Giữ lãi suất là kịch bản chính, dù giá cả chưa hạ nhiệt
Quyết định lãi suất Fed là lựa chọn của ngân hàng trung ương Mỹ về mức chi phí vay chuẩn, nhằm kiềm chế lạm phát mà không gây sức ép quá mức lên hoạt động kinh tế và việc làm. Tại cuộc họp ngày 27–28/10, Fed nhiều khả năng giữ lãi suất tham chiếu trong khoảng 3,75%–4,00%, thay vì tăng tiếp ngay lập tức.
Đây không phải tín hiệu cho thấy Fed đã yên tâm về lạm phát. CPI tháng 9 tăng 3,7% so với cùng kỳ, cao hơn mức 3,4% của tháng 8; PPI tăng 1,3% so với tháng trước và 6,3% so với cùng kỳ. Những con số ấy làm lập luận thắt chặt thêm sức nặng. Nhưng chính sách tiền tệ không phản ứng máy móc với một báo cáo nóng: sau đợt tăng tháng 9, nhiều quan chức Fed muốn có thêm thời gian đánh giá dữ liệu, còn thị trường lao động đang hạ nhiệt. Theo khảo sát Reuters, 94 trong số 100 nhà kinh tế dự báo Fed giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp này. Đồng thuận ấy có cơ sở, dù không đồng nghĩa áp lực lạm phát đã biến mất.
Lạm phát gây sức ép, nhưng chưa đủ để buộc Fed hành động ngay
Vấn đề không nằm ở chỗ lạm phát Mỹ đã được kiểm soát, mà ở việc Fed có nên phản ứng tức thời với dữ liệu tháng 9 hay không. Giá năng lượng góp phần đẩy chỉ số giá lên, song một số dịch vụ và thành phần lõi cũng tăng, nên sức ép không thể được xem là hiện tượng riêng lẻ. PCE lõi, thước đo Fed ưa thích, được dự báo tăng lên 3,1% từ 3,0% tháng trước.
Ở chiều ngược lại, việc làm phi nông nghiệp chỉ tăng 29.000 trong tháng 9, thấp xa mức 90.000 mà thị trường kỳ vọng; thất nghiệp tăng lên 4,2% và đà tăng lương chậm lại. Tuyển dụng yếu đi chưa phải suy thoái, nhưng là lý do để tránh thắt chặt quá nhanh. Thêm vào đó, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm đã vượt 5% sau đợt tăng tháng 9, có lúc lên trên 5,3%. Điều kiện tài chính đã tự siết chặt một phần. Tăng lãi suất ngay có thể gây bất ngờ khi xác suất thị trường gán cho bước đi tháng 10 chỉ khoảng 15%; giữ nguyên vì thế là phương án ít gây xáo trộn hơn, không phải sự nhượng bộ trước lạm phát.
Bối cảnh chính trị cũng khiến một động thái bất ngờ trở nên nhạy cảm, khi bầu cử giữa nhiệm kỳ diễn ra ngày 3/11. Tuy nhiên, yếu tố đáng cân nhắc hơn là truyền thông chính sách: nếu Fed muốn tăng ngay, giới chức có lẽ đã chuẩn bị thị trường rõ hơn. Nền kinh tế vẫn có sức chống chịu nhờ đầu tư trí tuệ nhân tạo, dù doanh nghiệp đối mặt với chi phí đầu vào tăng do thuế quan và năng lượng.
Thị trường sẽ nhìn vào tín hiệu tháng 12, không chỉ quyết định tháng 10
Với chứng khoán Mỹ, giữ nguyên lãi suất có thể đem lại hỗ trợ ngắn hạn nếu Chủ tịch Fed Kevin Warsh không củng cố mạnh khả năng tăng tiếp vào tháng 12. Nhưng một lần tạm dừng đi kèm thông điệp cứng rắn sẽ bị xem là “tạm dừng diều hâu”: lợi suất có thể nhích lên lại và gây thêm sức ép lên cổ phiếu công nghệ có định giá cao. Vì vậy, phản ứng của cổ phiếu sẽ phụ thuộc ít nhất ngang bằng vào giọng điệu của Fed như vào bản thân quyết định.
Đối với đồng USD và vàng, các nguồn hiện có không đưa ra dự báo cụ thể về hướng hay quy mô biến động, nên không thể khẳng định một phản ứng chắc chắn. Cách đọc thận trọng là chờ tín hiệu chính sách: một thông điệp nhấn mạnh rủi ro lạm phát có thể làm thị trường đánh giá lại đường đi lãi suất, trong khi giọng điệu ôn hòa hơn có thể giảm kỳ vọng thắt chặt. Đây là điều kiện để theo dõi, không phải dự báo chắc chắn về giá.
Trọng tâm kế tiếp là họp báo của Warsh và cách ông mô tả triển vọng tháng 12. Reuters ghi nhận toàn bộ 100 nhà kinh tế được khảo sát dự đoán lãi suất sẽ tăng vào tháng đó. Kịch bản phổ biến vì thế là tạm dừng trong tháng 10 rồi cân nhắc tăng tiếp, chứ không phải kết thúc chu kỳ thắt chặt.
Tạm dừng không đồng nghĩa Fed đã đổi hướng
Fed đang chọn thời điểm hành động, không phải tuyên bố chiến thắng trước lạm phát. CPI và PPI nóng lên đủ để giữ khả năng tăng lãi suất trong chương trình nghị sự; thị trường lao động chậm lại và điều kiện tài chính đã thắt chặt lại khiến việc chờ thêm dữ liệu có vẻ hợp lý hơn. Sự cân bằng ấy giải thích vì sao dự báo giữ nguyên vẫn đứng vững dù số liệu giá cả gây thất vọng.
Kết luận quan trọng với nhà đầu tư là không nên đọc quyết định tháng 10 tách rời thông điệp về tháng 12. Một lần tạm dừng có thể làm dịu áp lực trước mắt lên cổ phiếu, nhưng tín hiệu thắt chặt tiếp sẽ đảo ngược phần hỗ trợ đó. Còn với đồng USD và vàng, khi chưa có dự báo nguồn đủ cụ thể, hướng đi vẫn phụ thuộc vào cách thị trường diễn giải lời Fed. Tạm dừng là kịch bản có xác suất cao; lạm phát dai dẳng vẫn là rủi ro quyết định kỳ vọng sau đó.
