Tuyên truyền pháp luật cần gắn với tình huống học sinh gặp mỗi ngày
Tuyên truyền pháp luật trong trường học là hoạt động giúp học sinh hiểu quy định, nhận biết hành vi vi phạm và biết cách tự bảo vệ, tìm người hỗ trợ khi gặp nguy hiểm. Đây không nên chỉ là những buổi nghe phổ biến khô khan: giá trị của hoạt động nằm ở việc biến kiến thức thành lựa chọn cụ thể khi các em đối mặt với bắt nạt, đe dọa hay lừa đảo.
Tại Gia Lai, hơn 2.000 học sinh Trường THCS Đề Thám và hơn 1.900 học sinh Trường THCS Trần Bá tham gia các chương trình tuyên truyền phòng, chống vi phạm pháp luật. Quy mô này cho thấy nhà trường có thể đưa nội dung phòng ngừa đến đông học sinh, nhưng điều quan trọng hơn là các em được hướng dẫn nhận diện bạo lực thể chất, xúc phạm, bắt nạt, cô lập bạn bè và nguy cơ bị dụ dỗ, đe dọa, lừa đảo hoặc quấy rối trên mạng xã hội, trò chơi trực tuyến.
Học sinh cũng được trao đổi cách xử lý mâu thuẫn, bảo vệ thông tin cá nhân, sử dụng mạng xã hội văn minh và chủ động tìm sự giúp đỡ. Đó là những kỹ năng thiết thực cho an toàn học đường, bởi rủi ro không dừng ở cổng trường.
Từ quy định pháp luật đến kỹ năng ứng phó
Sáng 9/11, hơn 300 học sinh dự hội nghị tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật tại Trường THCS Phan Chu Trinh, phường Xuân Hương - Đà Lạt; chương trình do Sở Tư pháp tỉnh Lâm Đồng phối hợp tổ chức. Nội dung gồm Luật Tư pháp người chưa thành niên, trách nhiệm hình sự và hậu quả pháp lý khi người chưa thành niên vi phạm, cùng các hành vi vi phạm thường gặp ở lứa tuổi học sinh và cách phòng tránh.
Hội nghị còn đề cập phòng chống ma túy, mua bán người, bạo lực học đường và xâm hại trẻ em. Học sinh được hướng dẫn nhận diện tin giả, thông tin sai lệch, lừa đảo trực tuyến, kiểm chứng nguồn tin và phòng nguy cơ bị lôi kéo vào hành vi vi phạm. Hình thức hỏi đáp, giao lưu và đố vui giúp các em nêu tình huống từ học tập, đời sống thay vì chỉ tiếp nhận quy định một chiều.
Việc tổ chức hội nghị hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam 9/11 tạo dịp nhấn mạnh ý thức chấp hành pháp luật. Tuy vậy, một buổi sinh hoạt chỉ có ý nghĩa lâu dài nếu kiến thức được củng cố trong lớp học và các em biết nơi tìm trợ giúp khi tình huống phát sinh.
Phòng chống ma túy, bạo lực và xâm hại cần phối hợp liên tục
Một chiến dịch tại xã Quảng Tân tập trung vào phòng chống ma túy, bạo lực học đường và xâm hại trẻ em. Công an xã phổ biến tác hại của ma túy đối với sức khỏe, tinh thần và tương lai; hướng dẫn nhận diện các dạng ma túy, thủ đoạn lôi kéo sử dụng trái phép và cách chủ động từ chối. Học sinh cũng được trao đổi về nguyên nhân, hậu quả của bạo lực, cách nhận biết dấu hiệu nguy cơ và việc báo cho gia đình, giáo viên hoặc cơ quan chức năng.
Gắn với chiến dịch “Không một mình”, nội dung còn cảnh báo nguy cơ dụ dỗ, lừa đảo, thao túng tâm lý, bắt nạt và xâm hại trên không gian mạng; đồng thời hướng dẫn bảo vệ thông tin cá nhân, dùng mạng xã hội an toàn và tìm trợ giúp khi gặp nguy hiểm. Cách tiếp cận này kết nối phòng chống ma túy với những nguy cơ gần gũi hơn trong đời sống số, thay vì coi chúng là các chủ đề tách biệt.
Trách nhiệm không thể đặt riêng lên học sinh. Nhà trường cần phát huy vai trò giáo viên và tổ tư vấn tâm lý; gia đình, công an và chính quyền địa phương cần phối hợp phát hiện, xử lý nguy cơ kịp thời. Công an xã Quảng Tân cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ sở giáo dục để tăng cường phổ biến pháp luật, chủ động phòng ngừa ma túy, bạo lực và xâm hại trẻ em.
Kiến thức chỉ phát huy tác dụng khi có người để tìm đến
Các hoạt động ở Gia Lai, Lâm Đồng và xã Quảng Tân cùng cho thấy tuyên truyền pháp luật hiệu quả cần kết hợp ba việc: giải thích quy định, luyện kỹ năng nhận biết tình huống và chỉ rõ nơi học sinh có thể tìm hỗ trợ. Quy mô hơn 2.000, hơn 1.900 hay hơn 300 người tham gia phản ánh khả năng tiếp cận, nhưng con số đông không thay thế được sự theo dõi thường xuyên trong lớp học.
Muốn phòng chống bạo lực và giảm nguy cơ xâm hại, học sinh phải có thể lên tiếng mà không sợ bị bỏ qua; muốn phòng chống ma túy, các em cần nhận ra thủ đoạn lôi kéo và được người lớn hỗ trợ sớm. Phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cơ quan chức năng vì vậy không nên dừng ở ngày tổ chức sự kiện.
Kết luận, các chương trình đã đưa kiến thức pháp luật đến đông học sinh và gắn nội dung với rủi ro thực tế, từ bắt nạt trực tiếp đến lừa đảo trực tuyến. Bước tiếp theo là duy trì trao đổi, tư vấn và kênh báo tin đáng tin cậy để kỹ năng tự bảo vệ trở thành một phần thường ngày của an toàn học đường.
