Giữ tiến độ phải đi cùng chất lượng vận hành
Trường nội trú liên cấp là cơ sở giáo dục kết hợp dạy học tiểu học và trung học cơ sở với nơi ăn, ở cho học sinh, đặc biệt tại các xã biên giới còn cách trở. Vì vậy, xây trường nội trú không thể chỉ tính bằng ngày khởi công hay khối lượng xây dựng: tiến độ chỉ có ý nghĩa khi lớp học, ký túc xá, bếp ăn và nhân lực cùng sẵn sàng.
Đầu tháng 10/2026, lãnh đạo Chính phủ ghi nhận nỗ lực triển khai nhưng cũng lưu ý còn những vướng mắc cần tháo gỡ để bảo đảm chất lượng và tiến độ. Lào Cai và Lạng Sơn đang xử lý đồng thời cơ sở vật chất, giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư, giá vật liệu xây dựng và điều kiện sinh hoạt của học sinh. Đây là cách tiếp cận đúng: một công trình có thể được đưa vào sử dụng trước khi hoàn tất mọi hạng mục, nhưng không thể xem phần việc còn dang dở là chuyện phụ nếu nó ảnh hưởng đến an toàn và chăm sóc trẻ.
Lào Cai tăng tốc giữa áp lực chi phí
Tại Lào Cai, bốn trường giai đoạn 2 ở Bản Lầu, Si Ma Cai, Trịnh Tường và Bản Vược là trọng tâm chạy đua tiến độ. Mặt bằng của các công trình cơ bản đã được giải phóng, bàn giao; nhà thầu tập trung nhân lực và thiết bị để đẩy nhanh thi công. Tuy nhiên, giá nhiên liệu tăng kéo theo chi phí vận hành máy móc và giá sắt, thép, gạch đi lên, trong khi đơn giá nhân công, vật liệu chưa theo kịp thị trường. Đây là rủi ro không thể giải quyết chỉ bằng yêu cầu thi công nhanh.
Trường Bản Lầu khởi công tháng 3/2026, được thiết kế phục vụ khoảng 980 học sinh thuộc 28 lớp. Nhà thầu chủ động ứng vốn, mua trước một số vật liệu thiết yếu và tranh thủ triển khai các hạng mục đủ điều kiện. Đến thời điểm được phản ánh, công tác san gạt đạt khoảng 80%, với mục tiêu hoàn tất trước ngày 1/11/2026; toàn bộ công trình được kỳ vọng bàn giao trước năm học 2027–2028. Cách làm này giúp giữ nhịp trước mắt, nhưng việc cập nhật đơn giá và bảo đảm nguồn vật liệu vẫn cần được xử lý để áp lực không chuyển thành chậm tiến độ hoặc ảnh hưởng chất lượng.
Lạng Sơn theo sát công trường, nhưng học sinh còn chờ
Lạng Sơn chọn cách siết giám sát và xử lý theo từng dự án: Sở Giáo dục và Đào tạo lập tổ công tác phụ trách từng trường, kiểm tra tiến độ hằng tuần, xử lý vướng mắc hoặc báo cáo tỉnh chỉ đạo. Trong năm 2026, tỉnh triển khai bảy dự án trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới; Công an tỉnh tiếp tục làm chủ đầu tư giai đoạn 2 với tổng mức đầu tư 2.126 tỷ đồng. Kế hoạch đặt mốc cơ bản hoàn thành san nền vào ngày 30/11/2026 và phấn đấu nghiệm thu, bàn giao trước ngày 30/8/2027.
Thách thức không chỉ nằm ở công trường mới. Tại Kiên Mộc, 326 học sinh tiểu học đã học ở cơ sở mới, còn 658 em vẫn ở hai điểm trường cũ; một số phòng học, ký túc xá, bếp và nhà ăn chưa hoàn thiện đồng bộ, ảnh hưởng đến việc tổ chức học tập tập trung và chăm sóc học sinh. Các trường Quốc Khánh, Mẫu Sơn, Kiên Mộc và Khuất Xá đã đón học sinh, nhưng việc vận hành khi hạng mục còn thi công đòi hỏi giám sát an toàn và ưu tiên hoàn thành những phần thiết yếu.
Nút thắt còn lại là mặt bằng và sự đồng bộ
Hai địa phương đang dùng những đòn bẩy khác nhau nhưng bổ trợ cho nhau: Lào Cai dồn máy móc, nhân lực và ứng vốn để chống sức ép chi phí; Lạng Sơn tổ chức kiểm tra hằng tuần, đồng thời đặt trọng tâm vào việc đưa các hạng mục thiết yếu vào vận hành. Dù vậy, giải phóng mặt bằng chưa thể coi là đã xong ở mọi nơi. Tại Bản Vược, các bên vẫn làm việc với hai hộ dân chưa thống nhất phương án bồi thường; một số dự án còn vướng di dời đường điện, vị trí đổ thải và thủ tục đầu tư.
Thước đo tiến độ vì thế không nên dừng ở số trường khởi công hay tỷ lệ san nền. Cần gỡ thủ tục và mặt bằng theo từng điểm nghẽn, cập nhật chi phí sát thị trường, đồng thời ưu tiên phòng học, nơi ở, bếp ăn và các điều kiện an toàn trước khi mở rộng quy mô sử dụng. Nếu không, công trình có thể kịp mốc bàn giao nhưng học sinh vẫn phải học phân tán hoặc sinh hoạt trong điều kiện chưa đồng bộ. Lào Cai và Lạng Sơn đã có những cách xử lý cụ thể; bước tiếp theo là biến các mốc thi công thành trường học vận hành an toàn, đầy đủ và đúng hẹn.
