Thương vụ Elmet – Masan High-Tech Materials: cú đặt cược của Washington vào vonfram Việt Nam
Thương vụ Elmet Group Mỹ mua cổ phần Masan High-Tech Materials và ký hợp đồng dài hạn cung ứng vonfram từ Việt Nam là một bước đi địa chính trị nhằm xây dựng chuỗi cung ứng chiến lược độc lập với Trung Quốc, kết nối mỏ khoáng sản trong nước và quốc tế với năng lực chế biến sâu tại Việt Nam để phục vụ trực tiếp công nghiệp công nghệ cao Mỹ. Đây không phải một giao dịch tài chính đơn thuần, mà là lời tuyên bố: Washington coi vonfram Việt Nam là mắt xích quan trọng trong kiến trúc an ninh khoáng sản quốc phòng và bán dẫn của mình. Theo thỏa thuận, Elmet Group sẽ mua 4,99% cổ phần Masan High-Tech Materials với mức định giá doanh nghiệp khoảng 2,5 tỷ USD. Song phần quan trọng hơn nằm ở hợp đồng thương mại dài hạn về cung ứng sản phẩm vonfram và dịch vụ chế biến từ nền tảng khai thác tại Việt Nam. Hợp tác này cho thấy Mỹ muốn gắn chặt lợi ích của mình với vonfram Việt Nam, thay vì chỉ mua bán theo kiểu giao dịch ngắn hạn.
Elmet Group: doanh nghiệp 100 năm tuổi đang được Mỹ giao nhiệm vụ đầu chuỗi vonfram
Động lực địa chính trị của thương vụ nằm ở vị thế đặc biệt của Elmet Group trong các chuỗi cung ứng chiến lược của Mỹ. Nền tảng của tập đoàn là Elmet Technologies, doanh nghiệp hoạt động từ năm 1929, với các cơ sở sản xuất lớn tại Maine, Michigan và Ohio, tham gia từ vật liệu hàng không, vệ tinh đến thiết bị bán dẫn và các chương trình của Chính phủ Mỹ. Các sản phẩm của Elmet phải hoạt động trong môi trường nhiệt độ, điện từ và yêu cầu cơ khí khắt khe, tức là gắn chặt với các ứng dụng nhạy cảm về an ninh. Elmet chia hoạt động thành ba mảng: vật liệu chiến lược và linh kiện, sản phẩm vi sóng công suất cao, cùng tinh luyện và kinh doanh vật liệu. Điểm nhấn là năng lực xử lý kim loại chịu nhiệt đặc biệt, với máy ép đùn lực khoảng 5.500 tấn tại Michigan – một trong hai thiết bị loại này đang hoạt động tại Mỹ. Thay vì chỉ đứng ở cuối chuỗi, Elmet tuyên bố muốn mở rộng mạnh về phía đầu nguồn, xây dựng chuỗi khép kín từ khoáng sản và nguyên liệu vonfram đến linh kiện giá trị cao. Đó chính là chỗ vonfram Việt Nam bước vào.
Vonfram Việt Nam trong chiến lược chuỗi cung ứng chiến lược của Mỹ
Masan High-Tech Materials không chỉ là một công ty vonfram Việt Nam, mà đang trở thành điểm trung chuyển của chuỗi khoáng sản chiến lược phục vụ công nghệ cao Mỹ. Hai bên đã ký các thỏa thuận thương mại dài hạn về cung ứng sản phẩm vonfram và dịch vụ chế biến từ nền tảng khai thác tại Việt Nam. Hợp đồng có thời hạn hơn 8 năm, gắn vonfram Việt Nam trực tiếp với nhu cầu nguyên liệu cho trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và hàng không vũ trụ – những lĩnh vực Mỹ coi là trọng yếu cho cạnh tranh chiến lược. Giao dịch tài chính và thương mại này được mô tả là bước tiến quan trọng trong việc kết nối nguồn cung khoáng sản toàn cầu với năng lực chế biến tích hợp tại Việt Nam để phục vụ trực tiếp chuỗi sản xuất công nghệ cao tại Mỹ. Nói cách khác, Washington đang dùng Elmet Group Mỹ như “đầu mối kỹ thuật và chính trị” ở phía Mỹ, còn Masan High-Tech Materials là “trạm chế biến trung tâm” ở phía nguồn. Hai bên cũng lên kế hoạch phối hợp phát triển thêm nguồn cung tinh quặng vonfram từ các mỏ đối tác quốc tế đưa về chế biến tại Việt Nam, cho thấy Việt Nam được định vị như một hub chế biến vonfram khu vực.
Masan High-Tech Materials: từ doanh nghiệp khoáng sản đến mắt xích của an ninh kinh tế Mỹ
Ở chiều ngược lại, thương vụ giúp Masan High-Tech Materials bước ra khỏi vai trò một nhà sản xuất khoáng sản thuần túy, trở thành thành phần của chuỗi cung ứng chiến lược toàn cầu. Sau khi hoàn tất giao dịch dự kiến vào nửa đầu tháng 10, Tập đoàn Masan vẫn tiếp tục giữ vai trò cổ đông kiểm soát với tỷ lệ sở hữu khoảng 87,46% vốn tại doanh nghiệp. Điều này quan trọng: Việt Nam giữ quyền kiểm soát thực tế đối với tài sản khoáng sản, trong khi vẫn gắn kết sâu với nhu cầu nguyên liệu của Mỹ. Kết quả kinh doanh 6 tháng đầu năm cho thấy doanh nghiệp đang ở trạng thái tăng trưởng, với doanh thu và lợi nhuận sau thuế đủ mạnh để lần đầu tiên chi trả cổ tức cho cổ đông tổng giá trị 1.100 tỷ đồng. Để đáp ứng nhu cầu ngày càng mở rộng tại Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu, công ty đang mở rộng công suất sản xuất oxit vonfram lên hơn 8.000 tấn WO3 mỗi năm. Song quan trọng hơn, dòng thu tương đối ổn định và có thể dự báo từ hợp đồng dài hạn với đối tác Mỹ tạo nền tảng tài chính cho chiến lược gắn mình vào chuỗi cung ứng chiến lược của Washington.
Ý nghĩa địa chính trị và bước đi tiếp theo của Việt Nam
Thương vụ Elmet – Masan High-Tech Materials mang hàm ý rõ ràng: Mỹ không muốn tiếp tục phụ thuộc vào một nguồn vonfram duy nhất cho các chuỗi khoáng sản quốc phòng và công nghệ cao. Bằng cách gắn kết với vonfram Việt Nam và năng lực chế biến sâu tại đây, Washington vừa đa dạng hóa nguồn cung, vừa tạo ra một đối tác có lợi ích song song với mình trong cuộc cạnh tranh tài nguyên chiến lược. Elmet Group, với mục tiêu xây chuỗi khép kín từ khoáng sản đến linh kiện, đóng vai trò cầu nối giữa nhu cầu an ninh của Mỹ và năng lực khai thác, chế biến tại Việt Nam. Về phía Masan High-Tech Materials, kế hoạch hoàn thiện hồ sơ chuyển đăng ký giao dịch cổ phiếu từ hệ thống UPCoM sang niêm yết chính thức trên sàn TPHCM (HOSE) cho thấy doanh nghiệp muốn củng cố vị thế trên thị trường vốn trong nước song song với việc trở thành mắt xích toàn cầu. Nếu Việt Nam biết tận dụng ưu thế vonfram, củng cố khung pháp lý và năng lực thương lượng, các hợp đồng như vậy có thể chuyển hóa thành đòn bẩy chiến lược, giúp gia tăng vị thế trong bàn cờ khoáng sản quốc phòng đang nóng lên giữa các cường quốc.
