Vonfram bước vào tâm điểm chiến lược công nghiệp của Mỹ
Vonfram là một khoáng sản chiến lược có độ cứng, khả năng chịu nhiệt và chống mài mòn cao, được sử dụng rộng rãi trong bán dẫn, hàng không vũ trụ, năng lượng, y tế, sản xuất công nghiệp và quốc phòng, nên ngày càng được các nền kinh tế lớn xem là mắt xích thiết yếu trong chuỗi cung ứng khoáng sản và năng lực công nghiệp tương lai. Việc Mỹ cam kết đầu tư vào Elmet Group không chỉ là một thương vụ công nghiệp, mà là tuyên bố chính trị: Washington không chấp nhận để vonfram – kim loại nằm sâu trong nhiều công nghệ lõi – phụ thuộc vào Trung Quốc. Sự quan tâm của Mỹ bắt nguồn từ những đặc tính khó thay thế của vonfram và mức tập trung nguồn cung bất thường, khi phía Mỹ ghi nhận Trung Quốc chiếm tới khoảng 85% nguồn cung toàn cầu. Đó là tỷ lệ đủ lớn để biến bất kỳ cú sốc địa chính trị nào thành rủi ro hệ thống cho các ngành quốc phòng, điện tử và năng lượng. Động thái mới vì vậy phản ánh rõ tham vọng vonfram chiến lược Mỹ: xây dựng lại quyền kiểm soát vật liệu nền ngay từ bây giờ, thay vì chờ tới khi gián đoạn xảy ra.
Khoản đầu tư vào Elmet: thiết kế lại chuỗi cung ứng khoáng sản
Điểm đáng nói trong kế hoạch vonfram chiến lược Mỹ không phải ở quy mô vốn, mà ở cách dòng tiền được phân bổ: trải dài từ nguồn nguyên liệu, chế biến đến sản xuất công nghiệp, với mục tiêu xây dựng chuỗi cung ứng khoáng sản độc lập và bền vững. Elmet Group dự kiến hiện đại hóa các cơ sở sản xuất trong nước, khởi động lại khai thác tại Springer Tungsten Complex ở Nevada và phát triển mạng lưới nguồn cung từ các quốc gia đồng minh. Cách tiếp cận này cho thấy Washington đã rút kinh nghiệm từ phụ thuộc nhập khẩu: "khoảng cách giữa nhu cầu sử dụng và nguồn cung trong nước khiến việc đa dạng hóa nguồn nguyên liệu và xây dựng thêm năng lực chế biến trở thành một phần quan trọng trong chiến lược chuỗi cung ứng của Mỹ". Việc Elmet có hợp đồng cung ứng để bổ sung kho dự trữ quốc gia với giá trị tối đa lớn càng chứng minh vonfram được nhìn nhận như năng lực công nghiệp cốt lõi, không còn là một hàng hóa đơn thuần. Mỹ đang dựng lại tầng sâu của sức mạnh công nghiệp – lớp vật liệu nền mà Trung Quốc nắm giữ quá lâu.
Trung Quốc và bài toán tái cân bằng quyền lực trên thị trường vonfram
Mọi quyết định trong vonfram chiến lược Mỹ đều xoay quanh một thực tế: Trung Quốc thị trường vonfram hiện giữ vị thế thống trị. Phía Mỹ ước tính Trung Quốc chiếm khoảng 85% nguồn cung toàn cầu, trong khi Jefferies ghi nhận con số khoảng 80%. Dù tỷ lệ cụ thể khác nhau, thông điệp là rõ ràng: nguồn cung quá tập trung vào một quốc gia. Tệ hơn, Mỹ hiện không có hoạt động khai thác vonfram thương mại trong nước và phải dựa vào nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu. Từ đầu năm 2027, các quy định mới về mua sắm quốc phòng của Mỹ sẽ hạn chế sử dụng một số sản phẩm vonfram có nguồn gốc từ Trung Quốc và một số quốc gia được chỉ định, tạo nên cú hích pháp lý buộc chuỗi cung ứng phải dịch chuyển. Đây là một quyết định mang tính đối đầu mềm: Washington không công khai cấm vonfram Trung Quốc trong mọi lĩnh vực, nhưng dùng quốc phòng – lĩnh vực nhạy cảm nhất – làm bàn đạp để ép thị trường hình thành mạng lưới mới ngoài Trung Quốc. Đầu tư công nghiệp Mỹ vào Elmet và các nền tảng khác vì thế là bước chuẩn bị âm thầm cho cuộc cạnh tranh chiến lược kéo dài nhiều năm.
Almonty, MSR và giá trị mới của các tài sản vonfram ngoài Trung Quốc
Trong bối cảnh các nền kinh tế lớn tìm cách đa dạng hóa nguồn cung, thị trường bắt đầu định giá lại mạnh mẽ các tài sản vonfram ngoài Trung Quốc. Một báo cáo của Jefferies ước tính hoạt động vonfram của Almonty Industries có giá trị khoảng 7,6 tỷ USD, tạo thêm tham chiếu cho cách thị trường quốc tế nhìn nhận các nền tảng vonfram chiến lược. Almonty sở hữu các mỏ bên ngoài Trung Quốc, như Sangdong tại Hàn Quốc, đồng thời mở rộng khai thác và chế biến sâu, cho thấy giá trị không chỉ nằm ở trữ lượng mà ở năng lực đưa sản phẩm ra thị trường. Tại Việt Nam, Masan High-Tech Materials (MSR) đã xây dựng chuỗi tích hợp từ tài nguyên, khai thác đến chế biến, với sản lượng, lợi nhuận và dòng tiền ngày càng thể hiện rõ hơn vai trò của doanh nghiệp trong mạng lưới vonfram toàn cầu. Thông qua hợp tác với đối tác Hàn Quốc, MSR hướng tới nâng công suất oxit vonfram lên hơn 8.000 tấn mỗi năm vào năm 2027, tận dụng tốt hơn hệ thống nhà máy hiện hữu và mở rộng nguồn nguyên liệu đầu vào. Khi thị trường ưu tiên các nền tảng ngoài Trung Quốc, những doanh nghiệp như Almonty và MSR không chỉ là nhà sản xuất, mà là tài sản chiến lược trong ván cờ chuỗi cung ứng.
Từ vonfram chiến lược Mỹ đến câu hỏi về trật tự khoáng sản toàn cầu
Khoản đầu tư công nghiệp Mỹ vào vonfram, cùng các hợp đồng dự trữ quốc gia và khung quy định quốc phòng mới, báo trước một thực tế: cuộc cạnh tranh về chuỗi cung ứng khoáng sản đã bước sang giai đoạn vật liệu cụ thể. Vonfram không còn là câu chuyện của vài nhà sản xuất dụng cụ cắt, mà là phần của năng lực công nghiệp quốc gia, gắn với khả năng duy trì sản xuất và tăng sức chống chịu của chuỗi cung ứng trong dài hạn. Mỹ đang xây một kiến trúc mới, trong đó các mỏ, nhà máy chế biến và doanh nghiệp vật liệu tại đồng minh – từ Hàn Quốc đến Việt Nam – trở thành mắt xích ngày càng quan trọng. Đối với các nền tảng như MSR, đây là cơ hội hiếm: khi các thị trường lớn tìm cách đa dạng hóa nguồn cung ngoài Trung Quốc, sự kết hợp giữa tài nguyên, năng lực chế biến và định hướng chính sách trong nước tạo nền tảng để mở rộng vai trò trong chuỗi cung ứng vonfram toàn cầu. Kết luận rõ ràng là: ai kiểm soát được vật liệu chiến lược như vonfram sẽ có tiếng nói lớn hơn trong trật tự công nghiệp tương lai; Mỹ vừa quyết định sẽ không để vị trí đó thuộc về Trung Quốc một cách tuyệt đối.
