Định danh điện tử chung: Bước ngoặt từ kết nối kinh tế sang kết nối công nghệ
Kết nối VNeID SINGPASS kết nối là việc hai hệ thống định danh điện tử quốc gia của Việt Nam và Singapore liên thông với nhau, nhằm tạo nên một nền tảng định danh số có thể sử dụng xuyên biên giới, hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến, giao dịch số và hợp tác công nghệ sâu rộng hơn giữa hai nước trong không gian số chung của khu vực. Đây không chỉ là một điều chỉnh kỹ thuật, mà là lựa chọn mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, trong bối cảnh Việt Nam chuyển từ tăng trưởng dựa trên đầu tư và lao động sang dựa trên năng suất và khả năng đổi mới sáng tạo. Quốc gia nào cũng đến lúc phải tìm động lực tăng trưởng mới, và Việt Nam đang ở đúng giai đoạn buộc phải đặt cược vào công nghệ và định danh điện tử ASEAN như một hạ tầng nền để nâng tầm hợp tác số hóa Việt Nam Singapore.
Tầm nhìn chiến lược: Tự cường nhưng không đi một mình
Điểm đáng chú ý trong quyết định kết nối VNeID với SINGPASS là cách Việt Nam định nghĩa lại khái niệm “tự cường”. Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, tự cường không phải là đóng cửa tự làm mọi thứ, mà là làm chủ những công nghệ quan trọng, đồng thời hợp tác sâu với đối tác tin cậy để cùng tạo ra giá trị mới. Hai nước không cạnh tranh để làm cùng một việc mà bổ trợ cho nhau để làm những việc lớn hơn. Đây là thông điệp rất rõ: Việt Nam không cố gắng tự xây toàn bộ chuỗi công nghệ, mà chọn phối hợp đúng thế mạnh từng nước, từ bán dẫn đến hạ tầng số, để trọng tâm chuyển sang cùng xây dựng năng lực đổi mới sáng tạo thay vì chỉ nhập khẩu công nghệ. Một phát biểu đáng trích dẫn là: “Phối hợp đúng thế mạnh từng nước sẽ hiệu quả hơn mỗi nước tự phát triển toàn bộ chuỗi”.
Không gian số chung và tham vọng định danh điện tử ASEAN
Khi Tổng Bí thư Chủ tịch nước Tô Lâm đặt vấn đề thúc đẩy kết nối hệ thống định danh điện tử VNeID của Việt Nam với Singpass của Singapore, ông không nói về một ứng dụng đơn lẻ mà về “một không gian số chung” giữa hai quốc gia. Hợp tác số hóa Việt Nam Singapore vì thế trở thành bàn thử nghiệm cho một kiến trúc định danh điện tử ASEAN, nơi người dân có thể dùng một danh tính số để tiếp cận dịch vụ công, dịch vụ tài chính hoặc giáo dục ở nhiều nước. Văn bản nguồn nhấn mạnh: đây là tầm nhìn chiến lược, tiến đến kết nối trong toàn khối ASEAN. Mô hình đồng sáng tạo, đồng chuẩn hóa tiêu chuẩn kỹ thuật, khung đào tạo nhân lực dùng chung và cơ chế công nhận lẫn nhau về kiểm định sản phẩm công nghệ hoàn toàn có thể được nhân rộng qua ASEAN và APEC. Nói cách khác, VNeID SINGPASS kết nối là một viên gạch của chiến lược công nghệ Đông Nam Á rộng hơn.
Từ VSIP đến hạ tầng dữ liệu và dịch vụ công số
Trong nhiều thập kỷ, VSIP là biểu tượng của hợp tác kinh tế Việt Nam – Singapore. Nhưng ở giai đoạn mới, Bộ trưởng Vũ Hải Quân muốn nâng cấp VSIP từ khu công nghiệp thành hệ sinh thái công nghệ, với các trung tâm R&D, phòng thí nghiệm, trung tâm thử nghiệm và startup công nghệ, trở thành “living labs” cho AI công nghiệp, robot, sản xuất thông minh và công nghệ xanh. Song song, Việt Nam mong muốn học hỏi Singapore – nước đang đứng thứ ba thế giới về chỉ số phát triển chính phủ điện tử – trong xây dựng chính phủ số, dữ liệu số, dịch vụ công số và quản trị số, đặc biệt là mô hình quản trị dữ liệu và chuyển đổi AI. Kết nối định danh điện tử là lớp nền bắt buộc để những VSIP thế hệ mới, các chương trình chuyển đổi số địa phương và các trung tâm như Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn ra mắt tháng 6/2026 hoạt động trơn tru và tin cậy.
Người dân ở trung tâm: đo thành công bằng giá trị sử dụng
Điểm then chốt của mọi chiến lược công nghệ Đông Nam Á là tác động thực tới người dân. Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh chuyển đổi số trước hết là câu chuyện con người: giúp người dân học tập thuận lợi hơn, doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn, cơ quan nhà nước phục vụ tốt hơn và xã hội vận hành năng suất cao hơn. Chuyển đổi số chỉ có ý nghĩa khi mọi người dân đều tiếp cận, sử dụng và hưởng lợi, không chỉ khi chính phủ hoặc doanh nghiệp chuyển đổi. Hai nước cũng được khuyến nghị thay đổi cách đo lường thành công: bao nhiêu công nghệ được cùng phát triển, bao nhiêu sản phẩm được cùng thương mại hóa, bao nhiêu nhân tài được cùng đào tạo và bao nhiêu giá trị mới được tạo ra cho người dân và doanh nghiệp hai nước. Phong trào “Bình dân học vụ số”, lấy cảm hứng từ phong trào xóa mù chữ hơn 80 năm trước, là minh chứng rằng định danh số và dịch vụ công số phải đi cùng nâng kỹ năng số cho toàn dân.
