Phòng ngừa phải bắt đầu từ nơi dân cư dễ tổn thương
Ứng phó mưa lũ là việc theo dõi nguy cơ, chuẩn bị lực lượng và phương tiện, cảnh báo sớm, sơ tán khi cần để bảo vệ tính mạng, tài sản và duy trì các tuyến giao thông thiết yếu. Trước mưa lớn và nguy cơ lũ cao, Huế triển khai đồng bộ phương án phòng ngừa ngập úng, sạt lở đất, đồng thời rà soát vùng trũng, khu vực ven sông suối và sườn đồi. Đây là hướng đi đúng: cứu hộ chỉ có thể giảm thiệt hại nếu người dân được cảnh báo và di chuyển trước khi đường sá bị chia cắt.
Tối 9-11, mưa lớn đã gây ngập cục bộ tại nhiều khu vực thấp trũng ở Huế. Lực lượng chức năng phối hợp di dời 10 hộ, gồm 40 người, tại thôn Hồng Hạ 1, xã A Lưới 5 đến nơi an toàn. Chính quyền cũng được yêu cầu thông tin cảnh báo, hướng dẫn người dân kê cao tài sản, bảo vệ nhà cửa và sẵn sàng sơ tán; việc kiểm tra, vận hành hồ chứa và công trình thủy lợi có ý nghĩa trực tiếp với vùng hạ du. Phòng chống ngập lụt vì thế không thể chỉ là phản ứng khi nước đã lên: phải gắn cảnh báo với phương án di chuyển cụ thể.
Lực lượng biên phòng giữ vai trò tuyến đầu
Quy mô chuẩn bị tại Huế cho thấy ứng phó cần có nhân lực và phương tiện sẵn sàng, không chỉ kế hoạch trên giấy. Bộ đội Biên phòng thành phố đã hướng dẫn 1.123 tàu thuyền vào nơi neo đậu, đồng thời duy trì 420 cán bộ, chiến sĩ và 32 phương tiện phục vụ phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn. Trên biển, tàu hàng Vta Neptune mắc cạn tại vùng biển Chân Mây - Lăng Cô; lực lượng biên phòng phối hợp với cảng vụ theo dõi tình hình và xây dựng phương án đưa tàu thoát cạn.
Tại Quảng Trị, mưa từ tối 9-11 đến sáng 10-11 làm ngập 10 vị trí, có nơi sâu đến 3 m; sạt lở trên khoảng 150 m tại Quốc lộ 9C, với ước tính 6.000 m³ đất đá, khiến người và phương tiện không thể lưu thông. Biên phòng tỉnh duy trì 372 cán bộ, chiến sĩ, 28 phương tiện và lập các tổ công tác cảnh báo, ngăn người dân đi vào vùng nguy hiểm. Tại Quảng Ngãi, lực lượng biên phòng Sa Huỳnh triển khai tại hiện trường, sẵn sàng cứu nạn và ứng phó sự cố tràn dầu. Những việc này cho thấy ứng phó sạt lở miền Trung phải đồng thời bảo vệ dân cư, tuyến đường và hoạt động trên biển.
Đường bộ cần trực liên tục, nhận diện điểm đứt gãy
Cục Đường bộ Việt Nam yêu cầu các đơn vị quản lý đường, sở xây dựng, ban quản lý dự án, doanh nghiệp cao tốc và BOT triển khai nhiệm vụ phòng, chống thiên tai trong phạm vi phụ trách. Trọng tâm là trực ban 24/24 giờ, cập nhật phương án theo từng tuyến, rà soát điểm ngập, ngầm tràn, cầu yếu, mái taluy và nơi có nguy cơ sạt lở; đồng thời chuẩn bị nhân lực, máy móc, vật tư theo phương châm bốn tại chỗ.
Thực tế ở Huế đã cho thấy nguy cơ không còn là dự báo xa: một số đoạn đường Hồ Chí Minh qua A Lưới 2 và A Lưới 3 bị ngập, còn Quốc lộ 49 xảy ra sạt lở tại Km61+200. Vì vậy, khơi thông cống rãnh, tuần đường, đặt rào chắn và phân luồng từ xa cần được coi là việc bảo vệ người đi đường, không phải thủ tục hành chính. An toàn giao thông mùa lũ không đồng nghĩa cố giữ mọi tuyến mở; khi một đoạn đường không còn an toàn, cảnh báo và ngăn phương tiện đi vào phải được ưu tiên.
Trên sông và biển, dừng đúng lúc là biện pháp an toàn
Ngành hàng hải và đường thủy được yêu cầu theo dõi sát thời tiết, chuẩn bị nhân lực, phương tiện, vật tư, bảo vệ công trình và duy trì giao thông đường thủy an toàn. Các cảng vụ phải kiên quyết không cấp phép cho phương tiện thủy nội địa rời cảng, bến trong thời gian và phạm vi mưa lũ, bão gây mất an toàn. Đây là giới hạn cần thiết: duy trì hoạt động bằng mọi giá có thể biến một chuyến đi thành sự cố cứu nạn.
Ở Huế, cảnh sát giao thông đường thủy đã phối hợp với đơn vị thi công tại đập Thảo Long kiểm tra xà lan, máy móc và yêu cầu chuẩn bị di chuyển đến nơi an toàn, dừng thi công khi thời tiết bất lợi. Cục Đường bộ cũng yêu cầu duy trì trực liên tục, chuẩn bị sẵn lực lượng và phương tiện, còn biên phòng các địa phương tiếp tục phối hợp xử lý tình huống. Thước đo của một phương án tốt không phải là giao thông không bao giờ gián đoạn, mà là giảm nguy cơ mất người, hạn chế thiệt hại và khôi phục lưu thông an toàn khi điều kiện cho phép.
