Drone vận chuyển hàng cập cảng: Bước nhảy mới cho logistics tầm thấp
Vận chuyển cargo bằng máy bay điện không người lái eVTOL trong cảng biển là việc dùng drone vận chuyển hàng để chở vật tư, phụ tùng và hàng hóa giữa cảng cạn, kho vận, khu công nghiệp, khu vực cầu bến và tàu biển, khai thác tốc độ bay khoảng 130 km/h nhằm rút ngắn thời gian giao nhận trong chuỗi logistics tầm thấp của cảng biển Việt Nam. Ngày 29/9 tại Hà Nội, Tập đoàn Hateco, Hưng Việt, Aerial Sea Ventures (ASV) và EHang đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác thử nghiệm và phát triển hệ sinh thái hàng không không người lái UAV/eVTOL phục vụ logistics, cảng biển và bất động sản. Đây không chỉ là một dự án công nghệ mới lạ, mà là phép thử xem chuỗi logistics hiện hữu có sẵn sàng cho kỷ nguyên eVTOL logistics hay không.
Hai siêu cảng Lạch Huyện, Liên Chiểu thành “phòng thí nghiệm bay”
Điểm đáng chú ý là thử nghiệm cargo drone sẽ diễn ra tại hai cảng biển Việt Nam được xem là siêu cảng mới: Lạch Huyện (Hải Phòng) và Liên Chiểu (Đà Nẵng). Ở Lạch Huyện, Cảng Container quốc tế Hateco có diện tích khoảng 73 ha, chiều dài bến chính 900 m và có thể tiếp nhận đồng thời hai tàu container trọng tải tới 200.000 DWT. Trong khi đó, dự án bến cảng container Liên Chiểu gồm 8 bến với tổng chiều dài cầu cảng 2.750 m, công suất thiết kế khoảng 5,7 triệu TEU mỗi năm. Trong môi trường hạ tầng hiện đại này, máy bay điện không người lái sẽ được nghiên cứu để chở hàng hóa, vật tư, phụ tùng và nhu yếu phẩm giữa bờ, khu vực cảng và tàu biển. Nói cách khác, hai siêu cảng đang biến thành “phòng thí nghiệm bay” cho logistics tầm thấp.
Tốc độ 130 km/h: Lợi thế thời gian và những giới hạn kỹ thuật
Lợi thế rõ nhất của eVTOL logistics là tốc độ. Mẫu EH216-S của EHang có tầm hoạt động tối đa khoảng 30 km và tốc độ thiết kế tối đa 130 km/h. Nếu cấu hình phù hợp cho drone vận chuyển hàng, việc di chuyển giữa cảng cạn, kho vận, khu công nghiệp và cầu bến sẽ rút xuống còn vài phút, thay vì hàng chục phút bằng xe tải. UAV/eVTOL được định hướng vận chuyển hàng hóa giữa các trung tâm logistics, cảng cạn, khu công nghiệp, kho vận và sân bay. Tuy vậy, tầm bay khoảng 30 km cho thấy đây là giải pháp tối ưu cho chặng ngắn – “mile cuối” của chuỗi cung ứng – hơn là thay thế hoàn toàn xe tải đường dài. Lợi ích thời gian là thật, nhưng năng lực tải, thời gian sạc, độ bền pin và điều kiện thời tiết sẽ quyết định eVTOL có thực sự vượt trội trong vận hành hàng ngày hay không.
Liên minh Hateco – Hưng Việt – ASV – EHang: Đặt nền chuỗi logistics tầm thấp
Điểm đáng kỳ vọng của thử nghiệm này nằm ở cấu trúc hợp tác. Hateco kết nối hệ sinh thái hạ tầng gồm trung tâm logistics, cảng biển, khu công nghiệp và bất động sản để tìm mô hình ứng dụng thực tế. Hưng Việt điều phối tại Việt Nam, ASV kết nối nguồn lực và đối tác quốc tế, còn EHang cung cấp hoặc hỗ trợ cung cấp phương tiện bay và giải pháp kỹ thuật. Một trọng tâm là nghiên cứu sử dụng UAV/eVTOL để tích hợp phương tiện bay vào chuỗi logistics hiện hữu, từ logistics, cảng biển đến bất động sản. Theo chương trình, các bên sẽ phát triển hạ tầng vertiport (cất hạ cánh, sạc, điều phối), các nền tảng số quản lý hàng hóa, theo dõi hành trình, đồng thời triển khai đào tạo, vận hành, bảo dưỡng và R&D, hướng tới nội địa hóa năng lực UAV/eVTOL ở Việt Nam. Sự kết hợp này cho thấy tham vọng xây dựng một chuỗi logistics tầm thấp đồng bộ chứ không chỉ dừng ở vài chuyến bay thử.
Thách thức pháp lý, hạ tầng và bài toán thời gian cho eVTOL logistics
Dù triển vọng lớn, thử nghiệm cargo drone tại cảng biển Việt Nam vẫn đối mặt nhiều thách thức. Trước hết là khuôn khổ pháp lý: chương trình hợp tác được thiết kế theo các giai đoạn nghiên cứu, chuẩn bị, thử nghiệm, đánh giá và xem xét mở rộng, thương mại hóa trên cơ sở đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật, pháp lý, tài chính và điều kiện thị trường. Hưng Việt đã ký biên bản ghi nhớ với Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội để chuẩn bị thử nghiệm sandbox về kinh tế tầm thấp, dự kiến bắt đầu từ tháng 10/2026. Điều này cho thấy eVTOL logistics sẽ phải “sống chung” với một giai đoạn thử nghiệm nhiều năm, trong đó mọi quy trình an toàn, quy chuẩn không phận và mô hình kinh doanh phải được kiểm chứng. Câu hỏi mở là tốc độ phát triển hạ tầng vertiport, hệ thống điều phối bay và nhân lực vận hành có kịp nhịp tăng trưởng của các siêu cảng, hay eVTOL chỉ dừng lại ở vai trò trình diễn công nghệ.
