Đường dây nóng giáo dục: Từ chủ trương trên giấy đến quyền lực trong tay phụ huynh
Đường dây nóng phản ánh lạm thu học phí và dạy thêm trái phép là kênh liên lạc chính thức, nơi phụ huynh, học sinh và người dân có thể trực tiếp báo cáo những vi phạm quy định trường học, giúp cơ quan quản lý kiểm tra, xác minh và xử lý kịp thời các hành vi thu sai, dạy thêm sai quy định, qua đó bảo vệ quyền lợi chính đáng của người học và tạo áp lực buộc nhà trường phải minh bạch trong mọi hoạt động thu, chi và tổ chức dạy thêm, học thêm. Từ nhiều năm, lạm thu và dạy thêm trái phép được xem là “căn bệnh mạn tính” của giáo dục phổ thông. Việc một loạt địa phương đồng loạt công khai đường dây nóng phản ánh cho thấy hệ thống quản lý không còn chấp nhận những thỏa hiệp mập mờ, nhưng hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào việc phụ huynh có dám dùng công cụ này hay tiếp tục im lặng.
Lạng Sơn và làn sóng siết chặt lạm thu, dạy thêm không đúng quy định
Tại Lạng Sơn, Văn phòng UBND tỉnh đã ban hành Công văn số 8722/VP-KGVX, truyền đạt chỉ đạo của Phó Chủ tịch UBND tỉnh về việc tăng cường kiểm tra và thiết lập đường dây nóng tiếp nhận phản ánh liên quan đến lạm thu và dạy thêm không đúng quy định. Điểm đáng nói là tỉnh yêu cầu hiệu trưởng các trường mầm non, phổ thông công khai số điện thoại tiếp nhận phản ánh tại đơn vị mình. Đây không chỉ là thủ tục hành chính, mà là lời nhắc trách nhiệm trực tiếp tới người đứng đầu trường học. Theo chỉ đạo, các phản ánh phải được tiếp nhận, xác minh và xử lý nghiêm, coi vi phạm quy định trường học là trách nhiệm cá nhân của lãnh đạo cơ sở giáo dục. Nói cách khác, nếu lạm thu học phí hay dạy thêm trái phép vẫn diễn ra, lãnh đạo trường không thể “đứng ngoài cuộc” như trước.
Phú Thọ, Thanh Hóa, Khánh Hòa, Bắc Ninh: Đường dây nóng không phải để… treo cho đẹp
Nhiều Sở Giáo dục và Đào tạo đã công bố cụ thể số điện thoại, email để tiếp nhận phản ánh. Tại Phú Thọ, người dân có thể gọi 0210.3675.888 hoặc gửi email đến vanphong@phutho.edu.vn khi phát hiện lạm thu hoặc dạy thêm không đúng quy định. Thanh Hóa công khai số 081.369.5858 để tiếp nhận phản ánh vi phạm tại các cơ sở giáo dục. Khánh Hòa mở đường dây nóng 02583.827882 và tiếp nhận trực tiếp tại Phòng Tiếp công dân của Sở. Bắc Ninh thiết lập hệ thống số điện thoại và email riêng cho lạm thu, dạy thêm sai quy định ở từng cấp học. Những kênh này không phải chi tiết phụ trong văn bản hành chính; nếu phụ huynh không gọi, không viết email, thì mọi cam kết “siết lạm thu học phí, chống dạy thêm trái phép” dễ bị biến thành khẩu hiệu.
Vì sao Bộ Giáo dục thúc ép kiểm tra, xử lý và điều đó có ích gì cho phụ huynh?
Việc thiết lập và vận hành đường dây nóng không phải sáng kiến rời rạc từng tỉnh, mà xuất phát từ yêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo tại Công văn số 6241/BGDĐT-VP ngày 15/9/2026. Bộ yêu cầu tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp lạm thu, tổ chức dạy thêm, học thêm trái quy định. Về nguyên tắc, đây là bước chuyển từ “khuyến cáo” sang “trách nhiệm giải trình”: tỉnh phải xây dựng báo cáo về kết quả thiết lập và vận hành đường dây nóng. Với phụ huynh, lợi ích rất cụ thể: có kênh chính thức, được ghi nhận, lưu vết, buộc cơ quan quản lý phải trả lời. Thay vì than phiền trong nhóm chat lớp, phụ huynh có thể biến bức xúc về vi phạm quy định trường học thành dữ liệu buộc ngành phải vào cuộc.
Cách phụ huynh và học sinh sử dụng đường dây nóng để bảo vệ mình
Để đường dây nóng phản ánh phát huy tác dụng, phụ huynh và học sinh cần hành động bài bản. Trước hết, khi thấy dấu hiệu lạm thu học phí (khoản thu không có trong thông báo, không được giải thích rõ, mang tính ép buộc) hoặc dạy thêm trái phép (giáo viên ép học thêm, dạy trước chương trình, dạy thêm đối với học sinh tiểu học không thuộc diện được phép) thì nên ghi chép, lưu lại tài liệu, hình ảnh liên quan. Sau đó, sử dụng số điện thoại hoặc email mà Sở hoặc nhà trường công khai để gửi phản ánh, nêu rõ tên trường, lớp, nội dung, thời gian, người liên quan. Các địa phương đã khẳng định: phản ánh có cơ sở sẽ được tiếp nhận, tổng hợp để kiểm tra, xác minh và xử lý. Nếu phụ huynh im lặng, lạm thu và dạy thêm trái phép sẽ tiếp tục được coi là “chuyện ai cũng biết nhưng không ai làm gì”.
