Đau khớp không chỉ do tuổi tác: nó nằm ngay trên mâm cơm
Những món ăn quen thuộc trong bữa cơm Việt, từ thịt đỏ, lòng lợn đến cà muối, dưa muối và bia đá lạnh, có thể âm thầm làm tăng axit uric, kích hoạt viêm và khiến các cơn đau lưng, mỏi gối, đau khớp trở nên dày đặc và nặng nề hơn nếu ăn lặp lại nhiều lần mỗi tuần. Nhiều người vẫn nghĩ đau khớp chỉ do tuổi tác, công việc hoặc thời tiết, nên tập trung vào thuốc mà bỏ qua chế độ ăn xương khớp. Sai lầm ở chỗ, thực phẩm gây đau khớp có mặt hằng ngày trên mâm cơm mùa hè, “giấu mặt” dưới những món nhìn rất lành như canh cua cà pháo hay cháo lòng. Nếu không nhận diện và điều chỉnh, mọi nỗ lực dùng thuốc, tập luyện sẽ luôn bị kéo lùi bởi những lựa chọn ăn uống phản khoa học.
Thịt đỏ, lòng lợn, cá nhiều purine: kẻ châm ngòi cơn gút và viêm khớp
Nhóm thịt đỏ như bò, trâu, cừu và đặc biệt là nội tạng động vật như lòng lợn là những thực phẩm gây đau khớp điển hình vì chứa nhiều đạm, chất béo bão hòa và purine. Khi cơ thể hấp thụ lượng purine cao từ lòng, gan, tim…, quá trình chuyển hóa tạo ra nhiều axit uric; khi axit uric tăng kéo dài, tinh thể urat lắng đọng tại khớp gây sưng, nóng, đau, nhất là ở người có cơ địa tăng axit uric hoặc tiền sử gút. Đây không chỉ là chuyện một hai bữa nhậu, mà là tích lũy theo thời gian, nhất là khi lòng lợn xuất hiện từ cháo lòng, bún lòng đến dồi trường. Theo các phân tích, nội tạng và một số loại cá như cá thu, cá nục cũng thuộc nhóm purine cao gout, có thể làm tăng nguy cơ gút tương tự hoặc hơn cả bia nếu ăn thường xuyên.
Cà muối, dưa muối, đồ mặn và bia đá: “combo” làm khớp viêm âm ỉ
Canh cua đồng ăn cùng cà pháo, dưa muối là món khoái khẩu mùa nóng, nhưng lại là “kẻ thù” âm thầm với người đau lưng mỏi gối. Cà muối, dưa muối và các thực phẩm lên men chứa nhiều acid oxalic; nếu ăn thường xuyên, chúng làm tình trạng viêm trong cơ thể trầm trọng hơn, khiến đau nhức xương khớp dễ tái phát và kéo dài. Thêm vào đó, khẩu vị ăn mặn, đồ nhiều muối gây giữ nước, tăng huyết áp và có thể kích ứng khớp, làm khớp sưng tấy; đồng thời, muối làm tăng thải canxi qua thận, khiến xương yếu dần. Bia lạnh, nước đá khiến mạch máu co lại, máu nuôi khớp kém, khớp cứng và dễ đau, đặc biệt ở người viêm khớp, thoái hóa. Tệ hơn, khi uống bia rượu cùng nội tạng, nguy cơ gút tăng mạnh vì rượu cản trở thận thải axit uric, khiến axit uric giữ lại trong máu.
Vì sao phải kiêng khem viêm khớp thay vì chỉ trông vào thuốc?
Nhiều người tăng liều thuốc giảm đau nhưng vẫn than đau lưng mỏi gối, vai gáy cứng đờ, vì họ bỏ qua một mảnh ghép quan trọng: chế độ ăn xương khớp. Chế độ dinh dưỡng khoa học được xem là một trong những yếu tố quan trọng giúp cải thiện đau nhức xương khớp, nhưng không thể thay thế việc xử lý tổn thương sụn và viêm tại ổ khớp. Các bệnh như thoái hóa cột sống, thoát vị đĩa đệm, đau cổ vai gáy, tê bì chân tay là bệnh mạn tính, hình thành trong thời gian dài do thoái hóa, chứ không phải chuyện “ăn một bữa là hỏng khớp”. Vì vậy, kiêng khem viêm khớp đúng cách không có nghĩa là kiêng tuyệt đối, mà là hiểu món nào nên hạn chế, món nào nên tăng, kết hợp vận động, chỉnh tư thế và chọn giải pháp hỗ trợ phù hợp để duy trì khả năng vận động lâu dài.
Ăn sao để bớt đau: gợi ý thay thế và kiểm soát khẩu phần
Người đau nhức xương khớp không cần “ăn kiêng khổ hạnh”, nhưng phải thông minh hơn với mâm cơm hằng ngày. Các chuyên gia khuyến cáo: hạn chế nội tạng, giảm đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ và bớt muối; tăng rau xanh, cá và các thực phẩm giàu omega-3; duy trì vận động và cân nặng hợp lý. Với nhóm purine cao gout như cá thu, cá nục, nên ăn 2–3 lần/tuần, ưu tiên hấp, kho thay vì nướng; ăn phần thịt, hạn chế uống hết nước kho hay nước luộc vì purine tan nhiều trong nước. Bia rượu nên xem là “thỉnh thoảng”, tránh uống cùng lòng lợn, thịt đỏ để không dồn gánh nặng lên khớp và thận. Khi sửa được thói quen ăn uống, người bệnh sẽ thấy thuốc bớt phải tăng liều, các cơn đau thưa dần và chất lượng vận động cải thiện rõ rệt.
