Tín hiệu khởi động lại nghị trình hạt nhân với trọng tâm Ninh Thuận 2
Hợp tác hạt nhân Việt Nam Hàn Quốc là khuôn khổ phối hợp lâu dài, trong đó Hàn Quốc chia sẻ kinh nghiệm công nghệ năng lượng nguyên tử, an toàn điện hạt nhân và đào tạo nhân lực, còn Việt Nam định hướng xây dựng năng lực quốc gia để từng bước làm chủ, vận hành an toàn các dự án như dự án Ninh Thuận 2 trong chiến lược phát triển năng lượng nguyên tử Việt Nam đến giữa thế kỷ này.
Ngày 30/9 tại Seoul, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đã làm việc với Bộ trưởng Thương mại, Công nghiệp và Tài nguyên Hàn Quốc Kim Jung Kwan, mở ra một chương mới cho hợp tác công nghệ năng lượng nguyên tử giữa hai bên. Cuộc gặp không chỉ là hoạt động ngoại giao thường kỳ, mà là lời khẳng định Việt Nam đang quay lại bàn cờ điện hạt nhân với tâm thế chủ động và chọn Hàn Quốc là một trong những đối tác chiến lược. Trong bối cảnh Việt Nam xác định điện hạt nhân là hướng ưu tiên theo Chiến lược phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử đến năm 2035, tầm nhìn 2050, lựa chọn này cho thấy Hà Nội muốn đi nhanh nhưng không đánh đổi an toàn.
Hàn Quốc mang gì đến bàn đàm phán: 40 năm kinh nghiệm và lời hứa “an toàn không thể thỏa hiệp”
Hàn Quốc bước vào hợp tác hạt nhân với Việt Nam không phải bằng lời hứa chung chung, mà bằng hơn 40 năm kinh nghiệm phát triển ngành năng lượng nguyên tử, từ nhập khẩu, nội địa hóa tới xuất khẩu công nghệ và triển khai các dự án điện hạt nhân quy mô lớn. Điều quan trọng hơn, Seoul nhấn mạnh mô hình phát triển dựa trên ba trụ cột: năng lực công nghệ, bảo đảm an toàn và hệ thống pháp lý – quản lý đồng bộ, trong đó an toàn được coi là yêu cầu "không thể thỏa hiệp".
Trong bối cảnh nhiều nước vẫn còn hoài nghi về an toàn điện hạt nhân, việc Hàn Quốc công khai đặt an toàn lên hàng đầu là thông điệp tích cực với dư luận Việt Nam. Hai bộ trưởng đều nhìn nhận còn nhiều dư địa hợp tác toàn diện, không chỉ ở khâu xây dựng nhà máy mà còn ở nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, vận hành, đào tạo nhân lực, bảo đảm an toàn và phát triển chuỗi công nghiệp phụ trợ. Nếu được triển khai đúng cách, đây không chỉ là mua công nghệ, mà là cùng xây dựng hệ sinh thái hạt nhân có chiều sâu.
Ninh Thuận 2: Từ dự án trên giấy thành trục hợp tác chiến lược
Điểm nhấn quan trọng nhất của hợp tác hạt nhân Việt Nam Hàn Quốc lần này là việc Seoul bày tỏ mong muốn tham gia toàn diện dự án Ninh Thuận 2. Phía Hàn Quốc khẳng định sẵn sàng đồng hành từ khâu xây dựng nhà máy, chia sẻ kinh nghiệm vận hành, bảo đảm an toàn, đào tạo nhân lực đến phát triển chuỗi công nghiệp phụ trợ và chuyển giao công nghệ năng lượng nguyên tử cho Việt Nam.
Về phía mình, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nêu rõ nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng năng lực quốc gia đủ mạnh để quản lý và vận hành an toàn, từng bước làm chủ công nghệ và phát triển bền vững. Điều này cho thấy Việt Nam không muốn lặp lại mô hình phụ thuộc công nghệ mà đang hướng tới một quan hệ đối tác bình đẳng hơn, nơi dự án Ninh Thuận 2 trở thành bệ phóng để hình thành đội ngũ cán bộ kỹ thuật, quản lý và an toàn hạt nhân trong nước. Nếu thành công, đây sẽ là phép thử then chốt cho chiến lược năng lượng nguyên tử Việt Nam trong nhiều thập niên tới.
Hạt nhân không đi một mình: AI và mạng lưới hợp tác quốc tế song hành
Một điểm đáng chú ý là Việt Nam tiếp cận điện hạt nhân không tách rời các công nghệ nền tảng khác. Trong cùng chuyến công tác, phía Việt Nam tham dự Diễn đàn Lãnh đạo công nghệ thông tin và truyền thông toàn cầu, khẳng định mục tiêu đến năm 2030 có 100% cán bộ, công chức sử dụng AI hằng tuần và 60% doanh nghiệp ứng dụng AI để nâng cao hiệu quả hoạt động. Việt Nam cũng đặt mục tiêu làm chủ hạ tầng tính toán khoảng 500 MW, phát triển tối thiểu 8 mô hình ngôn ngữ tiếng Việt, 5 nền tảng AI dùng chung và đào tạo 10.000 chuyên gia AI trình độ cao.
Theo phía Việt Nam, AI không chỉ phục vụ chuyển đổi số mà còn có thể được dùng trong ngành năng lượng nguyên tử, từ thiết kế, mô phỏng đến giám sát vận hành và bảo trì dự báo để nâng cao an toàn. Trên tinh thần hợp tác quốc tế cởi mở, Việt Nam đề xuất phối hợp với Hàn Quốc và cộng đồng quốc tế thí điểm ứng dụng AI trong các dịch vụ công, kết nối mạng lưới nghiên cứu – doanh nghiệp hai nước và xây dựng chuẩn mực quản trị AI an toàn, tin cậy. Cách tiếp cận này cho thấy Hà Nội muốn năng lượng nguyên tử Việt Nam đi cùng xu hướng công nghệ mới chứ không đứng ngoài làn sóng AI.
Bước tiếp theo: Từ cam kết chính trị đến năng lực nội sinh
Cuộc gặp tại Seoul sẽ chỉ có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành các chương trình cụ thể. Bộ trưởng Vũ Hải Quân đã khẳng định Bộ Khoa học và Công nghệ, với trách nhiệm về khung pháp lý, an toàn và công nghệ hạt nhân, sẽ thúc đẩy các hoạt động đào tạo và nghiên cứu chung bằng những bước đi rõ ràng. Hai bên đã phác thảo các hướng hợp tác như trao đổi chuyên gia, tăng cường liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, hỗ trợ Việt Nam xây dựng đội ngũ cán bộ kỹ thuật, quản lý và an toàn hạt nhân.
Về tầm nhìn rộng hơn, đoàn công tác Việt Nam cũng làm việc với nhiều tổ chức nghiên cứu của Hàn Quốc để bàn về hợp tác trong vi mạch, AI, lưu trữ năng lượng và vật liệu tiên tiến, cho thấy chiến lược mở rộng hợp tác không chỉ bó hẹp trong một dự án hay một đối tác. Việt Nam đang cố gắng đi trên lộ trình khó: khởi động lại điện hạt nhân, bảo đảm an toàn tuyệt đối, đồng thời xây dựng năng lực nội sinh. Nếu tận dụng tốt hợp tác với Hàn Quốc và các đối tác quốc tế, năng lượng nguyên tử Việt Nam có cơ hội trở lại nghị trường với vị thế vững vàng hơn trước.
