Ứng phó phải bắt đầu trước khi đường bị chia cắt
Ứng phó mưa lũ là chuỗi biện pháp dự báo, cảnh báo, bố trí lực lượng và kiểm soát đi lại nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản, đồng thời giảm gián đoạn giao thông khi nước dâng hoặc đất đá sạt xuống. Trước nguy cơ mưa lớn, ngập lụt và sạt lở diễn biến phức tạp vào những tháng cuối năm, Cục Đường bộ Việt Nam yêu cầu các đơn vị trực ban 24/24 giờ, rà soát điểm xung yếu và chuẩn bị sẵn người, phương tiện, vật tư. Đây là cách tiếp cận đúng: không thể đợi đường tắc mới tìm máy móc hay xác định nơi nguy hiểm. Các đơn vị phải cập nhật phương án theo từng tuyến, kiểm tra ngầm tràn, cầu yếu, taluy và điểm thường ngập; khơi thông cống rãnh để giảm úng. Với giao thông mùa lũ, cảnh giới và phân luồng từ xa quan trọng không kém việc sửa đường sau thiên tai.
Tại vị trí nguy hiểm, yêu cầu là bố trí người canh gác, biển báo và rào chắn, đồng thời không cho người, xe qua nơi không bảo đảm an toàn. Khi sạt lở, hư hỏng công trình hoặc chia cắt xảy ra, lực lượng phải được huy động khẩn trương để xử lý và khôi phục lưu thông sớm nhất có thể. Nhưng thông xe nhanh không nên đánh đổi bằng việc mở đường khi nguy cơ vẫn còn. Với người đi đường, chấp hành rào chắn và cảnh báo là một phần thiết yếu của phương án bảo vệ, không phải trở ngại có thể tùy tiện vượt qua.
Huế vừa phòng ngừa, vừa bảo vệ người dân tại chỗ
Ở Huế, phương án ứng phó không chỉ dừng ở theo dõi mực nước mà còn bao gồm rà soát vùng trũng, ven sông suối, sườn đồi và chuẩn bị lực lượng, phương tiện, vật tư cùng nhu yếu phẩm cho cứu hộ. Chính quyền cũng cảnh báo người dân kê cao tài sản, bảo vệ nhà cửa và sẵn sàng sơ tán; việc kiểm tra, vận hành hồ chứa và công trình thủy lợi nhằm giảm rủi ro cho vùng hạ du. Cách làm này cần thiết vì một cảnh báo có giá trị nhất khi người dân biết phải làm gì trước khi nước lên. Tối 9-11, mưa lớn gây ngập cục bộ tại nhiều khu vực thấp trũng; lực lượng biên phòng phối hợp di dời 10 hộ, gồm 40 người, ở thôn Hồng Hạ 1, xã A Lưới 5 đến nơi an toàn.
Quy mô huy động trên sông và biển cũng cho thấy áp lực bảo vệ sinh kế lẫn an toàn tính mạng: biên phòng Huế hướng dẫn 1.123 tàu thuyền vào nơi neo đậu, duy trì 420 cán bộ, chiến sĩ cùng 32 phương tiện sẵn sàng làm nhiệm vụ. Trong khi đó, lực lượng chức năng phối hợp với nhà thầu tại công trình đập Thảo Long để kiểm tra phương tiện thi công và chuẩn bị phương án di dời khi thời tiết xấu. Những việc này cho thấy sơ tán, neo đậu và bảo vệ công trình phải được tính trước, thay vì chờ đến lúc dòng chảy mạnh mới xử lý.
Sạt lở miền Trung biến cảnh báo thành lệnh dừng
Tại Quảng Trị, mưa từ tối 9-11 đến sáng 10-11 khiến 10 vị trí ở các xã Kim Ngân, Lìa, Tà Rụt, Đa Krông và La Lay ngập sâu 0,3–3 m, làm giao thông bị chia cắt. Đáng lo hơn, sạt lở tại Km30 Quốc lộ 9C kéo dài khoảng 150 m, với ước tính 6.000 m³ đất đá, khiến người và phương tiện không thể lưu thông. Đây là lời nhắc rõ ràng rằng sạt lở miền Trung không chỉ gây hư hại mặt đường: nó có thể cô lập cả cộng đồng và đặt người qua đường vào nguy hiểm. Biên phòng Quảng Trị duy trì 372 cán bộ, chiến sĩ, 28 phương tiện và triển khai các tổ công tác phối hợp cảnh báo, ngăn người dân đi vào khu vực rủi ro.
Trên biển, lực lượng biên phòng ở Huế, Quảng Trị và Quảng Ngãi phối hợp theo dõi, xử lý các tình huống giữa thời tiết xấu. Tại Quảng Ngãi, tàu hàng Tong Cheng 301 bị sóng đánh dạt vào bờ biển Châu Me, phường Sa Huỳnh, mắc cạn cách bờ khoảng 100 m; biên phòng Sa Huỳnh có mặt, phối hợp bảo đảm an toàn và chuẩn bị phương án cứu hộ, ứng phó nguy cơ tràn dầu. Những sự cố này cho thấy bảo vệ giao thông không thể chỉ tập trung vào đường bộ: tàu gặp nạn cũng đe dọa thuyền viên, bờ biển và môi trường. Khi khu vực đã được cảnh báo hoặc phong tỏa, người dân không nên tự đi kiểm tra hay tìm lối vòng qua điểm nguy hiểm.
An toàn đường thủy phải được đặt cao hơn lịch chạy
Cơ quan hàng hải và đường thủy yêu cầu theo dõi sát thời tiết, kiểm soát phương tiện, chuẩn bị nhân lực và thiết bị xử lý sự cố trên luồng tuyến. Với an toàn đường thủy, nguyên tắc cần rõ ràng: cảng vụ không cấp phép cho phương tiện thủy nội địa rời cảng, bến trong thời gian và khu vực mưa lũ, bão gây mất an toàn; thuyền trưởng, người lái hoặc chủ phương tiện phải thực hiện ngay biện pháp khẩn cấp để bảo vệ người và hàng hóa. Đây là lựa chọn đúng, dù có thể làm gián đoạn hành trình: một chuyến đi bị hoãn vẫn tốt hơn một chuyến đi biến thành cứu nạn. Các đơn vị còn phải bảo vệ báo hiệu, phao neo và công trình, điều tiết giao thông, sẵn sàng ứng cứu khi luồng tuyến gặp sự cố.
Lớp ứng phó chỉ phát huy tác dụng nếu thông tin liên tục đến được người dân và lực lượng tại hiện trường. Cục Đường bộ yêu cầu duy trì trực ban, báo cáo đúng quy định và huy động nguồn lực xử lý khi đường hư hỏng hoặc bị chia cắt; biên phòng các địa phương tiếp tục duy trì quân số, phương tiện để phối hợp ứng cứu. Kết luận cần nhớ trong mùa mưa lũ rất giản dị: đường có thể chờ, chuyến tàu có thể dừng, nhưng tính mạng không thể đem ra đánh cược. Cảnh báo, rào chắn, sơ tán và lệnh không xuất bến chỉ có ý nghĩa khi được thực hiện nghiêm túc.
