Từ quan hệ chiến lược đến dự án thực chất
Hợp tác kinh doanh Việt Nam – Ba Lan là nỗ lực biến quan hệ ngoại giao và lợi thế bổ trợ giữa hai nền kinh tế thành đầu tư, thương mại và các dự án có giá trị lâu dài. Chiều 26/10 tại Hà Nội, hội nghị bàn tròn doanh nghiệp hai nước tạo diễn đàn để thúc đẩy mục tiêu đó.
Sự kiện diễn ra ngay sau khi hai nước tuyên bố nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược, nên kỳ vọng không dừng ở những lời chào mời. Thủ tướng Lê Minh Hưng xác định kinh tế, thương mại và đầu tư là một trụ cột; ông mong hội nghị chuyển khuôn khổ mới thành chương trình và dự án dài hạn phù hợp với thế mạnh, nhu cầu mỗi bên. Đây là phép thử đáng chú ý: quan hệ cấp cao chỉ có ý nghĩa với doanh nghiệp khi tạo được kết nối, thủ tục rõ ràng và cơ hội triển khai cụ thể.
Nền tảng đã có nhưng dư địa vẫn lớn. Ba Lan là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam tại Trung và Đông Âu, còn kim ngạch song phương năm 2025 đạt gần 4 tỷ USD và chín tháng đầu năm 2026 tăng 19% so với cùng kỳ.
Năng lượng, đường sắt và đóng tàu cần vốn đi cùng công nghệ
Thủ tướng Lê Minh Hưng khuyến khích doanh nghiệp Ba Lan tăng đầu tư vào năng lượng tái tạo, đường sắt và đóng tàu tại Việt Nam, đồng thời nêu thêm nông nghiệp thông minh, chuyển đổi số và môi trường. Danh mục này có chủ đích: Việt Nam cần năng lực phục vụ phát triển bền vững và hạ tầng, còn doanh nghiệp Ba Lan có thể góp công nghệ, kinh nghiệm và vốn.
Vì vậy, đầu tư Ba Lan nên được đánh giá bằng phần giá trị tạo ra tại Việt Nam, không chỉ bằng quy mô cam kết. Chuyển giao công nghệ, đào tạo lao động và khả năng hình thành chuỗi cung ứng sẽ quyết định dự án có để lại năng lực lâu dài hay không. Với hợp tác đường sắt, kết nối giao thông còn gắn trực tiếp với khả năng đưa hàng hóa, con người và thị trường lại gần nhau; các bên được đề nghị nghiên cứu đa dạng hóa liên kết hàng không, đường biển và đường sắt.
Đóng tàu và năng lượng tái tạo cũng đòi hỏi doanh nghiệp hai nước cùng giải quyết bài toán triển khai, từ đối tác địa phương đến tiêu chuẩn và công nghệ. Nếu các dự án chỉ dừng ở trao đổi cơ hội, lợi thế bổ trợ sẽ chưa chuyển thành hợp tác sản xuất.
Kết nối doanh nghiệp mới là động lực của thương mại
Thương mại Việt Ba Lan không thể tăng bền vững chỉ nhờ mục tiêu kim ngạch; doanh nghiệp cần thêm kênh vận chuyển, đối tác và quy trình thông suốt. Việc hãng hàng không LOT dự kiến nối lại đường bay thẳng Warsaw – Hà Nội từ ngày 31/3/2027 là tín hiệu thiết thực cho hành khách, du lịch và giao thương. Hãng cũng quan tâm phát triển vận tải hàng hóa, bổ sung một lựa chọn kết nối với Ba Lan và khu vực Trung Âu.
Nhưng đường bay không thể thay thế cải cách. Hai chính phủ cần xử lý vướng mắc về thủ tục đầu tư, xuất nhập cảnh, hải quan và tiêu chuẩn, đồng thời duy trì đối thoại trực tiếp giữa doanh nghiệp với cơ quan quản lý. Hiệp định EVFTA đã tạo thuận lợi cho thương mại song phương, song cơ hội chỉ thành đơn hàng và dự án khi doanh nghiệp hiểu rõ quy định, tìm được đối tác tin cậy và duy trì kết nối sau hội nghị.
Doanh nghiệp Ba Lan có thể cung cấp công nghệ, kinh nghiệm và nguồn lực; phía Việt Nam đóng góp năng lực sản xuất, hiểu biết thị trường và khả năng mở rộng trong khu vực. Vai trò của hai bên vì thế là cùng xây dựng dự án, không chỉ chờ chính phủ mở cửa.
Hợp tác sâu hơn phải được đo bằng kết quả
Ưu tiên của Việt Nam tập trung vào năng lượng, hạ tầng và sản xuất; phía Ba Lan cũng đề xuất các hướng như dược phẩm, y tế, công nghiệp quốc phòng, công nghệ ứng dụng kép và công nghệ vũ trụ, với trọng tâm chuyển giao, nghiên cứu và phát triển sản phẩm chung. Sự đa dạng này mở rộng cơ hội, nhưng cũng đòi hỏi doanh nghiệp chọn lĩnh vực có đối tác và kế hoạch thực hiện rõ ràng.
Thông điệp quan trọng từ hội nghị là chuyển từ mua bán truyền thống sang đầu tư và liên kết công nghiệp sâu hơn. Chính phủ có trách nhiệm tạo môi trường minh bạch, ổn định và gỡ nút thắt; doanh nghiệp phải chủ động tìm đối tác, tham gia chuỗi cung ứng, đào tạo nhân lực tại chỗ và cam kết lâu dài.
Việt Nam và Ba Lan đã phát đi tín hiệu chính trị thuận lợi, nhưng tín hiệu ấy chưa tự tạo ra hợp tác. Thành công sẽ được quyết định bởi số dự án được triển khai, công nghệ được chuyển giao và năng lực sản xuất hai bên cùng xây dựng. Đó mới là nền tảng để quan hệ Đối tác Chiến lược đem lại lợi ích cụ thể cho doanh nghiệp và người dân.
