Rà soát ngân sách để tháo nút thắt triển khai
Trường phổ thông nội trú liên cấp là mô hình trường phục vụ học sinh ở các xã biên giới đất liền, kết hợp cấp tiểu học và trung học cơ sở, trong đó học sinh có nhu cầu được bảo đảm chế độ nội trú. Ngày 2/11/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo 564/TB-VPCP, truyền đạt kết luận của Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu về tiến độ và kiến nghị của địa phương khi xây dựng mô hình này. Điểm đáng chú ý không chỉ là yêu cầu đẩy nhanh công trình, mà là cách phân định trách nhiệm tài chính: Bộ Tài chính chủ trì cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo và các địa phương rà soát khả năng cân đối ngân sách địa phương từng nơi, rồi lập phương án hỗ trợ trình cấp có thẩm quyền. Cách làm này hợp lý hơn một công thức hỗ trợ đồng loạt, bởi khó khăn giải phóng mặt bằng và năng lực tự cân đối không giống nhau giữa các địa bàn.

Vì sao phải xử lý ngay trong tháng 11?
Áp lực thời gian đến từ tiến độ không đồng đều: các trường giai đoạn 1 cơ bản hoàn thành sau thời gian triển khai ngắn, trong khi giai đoạn 2 vẫn có địa phương ở bước chuẩn bị đầu tư. Vì vậy, Chính phủ xác định tháo gỡ khó khăn là việc cấp thiết và yêu cầu xử lý dứt điểm trong tháng 11/2026. Đây là ưu tiên đúng, nhưng tốc độ không thể đánh đổi bằng phân bổ thiếu căn cứ. Kết luận yêu cầu việc xử lý kiến nghị không vượt tổng mức vốn đã cân đối cho chương trình, dựa trên điều tiết giữa các địa phương, bảo đảm công bằng, tiết kiệm và tránh lãng phí. Nói cách khác, gỡ vướng giáo dục phải đồng thời giải quyết điểm nghẽn thực tế và giữ kỷ luật ngân sách; nếu chỉ chạy theo hạn hoàn thành, nguy cơ điều chỉnh thiếu thận trọng sẽ kéo dài vấn đề thay vì tháo gỡ.
Hỗ trợ có trọng điểm, điều chỉnh theo nhu cầu
Với kinh phí giải phóng mặt bằng, Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp thu ý kiến để báo cáo chủ trương dùng ngân sách trung ương hỗ trợ những địa phương có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, không tự cân đối được ngân sách và có nguy cơ ảnh hưởng tiến độ. Đây là tiêu chí có ý nghĩa thực chất: nguồn hỗ trợ cần hướng đến nơi khó tự xoay xở, thay vì dàn đều. Các đề xuất khác cũng cần được cân nhắc theo nhu cầu và đặc thù. Chính phủ yêu cầu báo cáo chủ trương tiếp tục xây trường tại ba phường biên giới thuộc Đồng Tháp và Lào Cai; đồng thời xem xét điều chỉnh danh mục giai đoạn 2 của Cao Bằng, thành phố Huế và quy mô đầu tư tại Tây Ninh. Với Tây Ninh, Bộ Giáo dục và Đào tạo phải khảo sát nhu cầu nội trú, bán trú theo từng địa phương, từng trường để xác định số trường và hạng mục phù hợp.
Phối hợp để phương án sát với người học
Trách nhiệm không dừng ở việc Bộ Tài chính rà soát con số. Bộ Giáo dục và Đào tạo phải tổng hợp ý kiến các bộ, cơ quan và địa phương, hoàn thiện hồ sơ, đề xuất phương án để trình cấp có thẩm quyền; các địa phương cung cấp căn cứ về khả năng ngân sách và nhu cầu thực tế. Hồ sơ được yêu cầu báo cáo Đảng ủy Chính phủ trước ngày 5/11/2026. Sự phối hợp này quyết định trường được xây đúng quy mô và phục vụ đúng nhóm học sinh, thay vì coi mọi nơi có cùng nhu cầu. Với học sinh cần ở lại trường, chế độ nội trú phải được bảo đảm; những em thuộc diện khác có thể được đáp ứng bằng hình thức bán trú theo định hướng đã nêu. Bài toán ngân sách vì thế gắn trực tiếp với khả năng tiếp cận giáo dục của gia đình ở vùng biên.
Kết luận: dứt điểm nhưng không làm vượt khuôn khổ
Chủ trương hiện nay đặt ra hai yêu cầu cần đi cùng nhau: xử lý vướng mắc xây trường nội trú trong thời hạn ngắn và phân bổ nguồn lực đúng tiêu chí, không vượt tổng mức vốn chương trình. Việc giao Bộ Tài chính rà soát riêng khả năng cân đối của từng địa phương tạo cơ sở để hỗ trợ có trọng điểm; vai trò phối hợp của ngành giáo dục giúp phương án bám sát nhu cầu học tập. Nhưng kết quả chỉ đáng kể nếu việc gỡ vướng giáo dục dẫn đến hồ sơ đầu tư rõ ràng, quy mô phù hợp và tiến độ có thể theo dõi. Ưu tiên giải quyết dứt điểm là cần thiết, song không nên biến thành lý do để nới lỏng nguyên tắc tiết kiệm, công bằng. Thành công của chương trình sẽ được đo bằng những trường đáp ứng đúng nhu cầu nội trú, bán trú và hoàn thành mà không tạo tiền lệ phân bổ tùy tiện.






