Chiến dịch 100 ngày đêm: Đào tạo nghề phải gắn chặt với việc làm
Chiến dịch 100 ngày đêm đào tạo nghề Gia Lai là kế hoạch đào tạo ngắn hạn, tập trung và có giám sát dữ liệu thống nhất toàn tỉnh, hướng tới mục tiêu không chỉ nâng cao kỹ năng nghề cho người lao động nông thôn mà còn gắn chặt quá trình học với cơ hội việc làm thực tế và cung ứng lao động kỹ năng cho doanh nghiệp, khu công nghiệp và các dự án đầu tư trên địa bàn. Đây là bước chuyển từ đào tạo phong trào sang đào tạo theo nhu cầu thị trường lao động. Điểm đáng chú ý là phạm vi chiến dịch trải rộng toàn tỉnh, tập trung vào các xã, phường có khu công nghiệp, khu kinh tế, cụm công nghiệp và nơi được giao chỉ tiêu đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Thời gian triển khai từ ngày 30-9 đến hết 10-1, cho thấy quyết tâm hoàn thành mục tiêu trong khoảng 100 ngày đêm liên tục. Với cách thiết kế đầu ra rõ ràng, chiến dịch này không chỉ là một chương trình đào tạo nghề, mà là thử nghiệm mô hình quản trị thị trường lao động cấp tỉnh.
Từ chỉ tiêu con số đến yêu cầu đo bằng việc làm thực tế
Khác với nhiều chương trình đào tạo nghề nông thôn trước đây, chiến dịch 100 ngày đêm không đo thành công bằng số lớp mở ra, mà bằng số người thực sự có việc làm sau đào tạo. Sản phẩm đầu ra được đặt rất cụ thể: đào tạo ít nhất 3.367 người, hoàn thành chỉ tiêu 6.020 lao động nông thôn được đào tạo nghề trong năm, tổ chức tối thiểu 30 phiên giao dịch việc làm, giới thiệu việc làm và cung ứng ít nhất 1.864 lao động cho doanh nghiệp, dự án, đồng thời hỗ trợ 4.151 người lao động sau đào tạo tự tạo việc làm, phát triển kinh tế hộ gia đình hoặc đi xuất khẩu lao động. Điều quan trọng hơn là cách tổ chức chiến dịch dựa trên một chuỗi dữ liệu thống nhất, mỗi người lao động chỉ dùng một mã theo dõi, phục vụ quản lý nhu cầu học nghề, khóa học, kết quả và tình trạng việc làm. UBND tỉnh yêu cầu rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ sản phẩm, rõ trách nhiệm và rõ số liệu; coi việc người lao động có việc làm, được doanh nghiệp tiếp nhận hoặc tự tạo việc làm là thước đo quan trọng nhất. Đây là bước tiến lớn về tư duy chính sách, buộc hệ thống đào tạo nghề Gia Lai phải “trả lời” được câu hỏi: học xong làm gì và làm ở đâu.
Liên kết đào tạo nghề Gia Lai với Tuần lễ học tập suốt đời và công nghệ số
Nếu chiến dịch 100 ngày đêm là trục đào tạo nghề gắn việc làm, thì Tuần lễ học tập suốt đời từ ngày 1 đến 7-10 lại là trục văn hóa học tập suốt đời trên nền tảng số, bổ trợ cho mục tiêu cung ứng lao động kỹ năng. Tuần lễ được tổ chức toàn tỉnh, khuyến khích lồng ghép với Ngày Chuyển đổi số quốc gia và các sự kiện giáo dục, văn hóa địa phương. Các hoạt động được thiết kế dựa trên nhu cầu học tập thực tế của người học, người lao động và người dân, phù hợp điều kiện từng địa phương, cơ quan, đơn vị. Trường học được yêu cầu tăng cường thực hành, trải nghiệm, phát triển năng lực tự học, tư duy phản biện, kỹ năng giải quyết vấn đề, đồng thời hướng dẫn người học sử dụng trí tuệ nhân tạo phù hợp độ tuổi, trình độ và nhu cầu. Các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp phối hợp doanh nghiệp, tổ chức các khóa ngắn hạn, tư vấn hướng nghiệp, nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng số, kỹ năng khởi nghiệp và khả năng thích ứng với thị trường lao động biến động. Nếu được kết nối tốt, Tuần lễ học tập suốt đời sẽ trở thành “đường dẫn mềm” giúp người lao động sẵn sàng bước vào các khóa đào tạo nghề chuyên sâu trong chiến dịch 100 ngày đêm.
Ưu tiên nhóm yếu thế và xây dựng văn hóa doanh nghiệp học tập
Một điểm đáng đánh giá cao của chiến dịch đào tạo nghề Gia Lai là ưu tiên rõ ràng cho nhóm lao động yếu thế: dân tộc thiểu số, hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, người có thu nhập thấp, người chưa có việc làm hoặc việc làm chưa ổn định. Chiến dịch cũng tính đến nhu cầu chuyển đổi nghề, sinh kế, khi Sở Nội vụ phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND cấp xã để xây dựng phương án tự tạo việc làm, phát triển kinh tế hộ. Trung tâm Dịch vụ việc làm cùng chính quyền và doanh nghiệp tổ chức phỏng vấn, tuyển dụng, cung ứng lao động hoặc kết nối vốn, đất đai, thiết bị, hợp tác xã, chuỗi tiêu thụ để hỗ trợ người học khởi sự. Song song, Tuần lễ học tập suốt đời thúc đẩy văn hóa doanh nghiệp học tập: cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp tạo điều kiện để cán bộ, công chức, viên chức, người lao động cập nhật kiến thức, nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, năng lực số, thích ứng tự động hóa và chuyển đổi số. Nếu doanh nghiệp tham gia sâu vào thiết kế chương trình, thực hành, đánh giá kỹ năng và tuyển dụng, văn hóa ấy sẽ giúp hình thành mối quan hệ hai chiều: doanh nghiệp không còn thụ động chờ lao động, mà chủ động cùng Nhà nước đào tạo nguồn nhân lực theo chuẩn của mình.
Cơ hội và thách thức: Làm thế nào để chiến dịch không dừng ở phong trào?
Về mặt ý tưởng, chiến dịch 100 ngày đêm đào tạo nghề gắn với giải quyết việc làm và cung ứng lao động kỹ năng có thể trở thành mô hình tham chiếu cho nhiều địa phương khác. Nó kết hợp đào tạo ngắn hạn, linh hoạt, đào tạo lưu động, "cuốn chiếu" tại xã, phường với hệ thống dữ liệu lao động thống nhất từ cơ sở tới tỉnh. UBND tỉnh cũng đặt nguyên tắc rất thẳng thắn: không đào tạo hình thức, không đào tạo khi chưa xác định được nhu cầu học nghề hoặc phương án đầu ra phù hợp. Đây là tuyên bố chính sách mà nếu được thực thi nghiêm túc sẽ thay đổi cách nhìn về đào tạo nghề. Tuy nhiên, để chiến dịch không dừng ở phong trào, Gia Lai phải giải quyết ít nhất ba thách thức: năng lực thật sự của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong việc gắn thực hành với vị trí việc làm; mức độ cam kết của doanh nghiệp trong việc tham gia xây dựng nội dung và nhận lao động sau đào tạo; và khả năng duy trì văn hóa học tập suốt đời, không chỉ trong Tuần lễ mà thành nếp thường xuyên trong cộng đồng và doanh nghiệp. Nếu ba mắt xích này vận hành đồng bộ, chiến dịch sẽ không chỉ giải quyết việc làm trước mắt, mà còn nâng nền cung ứng lao động kỹ năng của Gia Lai lên một mặt bằng mới, bền vững hơn.
