Cuộc đổi ngôi: khi YouTube vs Netflix không còn là cuộc đấu công bằng
Sự dịch chuyển từ dịch vụ streaming trả phí sang nền tảng xem phim miễn phí là quá trình người dùng ưu tiên YouTube, TikTok, Facebook trên điện thoại để xem video hằng ngày, khiến Netflix và các nền tảng trả phí mất dần vị thế trung tâm trong thói quen xem video người Việt. Thực tế đã khá rõ ràng: YouTube và TikTok đang thắng trong cuộc chơi giành thời gian xem, không phải vì nội dung tốt hơn tuyệt đối, mà vì đúng với nhịp sống màn hình nhỏ, liên tục và miễn phí của đa số người dùng. Xem video không còn là “sự kiện” ngồi trước tivi, mà là thói quen gắn chặt với chiếc smartphone luôn trong tay, nơi người dùng có thể mở YouTube hay lướt TikTok bất cứ lúc nào mà không phải cân đo chuyện đóng tiền thuê bao.
Số liệu biết nói: nền tảng miễn phí áp đảo dịch vụ streaming trả phí
Nếu nhìn vào thói quen xem video người Việt, YouTube vs Netflix là cuộc đấu mà phần thắng đã nghiêng hẳn về phía nền tảng miễn phí. YouTube đạt độ phủ tới 92% người được khảo sát sử dụng, trong khi Netflix chỉ ở mức 32%. Cùng nhóm miễn phí, Facebook/Facebook Watch đạt 82% và TikTok 74%, tạo thành “bộ ba” chiếm gần như toàn bộ thời gian xem của người dùng. Các dịch vụ streaming trả phí khác như FPT Play (26%) và VieON (13%) cũng chỉ chen chân ở tầng dưới. Một câu trích đáng nhớ từ báo cáo là: “YouTube dẫn đầu với 92%, tiếp đến là Facebook/Facebook Watch 82% và TikTok 74%”. Khi người dùng phải cân đối hầu bao, việc chọn nền tảng xem phim miễn phí có kho nội dung khổng lồ là quyết định khá dễ đoán.
Điện thoại thành màn hình chính: cú xoay trục làm Netflix lép vế
Lý do sâu xa khiến dịch vụ streaming trả phí bị thu hẹp không chỉ nằm ở giá, mà ở thiết bị: điện thoại đã trở thành “màn hình chính”. Có tới 93% người tham gia khảo sát dùng điện thoại để xem video, cao hơn hẳn tivi (smart TV) với 49% và laptop 44%. Khi màn hình thu nhỏ, thói quen cũng thu nhỏ: video dọc, ngắn, giải trí nhanh trong vài phút, phù hợp với TikTok, YouTube Shorts hơn là một tập phim dài trên Netflix. Báo cáo còn cho thấy xem video đã là thói quen hằng ngày, không phải hoạt động giải trí lúc rảnh rỗi. Điện thoại là thiết bị cá nhân, luôn bên mình, nên người dùng ưu tiên mở những ứng dụng không yêu cầu đăng nhập phức tạp, không bắt buộc trả tiền và cho phép xem “liên thanh” nhiều clip trong 1,6 giờ mỗi ngày. Netflix vốn thiết kế cho màn hình lớn, đang gặp bất lợi ngay trên chiếc smartphone Việt.
Người trẻ kéo thị trường sang di động, nội dung Việt bám rễ trên YouTube và TikTok
Nhóm 20–29 tuổi – những người dành tới 1,9 giờ mỗi ngày để xem video, cao hơn mức trung bình 1,6 giờ – chính là lực kéo mạnh nhất đưa thị trường sang môi trường di động. Họ dùng laptop nhiều hơn (68%) nhưng điện thoại vẫn là thiết bị không thể thay thế. Ở thế hệ này, việc mở YouTube xem vlog, lướt TikTok, Facebook Reels diễn ra liên tục trong ngày. Trong khi đó, nhóm 40–49 tuổi dành 1,3 giờ và vẫn giữ thói quen xem tivi truyền thống ở mức 35%, nhưng tỷ lệ này chỉ còn 9% ở người trẻ. Nội dung Việt Nam chiếm ưu thế với 91% người xem, mà phần lớn lại sống trên các nền tảng miễn phí. Hài Việt, clip ngắn, series web… được sản xuất để “bám” thuật toán YouTube, TikTok hơn là khung phát sóng cứng của dịch vụ streaming trả phí.
Tương lai xem series: Netflix phải chấp nhận cuộc chơi của nền tảng miễn phí
Các số liệu đã cho thấy thị trường video tại Việt Nam đang dịch chuyển mạnh sang môi trường di động và nền tảng trực tuyến, đặc biệt ở nhóm người dùng trẻ. YouTube, TikTok không chỉ “áp đảo” về tỷ lệ sử dụng mà còn chiếm trọn bối cảnh xem: nhanh, miễn phí, lẫn giữa nội dung Việt, Hàn, Trung, Hollywood theo gu từng cá nhân. Truyền hình truyền thống chỉ còn 21% người dùng, còn các dịch vụ streaming trả phí phải chia nhau phần thời gian ít ỏi còn lại. Trong cuộc chơi mới này, Netflix và các nền tảng tương tự buộc phải nghĩ như một ứng dụng di động trước khi nghĩ như “đài phim”: xem trên điện thoại thuận tiện, gói cước linh hoạt, đề xuất nội dung sát thị hiếu hài Việt, tình cảm Hàn – Trung, hành động Hollywood. Nếu cứ bám mô hình màn hình lớn, họ sẽ tiếp tục bị nền tảng xem phim miễn phí lấn át trong cuộc đua giành từng phút chú ý của người Việt.
