Từ cây cầu giao thông đến biểu tượng hạ tầng giao thông kết hợp thương mại
Cầu Cửa Lục 2 là một dự án cầu hai tầng Việt Nam dài hơn 5km, tầng trên dành cho giao thông với 10 làn xe ô tô, tầng dưới tích hợp không gian thương mại và du lịch, được định vị như một biểu tượng mới cho sự kết hợp giữa hạ tầng giao thông kết hợp thương mại và phát triển đô thị ven vịnh tại Quảng Ninh. Kỳ vọng lớn nhất của dự án không nằm ở chiều dài 5,2km hay phần cầu chính 1,28km, mà ở tư duy coi hạ tầng giao thông là trục phát triển dịch vụ, lễ hội và kinh tế biển. Khi UBND thành phố Quảng Ninh tổ chức cuộc họp nghe và cho ý kiến về báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án, họ đã nói rõ mong muốn biến công trình này thành "một trong những công trình biểu tượng nhận diện" của đô thị vịnh Cửa Lục, chứ không chỉ là một cây cầu nối đơn thuần. Đó là điểm khác biệt so với cách xây cầu truyền thống vốn chỉ tập trung vào lưu thông.
Thiết kế hai tầng hiếm có và tham vọng kiến trúc trên mặt vịnh
Điểm gây chú ý nhất của dự án cầu 5km này là phần cầu chính được thiết kế 2 tầng – một cấu trúc hiếm thấy trong hệ thống cầu hiện nay. Tầng trên đảm trách chức năng giao thông với quy mô 10 làn xe, kết nối trực tiếp quốc lộ 279 (xã Lê Lợi) với quốc lộ 18 (phường Bãi Cháy) thông qua nút giao khác mức đa tầng. Tầng dưới được xác định là hạ tầng công năng phục vụ thương mại, du lịch, dịch vụ, mở ra một không gian khai thác mới ngay trên vịnh Cửa Lục. Theo báo cáo tiền khả thi, đơn vị tư vấn đã xây dựng nhiều phương án kiến trúc với các kiểu kết cấu như “cầu treo nhịp lớn”, “cầu treo tháp đơn” hay “cầu vòm giàn thép liên tục” nhằm đảm bảo vừa độc đáo, hiện đại, vừa tận dụng tối đa cảnh quan vịnh. Điều đáng nói là các giải pháp này được định hướng để phát huy khả năng làm chủ thiết kế, công nghệ và thi công trong nước, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào bên ngoài.
Nhà hàng xoay 360° và không gian trải nghiệm: cây cầu như điểm đến du lịch
Nếu phần trên của cầu Cửa Lục 2 là tuyến huyết mạch giao thông thì phần tiện ích trên cao lại biến cây cầu thành một điểm đến du lịch độc lập. Ý tưởng thiết kế đề xuất bố trí nhà hàng xoay 360°, quầy bar trên cao (Sky bar), sàn kính ngắm cảnh và thang máy tham quan lên đỉnh tháp cầu. Các hạng mục này biến không gian trên mặt cầu thành một tổ hợp giải trí – ẩm thực, chứ không phải chỉ là nơi đi qua. Không chỉ vậy, lối đi bộ kính treo lơ lửng ở độ cao lớn, tích hợp hiệu ứng AR thực tế tăng cường, được định hình như một trải nghiệm tương tác công nghệ hiếm có trên hạ tầng giao thông. Dự án còn hướng tới hình thành trục tham quan với các phân khu chức năng: trải nghiệm, nghệ thuật cảnh quan, không gian văn hóa và giải trí vịnh biển, gắn với bãi đỗ xe và hệ thống tiếp cận để đảm bảo an toàn khai thác. Quan điểm nhất quán ở đây là xem cây cầu như công viên trải nghiệm trên mặt nước, thay vì chỉ là công trình kỹ thuật khô khan.
Quảng Ninh – “Việt Nam thu nhỏ” và bước nhảy về kết nối kinh tế vùng
Quảng Ninh được ví như “Việt Nam thu nhỏ” với sự đa dạng địa hình từ đồi núi, đồng bằng, ven biển, hải đảo đến biên giới, cùng đầy đủ các ngành kinh tế và loại hình văn hóa. Trong bối cảnh đó, việc đặt cầu Cửa Lục 2 ở vị trí trung tâm giữa ba cây cầu lớn hiện hữu – Bãi Cháy, Cửa Lục 1 và Cửa Lục 3 – cho thấy mục tiêu hình thành cụm kết nối giao thông – kinh tế quy mô vùng. Thành phố không giấu tham vọng biến vịnh Cửa Lục thành trung tâm kết nối đô thị, và coi dự án cầu hai tầng Việt Nam này là "động lực phát huy không gian phát triển" của khu vực. Nói cách khác, cầu Cửa Lục 2 không chỉ giải tỏa lưu lượng mà còn tạo trục không gian mới để phân bổ hoạt động thương mại, du lịch và dịch vụ quanh vịnh. Việc gắn kết giao thông với dịch vụ ngay trên cầu mở ra khả năng thu hút dòng du khách và nhà đầu tư, giúp Quảng Ninh củng cố vai trò cửa ngõ kinh tế phía Bắc.
Cây cầu như phòng thí nghiệm cho mô hình hạ tầng đa công năng
Lý do khiến cầu Cửa Lục 2 đáng quan tâm không chỉ nằm ở độ dài 5,2km hay kết nối QL18 qua nút giao khác mức đa tầng, mà ở việc nó có thể trở thành mô hình tham chiếu cho các đô thị khác khi nghĩ về hạ tầng đa công năng. Khi Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh rằng cây cầu phải là công trình kiến trúc độc đáo, đầy đủ công năng cho thương mại, du lịch, dịch vụ và lễ hội, ông đang đặt ra một tiêu chuẩn mới cho các dự án giao thông trọng điểm. Trong tương lai, nếu cầu Cửa Lục 2 được triển khai thành công, Việt Nam sẽ có thêm một ví dụ cụ thể cho thấy cầu đường có thể gắn kèm không gian kinh doanh và trải nghiệm, thay vì chỉ là chi phí hạ tầng thuần túy. Đây là bước chuyển quan trọng về tư duy quy hoạch: coi mỗi mét chiều dài cầu là một phần của hệ sinh thái kinh tế – văn hóa, chứ không phải đoạn đường trung lập. Kết luận hợp lý là hạ tầng giao thông kết hợp thương mại sẽ ngày càng được xem là lựa chọn chiến lược, dù đi kèm không ít thách thức về thiết kế, vận hành và an toàn.
