nâng sức cạnh tranh của điểm đến và tăng doanh thu. Khi cao tốc Khánh Hòa – Buôn Ma Thuột được dự kiến đưa vào sử dụng cuối năm 2026, không gian liên kết Đông – Tây sẽ tiếp tục mở rộng, tạo điều kiện hình thành hành trình liên tỉnh mới gắn kết đại ngàn Tây Nguyên với dải biển Nam Trung Bộ.

Phía Nam Khánh Hòa: hình thành trục cảng biển – công nghiệp – năng lượng

Nếu Nha Trang và Cam Ranh là tâm điểm du lịch, thì phía Nam Khánh Hòa đang được quy hoạch như một vành đai công nghiệp – năng lượng – cảng biển mới. Kết quả kinh tế những tháng đầu năm cho thấy tỉnh duy trì nhịp tăng trưởng tích cực, với GRDP tăng 9,03% và tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội tăng khoảng 15,4%. Tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP cả năm trên 10% và coi việc thúc đẩy tiến độ các dự án ngoài ngân sách, nhất là ở phía Nam, là then chốt. Khu vực phía Nam được định hướng trở thành không gian phát triển quan trọng với các động lực công nghiệp, năng lượng, hạ tầng và kinh tế biển. Phía Nam Khánh Hòa đang trở thành trung tâm của cảng biển – công nghiệp – năng lượng – logistics, khi hàng loạt dự án tại khu vực Cà Ná và lân cận đi vào triển khai, kéo theo nhu cầu rất lớn về hạ tầng nền và chuỗi cung ứng vật liệu xây dựng. Cảng quốc tế Cà Ná không chỉ bốc dỡ nguyên vật liệu xây dựng mà còn đón tàu vận chuyển thiết bị cho các dự án điện gió, phục vụ trực tiếp các dự án năng lượng phía Nam Khánh Hòa. 8 tháng đầu năm, cảng đạt 80% kế hoạch năm và tăng trưởng đạt 94% so với cùng kỳ, cho thấy vai trò ngày càng rõ rệt trong chiến lược phát triển cảng biển gắn với công nghiệp và năng lượng sạch của tỉnh.

Tổ chức lại không gian du lịch: từ Nha Trang ra biển lớn và đại ngàn

Hạ tầng không chỉ phục vụ tuyến vận tải hàng hóa hay hành lang công nghiệp, mà đang tổ chức lại toàn bộ không gian du lịch của tỉnh. Việc mở rộng các tuyến cao tốc, sân bay và phát triển cảng biển đã giúp dòng khách không còn dồn nén ở Nha Trang, mà lan tỏa sang Vân Phong, Cam Ranh, khu vực phía Nam và cả các vùng miền núi. Đây là bước chuyển từ cách khai thác từng điểm đến riêng lẻ sang mô hình hệ sinh thái liên kết, nơi các vùng cùng bổ trợ sản phẩm và chia sẻ thị trường. Hạ tầng hàng không và cảng biển được xem là lợi thế cạnh tranh lớn của Khánh Hòa trong thu hút khách quốc tế, nhất là phân khúc cao cấp. Bến du thuyền quốc tế Ana Marina cùng năng lực tiếp nhận tàu biển quốc tế tạo thêm dư địa cho du lịch tàu biển, giúp điểm đến nâng cấp vị thế trên bản đồ du lịch biển khu vực. Song song, các hành lang Đông – Tây đang mở ra khả năng đưa dòng khách từ đại ngàn xuống biển và ngược lại, kết hợp nghỉ dưỡng biển với du lịch sinh thái, văn hóa, hình thành các hành trình liên vùng duyên hải Nam Trung Bộ – Tây Nguyên. Khi cao tốc Khánh Hòa – Buôn Ma Thuột hoàn thành, những tour liên tỉnh sẽ có điều kiện phát triển mạnh mẽ, biến hạ tầng Khánh Hòa thành cầu nối cho các vùng kinh tế lớn trong khu vực hơn là một hệ thống phục vụ nội tỉnh đơn thuần.

Thách thức quy hoạch giao thông và bài toán chuỗi cung ứng

Tốc độ tăng trưởng hai con số mà Khánh Hòa hướng tới không phải không có mặt trái. Ngay tại trung tâm Nha Trang, áp lực phương tiện tăng mạnh vào mùa cao điểm du lịch, trong khi giao thông tĩnh, bãi đỗ xe và vận tải công cộng chưa đáp ứng yêu cầu. Quỹ đất đường bộ hữu hạn nhưng phải đồng thời phục vụ người dân, khách du lịch, xe dịch vụ và dòng phương tiện từ bên ngoài đổ vào, khiến nhiều cửa ngõ, nút giao và hành lang chính thường xuyên quá tải. Trên cơ sở đề án tổ chức giao thông Nha Trang, tỉnh đang rà soát các nút giao trọng điểm như Mả Vòng, Quán Trường, Ngọc Hội – Vành đai 2, cùng các hành lang chính, điểm dừng đỗ tại khu vực tập trung đông khách du lịch. Mạng lưới vận tải công cộng cũng được định hướng tái cấu trúc với các tuyến buýt gom, buýt sân bay, buýt du lịch, phương tiện xanh và xa hơn là hệ thống BRT trên hành lang phù hợp. Ở phía Nam, bài toán không nằm ở giao thông nội đô mà ở chuỗi cung ứng vật liệu cho công trường. Khi nhiều dự án hạ tầng và năng lượng cùng triển khai, nhu cầu vật liệu xuất hiện đồng thời, nếu nguồn cung chưa chuẩn bị thì dự án rất dễ chậm tiến độ. Khánh Hòa đang tận dụng lợi thế tài nguyên vật liệu tại chỗ, thông qua các dự án như nạo vét Cảng cá Cà Ná bằng nguồn vốn xã hội hóa – hồ sơ mời thầu phát hành từ tháng 6 và đến ngày 17/7 đã có hai nhà đầu tư nộp hồ sơ hợp lệ. Đi cùng vật liệu từ nạo vét, các mỏ đá tại chỗ được chuẩn bị sớm để đảm bảo nguồn cung đúng quy hoạch, đúng thời điểm.