Từ đối thoại song phương đến cơ chế ba bên
Hội đàm ba bên cấp Thống đốc là cơ chế để các ngân hàng trung ương Việt Nam, Lào và Campuchia trao đổi về kinh tế vĩ mô, điều hành chính sách tiền tệ và những hướng hợp tác ngân hàng có thể triển khai chung. Năm 2026, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn chủ trì cuộc gặp với Thống đốc Ngân hàng CHDCND Lào Bounkham Vorachit và Thống đốc Ngân hàng Quốc gia Campuchia Chea Serey. Đây là lần đầu ba cơ quan tổ chức hội đàm chung cấp Thống đốc, tạo bước nối đáng chú ý sau các cuộc trao đổi song phương với Lào và Campuchia diễn ra cùng ngày. Ý nghĩa của cuộc gặp không nằm ở nghi thức: ba bên mở rộng phối hợp từ quan hệ riêng lẻ sang thảo luận những vấn đề chung, trong khi vẫn tính đến điều kiện và yêu cầu phát triển của từng quốc gia.
Cách tổ chức này đặt cuộc hội đàm trong tiến trình tăng cường liên hệ giữa ba cơ quan, thay vì xem đây là sự kiện độc lập. Đối thoại thường xuyên giúp các bên hiểu rõ hơn cách mỗi nước ứng phó trước biến động tài chính, đồng thời tạo cơ hội đề xuất sáng kiến hợp tác thiết thực. Thống đốc Phạm Đức Ấn nhấn mạnh mục tiêu củng cố ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ phát triển bền vững thông qua chia sẻ kinh nghiệm điều hành. Đây là hướng đi hợp lý: khi thị trường và dòng vốn có liên hệ xuyên biên giới, phối hợp giữa các ngân hàng trung ương có thể giúp thông tin và kinh nghiệm được trao đổi kịp thời hơn.
Chính sách tiền tệ và an toàn hệ thống là trọng tâm
Nội dung hội đàm cho thấy hợp tác tiền tệ, ngân hàng không chỉ là chủ đề bao quát mà là phần việc cốt lõi. Ba bên trao đổi về diễn biến kinh tế trong nước, khu vực và toàn cầu, cùng kinh nghiệm điều hành chính sách trong bối cảnh địa chính trị, giá năng lượng, chính sách thương mại và dòng vốn quốc tế liên tục gây sức ép. Các chủ đề cụ thể gồm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, lãi suất, tỷ giá và quản lý thanh khoản. Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm phối hợp linh hoạt các công cụ chính sách; Campuchia trao đổi về thúc đẩy sử dụng đồng nội tệ và phát triển thị trường tiền tệ; Lào chia sẻ kinh nghiệm kiểm soát lạm phát, quản lý ngoại hối và hoàn thiện công cụ điều hành.
Điểm đáng chú ý là các bên không chỉ kể lại cách làm riêng, mà cùng bàn yêu cầu cân bằng giữa ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng. Họ cũng đề cập việc phối hợp công cụ lãi suất, tỷ giá, thanh khoản, nâng chất lượng dự báo và tăng khả năng ứng phó của hệ thống ngân hàng trước cú sốc bên ngoài. Cách tiếp cận này thực tế hơn những tuyên bố hợp tác chung chung: trao đổi chỉ có giá trị khi giúp cơ quan chuyên môn hiểu rõ lựa chọn chính sách của nhau và nhận diện sớm những rủi ro có thể lan qua biên giới. Bởi vậy, an toàn tài chính và chia sẻ thông tin cần đi cùng các cuộc đối thoại cấp cao.
Thanh toán xuyên biên giới tạo kết quả gần với người dân
Trong khi hội đàm ba bên đặt nền tảng đối thoại chung, hợp tác song phương Việt Nam–Lào cho thấy một hướng triển khai cụ thể: thanh toán bằng đồng bản tệ và kết nối bán lẻ xuyên biên giới qua mã QR. Kết nối thanh toán QR giữa hai nước ghi nhận hơn 25.000 giao dịch tính đến tháng 10/2026. Con số này cho thấy dịch vụ đã được sử dụng trong thực tế, dù vẫn còn dư địa mở rộng mạng lưới chấp nhận thanh toán và triển khai chiều thanh toán từ Lào sang Việt Nam.
Với người đi du lịch, giao thương hoặc thăm thân, thanh toán thuận tiện hơn có thể giảm trở ngại trong các giao dịch thường ngày; nguồn tin cũng ghi nhận hệ thống góp phần tạo thuận lợi cho thương mại, du lịch và giao lưu giữa hai nước. Hai bên thảo luận việc khuyến khích sử dụng đồng kíp Lào và đồng Việt Nam trong giao dịch song phương. Đây là phần hợp tác ngân hàng dễ nhận thấy nhất đối với công chúng, nhưng tiến độ phụ thuộc vào độ phủ điểm chấp nhận thanh toán và việc hoàn thiện kết nối hai chiều. Đối thoại về tiền tệ ngân hàng vì thế có ý nghĩa khi chuyển được từ chia sẻ chính sách sang dịch vụ sử dụng được.
Bước tiếp theo là biến cam kết thành lịch làm việc
Các cuộc trao đổi song phương Việt Nam–Lào cũng ghi nhận hợp tác về đào tạo cán bộ, hỗ trợ kỹ thuật và chia sẻ nghiệp vụ; định hướng năm 2027 tập trung thêm vào chính sách tiền tệ, quản lý ngoại hối, thanh tra, giám sát, chuyển đổi số và thanh toán xuyên biên giới. Ở cấp ba bên, Campuchia đề xuất đăng cai hội đàm năm 2027 trên cơ sở thống nhất giữa các nước, còn Lào đề xuất xây dựng kế hoạch hợp tác cụ thể qua chương trình trao đổi kinh nghiệm, hội thảo chuyên đề và đối thoại thường xuyên. Những đề xuất này là bước tiếp nối cần thiết, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc xác định đầu mối chuyên môn, nội dung ưu tiên và cách theo dõi tiến độ.
Kết luận đáng rút ra là hội đàm đã đặt đúng trọng tâm: vừa phối hợp về điều hành chính sách và an toàn hệ thống, vừa thúc đẩy các kết nối thanh toán có ích cho hoạt động kinh tế hàng ngày. Lần đầu có cuộc gặp chung cấp Thống đốc tạo khuôn khổ chính trị và chuyên môn; các trao đổi với Lào cho thấy một số hướng đi đã có dấu hiệu sử dụng thực tế. Thách thức tiếp theo không phải thêm lời khẳng định về tình hữu nghị, mà là duy trì đối thoại và chuyển các ưu tiên thành chương trình hợp tác có thể đánh giá. Nếu làm được điều đó, phối hợp giữa ba ngân hàng trung ương sẽ có chiều sâu và giá trị rõ hơn.
