Lạm phát Mỹ tháng 9: cú bật lại khó bỏ qua của Fed
Lạm phát Mỹ tháng 9 là sự gia tăng trở lại của chỉ số CPI Mỹ sau giai đoạn hạ nhiệt, khi giá tiêu dùng tăng nhanh hơn dự báo, phản ánh áp lực giá cả lan rộng từ năng lượng sang nhà ở và dịch vụ, buộc Cục Dự trữ Liên bang phải cân nhắc thắt chặt chính sách tiền tệ sớm hơn kế hoạch ban đầu. Ngày 14/10, Cục Thống kê Lao động Mỹ công bố chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 9 tăng 0,6% so với tháng trước và 3,7% so với cùng kỳ, cao hơn mức kỳ vọng 3,6% của giới kinh tế. Điều đáng nói là lạm phát lõi – loại trừ thực phẩm và năng lượng – cũng tăng 0,3% theo tháng và 2,6% theo năm, đều vượt dự báo. Khi cả lạm phát toàn phần lẫn lạm phát lõi cùng nóng lên, Fed khó có thể tiếp tục gửi tín hiệu “kiên nhẫn” như trước.
Giá năng lượng tăng: mồi lửa mới cho áp lực lạm phát
Động lực khiến lạm phát Mỹ tháng 9 bật lại không nằm ở giỏ hàng thực phẩm, mà ở cú sốc giá năng lượng kéo dài. Nguyên nhân chính khiến lạm phát tăng tốc là giá năng lượng tiếp tục leo thang do xung đột giữa Mỹ và Iran, đẩy chỉ số giá năng lượng tháng 9 tăng 5,2%, trong đó giá xăng tăng tới 9,1% và đóng góp khoảng một nửa mức tăng CPI toàn phần. Theo số liệu khác, chi phí nhiên liệu leo thang đã khiến áp lực vật giá quay trở lại, với giá xăng tại cây xăng bật tăng mạnh chỉ trong một tháng. Cú sốc này không dừng ở trạm xăng: chi phí vận chuyển cao hơn bắt đầu đẩy giá nhiều hàng hóa tiêu dùng, trong khi giá dầu sưởi tăng vọt khiến các hộ gia đình đối mặt hóa đơn mùa lạnh nặng nề hơn. Nói cách khác, giá năng lượng tăng đang trở thành mồi lửa mới cho vòng xoáy lạm phát.
Lạm phát lõi dai dẳng: Fed khó có cớ để trì hoãn
Nếu chỉ là cú sốc năng lượng tạm thời, Fed có thể chọn chờ đợi. Vấn đề là lạm phát lõi đang cho thấy câu chuyện dai dẳng hơn. CPI lõi tháng 9 tăng 0,3% theo tháng và 2,6% theo năm, nhích lên so với mức 2,4% của tháng 8 và vượt dự báo. Hơn một nửa rổ hàng hóa và dịch vụ dùng để tính chỉ số CPI Mỹ vẫn có tốc độ tăng giá quy đổi theo năm trên 3%, cho thấy áp lực giá cả lan rộng trong toàn bộ nền kinh tế. Giá nhà ở tăng 0,4%, phòng khách sạn tăng 2,3%, phí thuê xe tự lái vọt 5,4%, vé sự kiện thể thao tăng 7,6%, vé máy bay tăng 1,2% khi chi phí nhiên liệu bay leo thang. Khi dịch vụ – phần khó giảm giá nhất – vẫn đắt đỏ, Fed khó có thể thuyết phục thị trường rằng lạm phát đã “trong tầm kiểm soát”.
Thị trường đặt cược gần như chắc chắn Fed tăng lãi suất
Tháng 9, Fed đã tăng lãi suất lần đầu tiên sau hơn 3 năm, thêm 0,25 điểm phần trăm, đưa phạm vi lãi suất chuẩn lên 3,75–4%. Trước báo cáo lạm phát mới, thị trường từng kỳ vọng Fed giữ nguyên lãi suất đến tháng 12. Nhưng dữ liệu CPI đã đảo ngược kỳ vọng đó. Theo công cụ FedWatch, xác suất Fed tăng lãi suất tại cuộc họp ngày 27–28/10 đã vọt từ dưới 25% lên khoảng 44–52% tùy thời điểm thống kê. Quan trọng hơn, khả năng ngân hàng trung ương tiếp tục nâng lãi suất trước cuối năm đã vượt 96%, với gần 50% đánh giá tổng mức tăng có thể lên tới 0,5 điểm phần trăm. Nói cách khác, thị trường gần như đã “định giá” việc Fed tăng lãi suất; câu hỏi không còn là có tăng hay không, mà là tăng bao nhiêu và vào lúc nào.
| Chỉ tiêu | Trước báo cáo CPI | Sau báo cáo CPI |
|---|---|---|
| Xác suất Fed tăng lãi suất tháng 10 | Dưới 25% | Khoảng 44–52% |
| Xác suất Fed tăng lãi suất trước cuối năm | Thấp hơn nhiều | Trên 96% |
Fed nên tăng lãi suất ngay tháng 10 hay chờ thêm tín hiệu?
Báo cáo CPI tháng 9 là dữ liệu lạm phát tiêu dùng cuối cùng Fed nhận được trước cuộc họp chính sách cuối tháng 10. Điều này khiến cuộc họp tháng 10 trở thành thời điểm mà khả năng Fed tăng lãi suất thực sự được đặt lên bàn cân. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ đã tăng, đồng USD mạnh lên, chứng khoán đỏ lửa khi nhà đầu tư lo chi phí vay vốn tiếp tục leo thang. Về phía người dân, áp lực giá cả khiến cơ quan An sinh Xã hội phải điều chỉnh chi phí sinh hoạt thêm 3,6% cho các khoản trợ cấp năm 2027 để bù đắp đà trượt giá. Trong bối cảnh cú sốc năng lượng có nguy cơ kéo dài và lạm phát lõi chưa hạ nhiệt, Fed khó tránh khỏi việc thắt chặt thêm. Câu hỏi là Fed có dám hành động sớm ngay tháng 10, chấp nhận rủi ro làm tăng chi phí vay trong ngắn hạn, để đổi lấy cơ hội kiểm soát lạm phát trước khi kỳ vọng giá cả của doanh nghiệp và người tiêu dùng trượt khỏi tầm kiểm soát.
