Tư thế ngủ sai lệch: Nguy cơ đột quỵ âm thầm ngay trên ghế xe
Ngủ trong tư thế ngủ sai lệch, đặc biệt là khi đầu và cổ bị gập, xoay hoặc lệch quá mức trong thời gian dài, có thể tạo ra các tác động cơ học bất thường lên động mạch vùng cổ, làm tổn thương thành mạch, hình thành khối máu tụ và từ đó gây ra đột quỵ thiếu máu não nguy hiểm, kể cả ở người còn trẻ tuổi. Đây không phải lời cảnh báo quá đà mà là thực tế vừa được chứng minh bằng một ca bệnh cụ thể. Một người đàn ông 40 tuổi đã được đưa vào cấp cứu tại một bệnh viện lớn vì đột quỵ thiếu máu não cấp sau khi trải qua chặng đường dài ngủ trên ô tô, với đầu và cổ duy trì ở tư thế lệch, gập trong thời gian kéo dài. Trường hợp này cho thấy: nếu bạn vẫn coi việc ngủ trên ô tô ở mọi tư thế là vô hại, bạn đang đánh cược trực tiếp với mạch máu não của mình.
Ca bệnh 40 tuổi: Lời cảnh tỉnh cho mọi chuyến đi đường dài
Nam bệnh nhân 40 tuổi được Trung tâm Đột quỵ của một bệnh viện tuyến cuối tại Hà Nội tiếp nhận trong tình trạng đột quỵ thiếu máu não cấp. Trước đó, anh trải qua một chặng đường dài ngủ trên ô tô, đầu và cổ liên tục ở tư thế gập lệch, không được hỗ trợ đúng cách. Chẩn đoán hình ảnh xác định anh bị lóc tách động mạch cảnh – một nguyên nhân quan trọng gây đột quỵ ở người trẻ, có thể chiếm khoảng 25% số trường hợp đột quỵ thiếu máu não ở người dưới 50 tuổi. Câu chuyện này không nên được xem là “tai nạn y khoa hiếm gặp” mà là cảnh báo sức khỏe trực diện: ở người trẻ, những tác động cơ học bất thường lên vùng cổ, kể cả từ việc ngủ trên ô tô không đúng tư thế, hoàn toàn có thể khởi phát tổn thương mạch máu não nguy hiểm.
Lóc tách động mạch cảnh: Vì sao tư thế cổ gập lệch lại nguy hiểm?
Lóc tách động mạch xảy ra khi cấu trúc thành mạch bị tổn thương, máu đi vào trong thành mạch và hình thành khối máu tụ. Khối máu tụ này có thể làm hẹp hoặc tắc lòng động mạch, khiến lượng máu lên não giảm; đồng thời, huyết khối tạo ra tại vùng mạch bị tổn thương có thể bong ra, di chuyển theo dòng máu và gây tắc động mạch trong não. Nói cách khác, một cổ gập lệch lâu giờ không chỉ gây mỏi cơ mà còn có thể làm rách thành mạch, mở đường cho đột quỵ thiếu máu não. Khi bác sĩ khai thác bệnh sử ở người trẻ bị đột quỵ, họ đặc biệt chú ý đến các yếu tố như chấn thương vùng cổ, vận động cổ quá mức hoặc duy trì tư thế cổ bất thường trong thời gian dài. Nếu bạn thường xuyên “ngủ gật” trên xe với cổ vặn vẹo, bạn đang nằm đúng trong nhóm nguy cơ này.
Những dấu hiệu không được phép bỏ qua
Điều đáng sợ ở lóc tách động mạch cảnh là nó có thể cảnh báo bằng những triệu chứng rất đời thường, dễ bị bỏ qua. Các chuyên gia cho biết bệnh có thể biểu hiện bằng đau đầu hoặc đau vùng cổ mới xuất hiện, khác với những cơn đau trước đây; sụp mi nhẹ, co đồng tử cùng bên tổn thương (hội chứng Horner); ù tai theo nhịp mạch, người bệnh cảm nhận tiếng đập hoặc tiếng “vù” trong tai theo nhịp tim. Khi các dấu hiệu đột quỵ thiếu máu não xuất hiện – méo miệng, yếu hoặc tê một bên cơ thể, nói khó, rối loạn thị giác hoặc các triệu chứng thần kinh đột ngột – thì cửa sổ vàng cấp cứu đã rất hẹp. Nếu sau một chuyến đi đường dài, nhất là sau khi ngủ trên ô tô với tư thế cổ gập lệch, bạn thấy đau cổ lạ kèm bất kỳ biểu hiện thần kinh nào, đó không còn là chuyện “ngủ sai tư thế” mà là tình huống khẩn cấp cần đi cấp cứu ngay.
Phòng ngừa đột quỵ từ chiếc ghế ô tô: Thay đổi nhỏ, lợi ích lớn
Thông điệp quan trọng từ ca bệnh 40 tuổi là: phòng ngừa đột quỵ bắt đầu từ những thói quen rất nhỏ, như cách chúng ta ngủ trên ô tô. Các bác sĩ khuyến cáo khi ngủ hoặc di chuyển đường dài, cần hạn chế duy trì đầu và cổ ở tư thế gập, xoay hoặc lệch quá mức trong thời gian kéo dài, và tránh các động tác bẻ, giật, xoay cổ mạnh. Điều đó nghĩa là bạn nên dùng gối đỡ cổ phù hợp, điều chỉnh ghế để cột sống thẳng hơn, và chủ động thay đổi tư thế, nghỉ ngắn giữa hành trình khi có thể. Quan trọng hơn, nếu xuất hiện đau đầu hoặc đau cổ mới, bất thường sau tác động lên vùng cổ, kèm theo méo miệng, nói khó, yếu hoặc tê tay chân, rối loạn thị giác…, hãy đến ngay cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ để được đánh giá và điều trị kịp thời. Bỏ qua những tín hiệu đó đồng nghĩa với việc phó mặc não bộ cho may rủi.
