Cơn sóng du lịch biên giới Việt-Trung dịp Quốc khánh: câu chuyện không chỉ là đông khách
Du lịch biên giới Việt-Trung dịp Quốc khánh là hiện tượng hàng chục nghìn du khách Việt lựa chọn sang Trung Quốc bằng đường bộ, khiến các cửa khẩu như Lào Cai, Hữu Nghị, Tân Thanh chứng kiến lượng xuất nhập cảnh tăng gấp nhiều lần ngày thường, đặt ra câu hỏi về năng lực hạ tầng, cách phân luồng và khả năng "chịu tải" của hệ thống biên phòng trong bối cảnh tour giá rẻ bùng nổ. Nếu nhìn vào hình ảnh hàng nghìn người đội mũ du lịch đủ màu, xếp hàng kín khoảng sân phía trước tòa nhà Trung tâm Quản lý cửa khẩu Lào Cai sáng 30/8, rất dễ kết luận đây là một kỳ cao điểm thành công của ngành du lịch biên giới. Nhưng đằng sau khung cảnh náo nhiệt ấy là một sự chuyển dịch đáng kể: du khách Việt đang coi cửa khẩu như “cổng xuất ngoại” quen thuộc, và đường bộ trở thành lựa chọn chính cho những kỳ nghỉ ngắn. Cửa khẩu Lào Cai ghi nhận khoảng 3.000 khách xuất cảnh chỉ trong sáng ngày đầu nghỉ lễ, cao gấp 2,5-3,75 lần so với mức 800-1.200 khách vào cuối tuần thông thường. Ngày 30/8, tổng lượt xuất nhập cảnh lên tới 16.821 người. Đây không còn là hiện tượng lẻ tẻ, mà là tín hiệu cho thấy biên giới đang trở thành “hạ tầng du lịch quốc tế” thực thụ, buộc cơ quan quản lý phải nhìn nhận khác đi về vai trò của các cửa khẩu.
Lào Cai: cửa khẩu thành “trạm trung chuyển tour Trung Quốc giá rẻ”
Cửa khẩu Lào Cai đang nổi lên như tâm điểm của du lịch biên giới Việt-Trung, khi lượng khách dịp Quốc khánh tăng gấp ba ngày thường và phần lớn thuộc các đoàn tour đi Vân Nam. Hình ảnh du khách mang vali, balo gọn gàng, kiên nhẫn nhích từng bước về phía khu vực cửa kính “Xuất cảnh/Exit” cho thấy họ chấp nhận xếp hàng, miễn là được đi nước ngoài với chi phí dễ chịu. Theo đại diện các đơn vị lữ hành, các tour Trung Quốc đường bộ đang trở thành sản phẩm chủ lực: với khoảng 3 triệu đồng, khách có thể đi tuyến Bình Biên – Kiến Thủy trong 3 ngày 2 đêm; các tour ngắn ngày khác phổ biến ở mức 3,5-5,2 triệu đồng, trong khi những hành trình dài hơn như Lệ Giang hay Trùng Khánh có giá khoảng 9-12 triệu đồng. Đây là "cửa ngõ xuất ngoại" mà nhiều gia đình trung lưu có thể chạm tới. Một câu nói được nhắc lại nhiều từ phía lữ hành là: "Khoảng 3 triệu đồng với tour 3 ngày 2 đêm đi Bình Biên - Kiến Thủy thu hút khách Việt vì mức giá hấp dẫn". Khi giá tour thấp hơn nhiều so với các chuyến bay xa, không khó hiểu vì sao công dân Việt Nam chiếm phần lớn lượng người xuất nhập cảnh bằng giấy thông hành, với 6.469 lượt xuất cảnh và 5.476 lượt nhập cảnh chỉ trong ngày 30/8. Nhưng kể cả khi tour Trung Quốc giá rẻ đem lại cơ hội “ra nước ngoài” cho nhiều người lần đầu, câu hỏi đặt ra là: liệu hệ thống cửa khẩu Lào Cai đã được đầu tư tương xứng với vai trò một hub du lịch quốc tế, hay vẫn chỉ đang vận hành trong tư duy cửa khẩu thương mại – xuất nhập khẩu hàng hóa là chính?
Lạng Sơn: bài test hạ tầng biên giới với công nghệ và phân luồng xuất nhập cảnh Quốc khánh
Nếu Lào Cai là nơi "thấy rõ" cơn sóng tour đường bộ, Lạng Sơn là nơi "thấy rõ" năng lực quản lý biên giới khi lưu lượng xuất nhập cảnh Quốc khánh tăng mạnh mà vẫn giữ được sự thông suốt. Tại cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, mỗi ngày có 6.000-7.000 lượt du khách và cư dân biên giới làm thủ tục; dịp Quốc khánh 2/9, con số này tăng thêm 25-30%. Thay vì để hành khách tự xoay xở trong biển người, Bộ đội Biên phòng đã chủ động tăng quân số tại các cabin, mở tối đa luồng kiểm soát và xây dựng phương án từ sớm. Điểm đáng chú ý là cách Lạng Sơn dùng công nghệ để bù đắp cho hạ tầng nhiều hạn chế. Hệ thống cổng xuất nhập cảnh tự động cho cư dân biên giới giúp rút ngắn thời gian làm thủ tục xuống chỉ còn vài chục giây. Khi luồng xuất cảnh quá tải, lực lượng biên phòng chủ động điều phối, phân luồng cho hành khách thông quan qua luồng nhập cảnh – một giải pháp cho thấy sự linh hoạt thay vì máy móc. Ở Tân Thanh, lượng người xuất nhập cảnh cũng tăng lên khoảng 4.000 người/ngày trong dịp lễ, chủ yếu là lái xe hàng hóa và cư dân biên giới, nhưng đơn vị vẫn bố trí lực lượng đủ để mọi thủ tục diễn ra nhanh chóng. Kinh nghiệm Lạng Sơn cho thấy: nếu coi du lịch biên giới Việt-Trung là dòng khách thường xuyên chứ không phải “cao điểm bất ngờ”, đầu tư vào phân luồng thông minh và tự động hóa là con đường duy nhất để cửa khẩu không bị biến thành điểm nghẽn mỗi mùa lễ.
Giá rẻ, chờ lâu: du khách đang chấp nhận đánh đổi điều gì?
Đằng sau sức hút của tour Trung Quốc giá rẻ là bài toán đánh đổi khá rõ ràng đối với du khách Việt. Với tour đường bộ chỉ khoảng 3-5 triệu đồng, khách có thể đi nước ngoài ngắn ngày mà không phải chịu chi phí vé máy bay – lợi thế khiến nhiều người sẵn sàng chấp nhận xếp hàng, di chuyển đường dài, thậm chí chờ đợi nhiều giờ tại cửa khẩu. Trước đó, trong kỳ nghỉ 30/4, đã từng ghi nhận cảnh hàng nghìn khách Việt phải chờ tới 5-6 tiếng để hoàn tất thủ tục nhập cảnh nhưng vẫn đánh giá chuyến đi “xứng đáng” vì giá tour thấp. Dịp lễ Quốc khánh năm nay, các đơn vị lữ hành dự kiến đưa hơn 3.000 khách qua các cửa khẩu, và lượng khách vẫn tiếp tục tăng dù không bùng nổ như 30/4. Nhiều người lựa chọn nghỉ sớm từ 28/8 để đi tour, tránh đúng ngày cao điểm – một dạng “tự điều tiết” nhu cầu để không bị cuốn vào dòng người quá đông. Cùng lúc, dữ liệu cho thấy tổng lượng đặt vé máy bay quốc tế của du khách Việt dịp lễ tăng 25%, còn đặt phòng khách sạn tăng 106% so với cùng kỳ; riêng điểm đến Trung Quốc chiếm tỷ trọng lớn trong các đặt chỗ này. Nếu không có thêm đầu tư vào hạ tầng cửa khẩu, bản thân giá rẻ sẽ trở thành cái cớ để chấp nhận dịch vụ biên giới ở mức "chật vật" chứ không phải "thoải mái". Người Việt sẵn sàng chờ, nhưng khi du lịch biên giới Việt-Trung trở thành thói quen, họ sẽ bắt đầu so sánh trải nghiệm với các cửa khẩu khác trong khu vực – và đó là lúc bài toán chất lượng sẽ quan trọng không kém bài toán giá.
Biên giới không chỉ là cổng xuất nhập khẩu: cần tư duy hạ tầng du lịch thực thụ
Nhìn vào những hàng dài du khách tại cửa khẩu Lào Cai sáng 30/8, hay lưu lượng tăng 25-30% tại Hữu Nghị, dễ thấy xuất nhập cảnh Quốc khánh không còn là chuyện của riêng thương mại biên giới. Biên giới đang đảm nhận hai vai trò song song: cửa ngõ giao thương và cửa ngõ du lịch. Khi tour đường bộ giá rẻ trở thành sản phẩm hấp dẫn nhất, hạ tầng cửa khẩu buộc phải bước ra khỏi "vùng an toàn" gom xoay quanh xe hàng và cư dân biên giới. Bài học từ Lạng Sơn là tích cực: tăng quân số, mở luồng, phân luồng linh hoạt, áp dụng cổng tự động, tuyên truyền pháp luật xuất nhập cảnh giúp hoạt động luôn diễn ra an toàn, đúng quy định và thân thiện. Nhưng hình ảnh biển người kín sân ở Lào Cai cho thấy nếu không quy hoạch lại dòng khách, không tính tới không gian chờ, khu vực dịch vụ, trải nghiệm xuất nhập cảnh, cửa khẩu sẽ mãi là điểm khách phải "vượt qua" chứ không phải "đi qua" một cách dễ chịu. Kết luận, cơn sóng du lịch biên giới Việt-Trung dịp Quốc khánh là tín hiệu tốt cho thị trường tour Trung Quốc giá rẻ, nhưng cũng là lời nhắc rằng biên giới đang cần một chiến lược hạ tầng du lịch nghiêm túc. Khi cửa khẩu Lào Cai, Hữu Nghị, Tân Thanh được nhìn nhận như những “ga quốc tế” chứ không chỉ là trạm kiểm soát, du khách Việt sẽ không phải đánh đổi quá nhiều giữa giá rẻ và trải nghiệm, còn du lịch đường bộ sang Trung Quốc sẽ bền vững hơn thay vì chỉ là những mùa cao điểm bùng nổ rồi quá tải.
