Fed chuyển sang giọng điệu cứng rắn: ưu tiên lạm phát hơn việc làm
Fed tăng lãi suất là khái niệm chỉ việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ chủ động nâng lãi suất điều hành để làm chậm nhu cầu tín dụng và chi tiêu, nhằm kéo lạm phát quay về mục tiêu, dù phải chấp nhận tăng chi phí vay và rủi ro suy yếu tăng trưởng kinh tế trong ngắn hạn. Khi Thống đốc Lisa Cook phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Anchorage rằng Fed sẽ không ngần ngại thắt chặt chính sách tiền tệ nếu dữ liệu buộc phải làm vậy, bà đang gửi đi thông điệp rõ ràng: cuộc chiến với lạm phát Mỹ dai dẳng chưa kết thúc và lãi suất cao hơn vẫn nằm trên bàn nghị sự. Điều đáng chú ý là rủi ro lạm phát được bà Cook đánh giá lớn hơn rủi ro với thị trường lao động, nghĩa là cán cân ưu tiên đang nghiêng hẳn về phía kiểm soát giá cả thay vì bảo vệ việc làm.
Các quan chức Fed đồng loạt “diều hâu”: đồng thuận mới cho lãi suất cao hơn
Nếu trước đây thị trường còn hy vọng chu kỳ thắt chặt đã kết thúc, thì hiện tại nhiều tiếng nói trong Fed đang kéo kỳ vọng theo hướng ngược lại. Lorie Logan, Beth Hammack và Neel Kashkari đều phát tín hiệu ủng hộ Fed tăng lãi suất nếu áp lực giá không hạ nhiệt, trong khi Susan Collins nói thẳng bà sẵn sàng bỏ phiếu cho mức tăng mới ngay trong cuộc họp tháng 9 nếu dữ liệu yêu cầu. Đây không còn là vài ý kiến lẻ loi, mà là một cụm quan điểm diều hâu đang hình thành, bao gồm cả các thống đốc như Lisa Cook, Philip Jefferson, Christopher Waller và Chủ tịch New York John Williams, những người đều để ngỏ khả năng ủng hộ mức tăng thêm 0,25 điểm phần trăm nếu lạm phát không hạ nhiệt rõ ràng. Trong bối cảnh đó, giữ nguyên lãi suất ở vùng 3,5–3,75% chỉ là trạng thái tạm nghỉ, không phải điểm kết.
Cú sốc dầu và áp lực giá năng lượng: lạm phát Mỹ khó chịu đựng hơn
Lý do khiến Fed cứng rắn hơn nằm nhiều ở phía chi phí, đặc biệt là áp lực giá năng lượng. Căng thẳng với Iran đang đẩy chi phí năng lượng leo thang, khi dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz suy giảm bởi cuộc chiến do Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động. Kết quả là lạm phát vốn đã trên mục tiêu 2% suốt hơn 5 năm càng khó “hạ nhiệt” bền vững. Thực tế, tốc độ tăng giá tiêu dùng đã nhảy từ 2,4% tháng 2 lên 4,2% tháng 5 rồi mới giảm về 3,5% trong tháng 6 nhờ nhiên liệu hạ giá. Nhưng cú sốc dầu mới khiến triển vọng lạm phát tháng 7 lại trở nên khó đoán. PCE – thước đo mà Fed ưa dùng – vẫn ở 3,7% và duy trì trên mục tiêu từ đầu năm 2021. Trong bối cảnh đó, việc Fed nói nhiều hơn về thắt chặt chính sách tiền tệ Fed là cách chuẩn bị tâm lý thị trường cho khả năng lãi suất cao hơn kéo dài.
Thế tiến thoái lưỡng nan: thị trường lao động yếu đi nhưng lạm phát chưa ngoan
Điều khó cho Fed là cú sốc lạm phát mới xuất hiện đúng lúc tín hiệu từ thị trường lao động trở nên kém tích cực. Báo cáo việc làm tháng 7 cho thấy nền kinh tế mất 23.000 việc làm, trái với kỳ vọng tăng thêm, khiến thị trường tạm thời giảm bớt cược vào khả năng Fed tăng lãi suất ngay lập tức. Nói cách khác, Fed đang mắc kẹt trong trạng thái “cân bằng bất thường”: việc làm có dấu hiệu suy yếu, nhưng lạm phát vẫn chưa quay về vùng an toàn. Susan Collins thừa nhận dữ liệu việc làm trái chiều, song vẫn đánh giá rủi ro lạm phát là vấn đề lớn hơn. Đây chính là điểm cho thấy Fed sẵn sàng chấp nhận thiệt hại tăng trưởng để bảo vệ uy tín mục tiêu giá, nhất là khi lạm phát Mỹ dai dẳng đe dọa kéo kỳ vọng của doanh nghiệp và người tiêu dùng lên cao hơn.
Tác động với hộ gia đình và kịch bản cho cuộc họp tháng 9
Đằng sau những tranh luận kỹ thuật về lãi suất là sức ép rất thật lên đời sống. Susan Collins mô tả tại vùng Đông Bắc Mỹ, giá cả trở thành chủ đề xuất hiện trong gần như mọi cuộc trao đổi với doanh nghiệp, và nhóm chịu tác động nặng nhất chính là các hộ gia đình thu nhập thấp và trung bình. Nhiều người than khó khăn trong việc trang trải chi tiêu khi giá năng lượng liên tục tăng. Chi phí vay cũng đã tăng đáng kể sau các đợt thắt chặt trước, dù Fed tạm dừng nâng lãi nhưng vẫn giữ mặt bằng cao, trong khi một số thành viên còn muốn tăng ngay ở cuộc họp trước đó. Thị trường hiện định giá khoảng 50% khả năng Fed tăng thêm 0,25 điểm phần trăm vào giữa tháng 9. Quyết định cuối cùng sẽ phụ thuộc rất lớn vào dữ liệu lạm phát và việc làm công bố trong vài tuần tới. Với những tín hiệu hiện tại, xác suất Fed tăng lãi suất không hề nhỏ – và thị trường nên chuẩn bị cho một giai đoạn chính sách tiền tệ Fed cứng rắn hơn, thay vì trông đợi giảm nhanh lãi suất.
