Lễ hội trái cây, hạt dẻ và lúa hương: cú hích cho du lịch nông nghiệp

Du lịch nông nghiệp: từ mùa vụ đến hành trình khám phá ẩm thực

Du lịch nông nghiệp là loại hình du lịch dựa trên mùa vụ canh tác, cảnh quan nông thôn và trải nghiệm ẩm thực địa phương, nơi du khách không chỉ quan sát sản xuất nông nghiệp mà còn trực tiếp tham gia các hoạt động trồng trọt, thu hoạch, chế biến và thưởng thức nông sản đặc sản tại chỗ, qua đó hiểu sâu hơn về văn hóa, sinh kế và hệ sinh thái nông thôn bản địa. Chính vì vậy, nếu nhìn kỹ những lễ hội đang diễn ra ở La Dạ, Lấp Vò hay Lạng Sơn, chúng ta sẽ thấy đây không phải là những sự kiện vui chơi đơn thuần, mà là tuyên ngôn về một hướng phát triển nông thôn mới: lấy ẩm thực địa phương làm “cửa ngõ” cho du lịch nông nghiệp, và lấy du lịch nông nghiệp làm “đòn bẩy” cho bảo tồn giá trị nông sản đặc sản.

La Dạ: lễ hội trái cây và tham vọng bán trải nghiệm thay vì bán trái

Tại xã La Dạ (Lâm Đồng), mùa trái chín đã được nâng tầm thành lễ hội trái cây với chủ đề “Hương sắc La Dạ - Trái ngọt vươn xa,” diễn ra ngày 8-9/8 tại Khu du lịch Mây và Gió, thôn Đa Mi 1. Đây là bước đi bản lĩnh: thay vì chỉ phụ thuộc vào giá bán sầu riêng, bơ, măng cụt, mắc ca, địa phương chọn cách bán một hành trình trải nghiệm gắn với mùa vụ, cảnh quan và văn hóa bản địa. Du khách không chỉ được ăn trái ngay tại vườn, tự tay hái chôm chôm, sầu riêng, măng cụt, mà còn nghe chính nông dân kể về câu chuyện xây dựng thương hiệu nông sản La Dạ và thưởng thức ẩm thực địa phương trong không gian sinh thái sơn thủy hữu tình. Quan trọng hơn, lễ hội trái cây này được thiết kế như một diễn đàn kinh tế: hội thảo kết nối doanh nghiệp, hợp tác xã, nông dân và quảng bá sản phẩm OCOP, biến ngày mùa thu hoạch thành ngày mở cửa thị trường.

Lấp Vò: từ lúa Ngọc Đỏ Hương Dứa đến tour "từ đồng ruộng tới bàn ăn"

Lấp Vò (Đồng Tháp) đang chứng minh rằng một giống lúa đặc sản có thể trở thành “kịch bản” cho cả chuỗi du lịch nông nghiệp. Từ cánh đồng của Hợp tác xã Giống Nông nghiệp Định An, giống lúa Ngọc Đỏ Hương Dứa được lai tạo và phục tráng thành công, tạo ra hạt gạo dinh dưỡng có thị trường tiêu thụ ổn định với giá gạo thành phẩm bán lẻ hơn 40.000 đồng/kg. Đây là câu nói đáng trích dẫn: “Giống lúa Ngọc Đỏ Hương Dứa được Hợp tác xã bao tiêu với giá 9.500 đồng/kg, trong khi gạo thành phẩm bán lẻ đạt mức hơn 40.000 đồng/kg cùng thị trường tiêu thụ vô cùng ổn định”. Nhưng điểm đáng giá hơn nằm ở tham vọng: xây dựng tour trải nghiệm khép kín từ đồng ruộng đến bàn ăn, nơi nông dân trở thành hướng dẫn viên, khách được xắn quần lội ruộng, phơi lúa, vận hành máy xay xát, rồi nấu cơm từ chính hạt gạo mình làm ra. Khi củ ấu dân dã và mâm cơm quê nhà được đưa vào hành trình, ẩm thực địa phương không còn là phần “phụ” mà trở thành linh hồn của sản phẩm du lịch.

Điều đáng chú ý là mô hình này huy động cả cộng đồng vào chuỗi dịch vụ: từ nông dân hướng dẫn kỹ thuật canh tác đến phụ nữ địa phương lo phần bếp núc, đón khách. Việc đó không chỉ tạo việc làm lúc nông nhàn, mà còn hình thành một hệ sinh thái du lịch chia sẻ, nơi lợi ích kinh tế gắn với niềm tự hào gìn giữ giống lúa Ngọc Đỏ Hương Dứa và món ăn truyền thống. Mô hình du lịch trải nghiệm từ hạt gạo và củ ấu được đánh giá là điểm sáng, mở ra kỳ vọng về một kinh tế nông thôn tuần hoàn, phát triển bền vững và giàu bản sắc. Đây là bằng chứng sống cho luận điểm: du lịch nông nghiệp chỉ có ý nghĩa lâu dài khi nó bảo vệ chính nông sản và ẩm thực địa phương làm nên bản sắc vùng đất.

Mùa hạt dẻ Lạng Sơn: đánh thức những "ngọn đồi vàng" và kho tàng món ngon

Ở Lạng Sơn, hạt dẻ không còn là món quà vặt mùa thu, mà đã được nâng tầm thành biểu tượng của một vùng sinh thái và lễ hội. Từ vài diện tích nhỏ lẻ ban đầu, phường Lương Văn Tri đã phát triển vùng trồng hạt dẻ lên hơn 120 ha, với năng suất bình quân 3,36–4,2 tấn hạt tươi/ha và thu nhập ổn định trên 100 triệu đồng/năm cho nhiều hộ gia đình. Giống dẻ DV.LS.10.08 sau quá trình nghiên cứu đã phủ xanh hơn 500 ha trên toàn tỉnh, biến những quả đồi cằn cỗi thành “ngọn đồi vàng” trĩu quả. Lễ hội Mùa hạt dẻ 2026 xuất hiện ở đúng thời điểm hạt dẻ chín rộ, không chỉ để tiêu thụ nông sản mà để mời gọi du khách vào vườn, tự tay thu hoạch hạt dẻ tươi và thưởng thức xôi hạt dẻ, bánh hạt dẻ, sữa hạt dẻ cùng các sản phẩm OCOP từ loại cây “thoát nghèo” này. Khi người dân và chính quyền cùng đặt mục tiêu phát triển du lịch sinh thái theo hướng chuyên nghiệp, an toàn, thân thiện, hạt dẻ Lạng Sơn trở thành cầu nối giữa nông nghiệp, ẩm thực địa phương và trải nghiệm du lịch.

Kết luận: muốn phát triển bền vững, phải coi ẩm thực địa phương là tài sản

Điểm chung của La Dạ, Lấp Vò và Lạng Sơn là một lựa chọn chiến lược: không chạy theo mô hình du lịch nông nghiệp “phong trào”, mà gắn chặt sản phẩm du lịch với nông sản đặc sản và ẩm thực địa phương. La Dạ chuyển dịch sang nông nghiệp đa giá trị, kinh tế xanh, đưa mùa trái chín thành lễ hội trái cây gắn với trải nghiệm và kết nối thị trường. Lấp Vò biến lúa Ngọc Đỏ Hương Dứa và củ ấu thành tour “từ đồng ruộng tới bàn ăn”, tạo hệ sinh thái du lịch cộng đồng chia sẻ lợi ích và bảo tồn giống lúa quý. Lạng Sơn dùng Mùa hạt dẻ để vừa gia tăng thu nhập, vừa nâng tầm hạt dẻ Lạng Sơn thành thương hiệu gắn với món ngon đặc sắc. Bài học rõ ràng: du lịch nông nghiệp chỉ phát triển bền vững khi coi ruộng, vườn, mùa vụ và bàn ăn nông thôn là tài sản văn hóa cần được bảo tồn và kể lại bằng những hành trình ý nghĩa, không phải là phông nền làm dịch vụ ngắn hạn.