Vận hành không chỉ là tổ chức lớp học
Trường nội trú liên cấp là cơ sở giáo dục kết hợp dạy học nhiều cấp với nơi ăn, ở và sinh hoạt cho học sinh, nên vận hành đòi hỏi phối hợp đồng bộ giữa chuyên môn, nhân sự, chăm sóc và an toàn. Sau hơn hai tháng kể từ khai giảng, hoạt động dạy học tại 11 trường ở Cao Bằng cơ bản ổn định; công tác quản lý, nuôi dưỡng và rèn nền nếp cũng dần vào guồng. Năm học 2026–2027, các trường tuyển gần 11.300 học sinh, tổ chức 317 lớp. Quy mô ấy cho thấy đây không phải việc có thể giao riêng cho ban giám hiệu: gia đình, chính quyền và ngành giáo dục đều phải cùng tham gia. Nhà trường đã xây dựng kế hoạch giáo dục, tổ chức hoạt động kỹ năng sống và phối hợp với địa phương để chăm sóc, bảo đảm an toàn cho học sinh. Tuy nhiên, nền nếp ban đầu chưa đồng nghĩa mọi điều kiện vận hành trường học đã được đáp ứng.
Điểm nghẽn dễ thấy ở Cao Bằng là nhân lực: các trường còn thiếu 4 giáo viên và 18 nhân viên; một số nơi phải bố trí người kiêm nhiệm hoặc dạy vượt giờ. Khi trường vừa phải duy trì lớp học vừa lo ăn ở, sức ép không chỉ nằm ở số tiết giảng mà còn ở quản lý học sinh, chăm sóc sức khỏe, an toàn và thực hiện chính sách. Cuộc họp do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Nhật Lệ chủ trì chiều 9/11 tập trung bàn việc điều tiết đội ngũ, hướng dẫn chuyên môn và thống nhất chế độ cho học sinh, giáo viên, nhân viên. Đây là hướng xử lý cần thiết: thiếu người không thể được khắc phục lâu dài bằng cách kéo giãn nhiệm vụ của đội ngũ hiện có.
Kiểm tra phải nối từ công trường đến bữa ăn
Ở Sơn La, ngày 10/11, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hà Trung Chiến kiểm tra công tác quản lý, vận hành tại các trường ở Xuân Nha, Lóng Sập, Chiềng Sơn và Phiêng Khoài. Trọng tâm không chỉ là tình trạng lớp học, nhà ăn hay khâu chuẩn bị vận hành, mà còn là những hạng mục vẫn đang thi công tại một số cơ sở đã đưa vào sử dụng. Tỉnh yêu cầu chủ đầu tư xác định rõ phần việc còn lại, nhà thầu huy động đủ nhân lực, máy móc, thiết bị và vật tư, đồng thời bảo đảm an toàn cho học sinh, giáo viên và người lao động. Ba trường Xuân Nha, Lóng Sập và Phiêng Khoài được yêu cầu ưu tiên hoàn thành các hạng mục thiết yếu. Cách kiểm tra này đúng hướng: một công trình chưa hoàn tất có thể trở thành rủi ro thường nhật nếu tiến độ và an toàn không được theo dõi cùng lúc.
Mốc hoàn thành toàn bộ khối lượng dự án được đặt trước ngày 30/11/2026; tỉnh cũng yêu cầu cập nhật tiến độ giải ngân hằng tuần và phấn đấu hoàn thành giải ngân, thanh toán trong tháng 12/2026. Nhưng chất lượng quản lý trường nội trú không thể chỉ đo bằng biên bản nghiệm thu hay tiến độ vốn. Tại Mô Rai, lãnh đạo tỉnh làm việc với Đảng bộ Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở xã để bàn vận hành và nâng chất lượng giáo dục. Trường có 39 lớp, 1.281 học sinh, trong đó 255 em hưởng chế độ nội trú và 964 em bán trú. Những con số ấy nhấn mạnh rằng việc kiểm tra phải chạm đến sinh hoạt hằng ngày, không dừng ở cơ sở vật chất.

Chất lượng nằm trong những việc thường nhật
Tại Mô Rai, yêu cầu của lãnh đạo tỉnh cụ thể đến mức phòng ở phải sạch, sinh hoạt nội trú phải nền nếp, thực phẩm phải được kiểm soát nguồn gốc và bữa ăn phải an toàn. Giáo viên được giao hướng dẫn học sinh rèn tính tự giác, kỹ năng sống và tác phong ngăn nắp; nhà trường cần sắp xếp thiết bị, phòng chức năng hiệu quả, tránh lãng phí. Đây không phải những việc phụ bên cạnh dạy học: với học sinh ở xa gia đình, chất lượng ăn ở và sự chăm sóc quyết định khả năng học tập ổn định. Địa phương còn được yêu cầu phối hợp với công an giữ gìn an ninh, với bộ đội biên phòng hỗ trợ học sinh kê dọn đồ cuối tuần, đồng thời bố trí nhân viên y tế túc trực.
Mô hình trường nội trú tại xã biên giới góp phần nâng chất lượng giáo dục vùng khó khăn và chăm lo đời sống học sinh dân tộc thiểu số, nhưng hiệu quả lâu dài phụ thuộc vào việc xử lý đồng thời thiếu nhân sự, cơ sở vật chất và các bất cập phát sinh. Cao Bằng yêu cầu rà soát, bố trí nhân lực đúng quy định và điều tiết giáo viên, nhân viên giữa các trường; ngành giáo dục cần sớm hướng dẫn thống nhất chế độ ăn nội trú, bán trú, tăng cường chỉ đạo chuyên môn và thường xuyên nắm vướng mắc. Bài học chung khá rõ: muốn trường vận hành bền vững, địa phương phải gắn kiểm tra với người chịu trách nhiệm, thời hạn xử lý và điều kiện chăm sóc cụ thể. Giáo dục vùng biên chỉ được bảo đảm khi học sinh an toàn, được chăm lo và học tập trong môi trường ổn định mỗi ngày.







