Đau đầu, chóng mặt kéo dài không phải lúc nào cũng là rối loạn tiền đình
Đau đầu và chóng mặt kéo dài là nhóm triệu chứng thần kinh thường gặp, nhưng trong nhiều trường hợp đây có thể là dấu hiệu ung thư di căn não hoặc các bệnh ác tính khác, chứ không chỉ là rối loạn tiền đình hay bệnh tuổi già như nhiều người vẫn nghĩ. Khi coi những biểu hiện này là “chuyện nhỏ”, người bệnh dễ bỏ lỡ giai đoạn vàng phát hiện ung thư sớm và điều trị hiệu quả. Câu chuyện của ông L.V.T, 68 tuổi, sống tại Hà Nội, là ví dụ điển hình cho cái giá của sự chủ quan.
Ông T có tiền sử hút thuốc lá, thuốc lào nhiều năm, mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính nhưng không khám sức khỏe định kỳ. Hai tuần trước khi nhập viện, ông sốt 37,5–38 độ C kèm ho khan ít. Vài ngày gần đây, đau đầu và chóng mặt tăng dần, đặc biệt khi đứng dậy hoặc đi lại, khiến ông phải đến phòng khám. Với bối cảnh bệnh phổi mạn tính, bác sĩ ban đầu nghĩ nhiều đến viêm phổi – một chẩn đoán nghe có vẻ hợp lý nhưng lại che mờ nguy cơ ung thư di căn não đang tiến triển âm thầm.
Từ “tiền đình” đến ung thư di căn não: chẩn đoán nhầm lẫn nguy hiểm thế nào?
Điểm bước ngoặt trong trường hợp của ông T là việc bác sĩ không dừng lại ở chẩn đoán viêm phổi. Tình trạng đau đầu, chóng mặt kéo dài và tăng dần buộc phải được xem như dấu hiệu cảnh báo ung thư di căn não, thay vì mặc định là rối loạn tiền đình. Kết quả chụp MRI sọ não cho thấy tổn thương gợi ý ung thư di căn não, và sau khi tổng hợp các kết quả khác, bác sĩ xác định ông mắc ung thư phổi đã di căn não, phổi đối diện và hạch ổ bụng.
Câu chuyện này phơi bày một thực tế đáng lo: chẩn đoán nhầm lẫn ung thư thành bệnh lành tính không chỉ xảy ra ở người bệnh tự suy đoán, mà ngay cả trong thực hành lâm sàng nếu bác sĩ không đủ cảnh giác. Ho rải rác, sốt nhẹ, đau đầu, chóng mặt thường bị quy về thay đổi thời tiết, tuổi già hay rối loạn tiền đình. Khi người bệnh tự mua thuốc giảm đau, thuốc ho, thuốc “bổ não” dùng tại nhà, họ đang kéo dài thời gian ung thư âm thầm di căn, giảm mạnh cơ hội điều trị hiệu quả.
Ù tai, tê nửa mặt: dấu hiệu ung thư vòm họng di căn bị bỏ qua
Không chỉ đau đầu, chóng mặt, những triệu chứng tưởng như “thuộc về tai mũi họng” như ù tai, nghe kém một bên hay tê bì nửa mặt cũng có thể là dấu hiệu ung thư vòm họng di căn. Ông Thành, 58 tuổi, từ Nga về Hà Nội khám vì ù tai kèm tê bì nửa mặt, đã được phát hiện ung thư vòm họng di căn hạch cổ. Đây là minh chứng rõ ràng rằng ung thư vòm họng di căn không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng đau họng hay khối u nhìn thấy được, mà có thể “đội lốt” bệnh lý thần kinh hoặc tai mũi họng lành tính.
Kết quả MRI cho thấy khối bất thường ở vòm họng bên phải kích thước khoảng 31x16 mm, lan đến vòi nhĩ gây ứ dịch tai giữa và các hốc khí xương chũm phía sau tai phải. Nhiều hạch cổ phải to thành đám, hạch lớn nhất khoảng 23x24 mm. Sinh thiết và chụp PET/CT xác nhận ung thư biểu mô vảy vòm họng di căn hạch cổ, giai đoạn hai. Khi ù tai, nghe kém một bên kéo dài không rõ nguyên nhân, việc chần chừ không đi khám đồng nghĩa với việc chấp nhận nguy cơ bỏ lỡ dấu hiệu ung thư sớm, đặc biệt là ung thư vòm họng di căn.
Chẩn đoán muộn: mất cơ hội vàng trong điều trị ung thư di căn
Điểm chung trong hai trường hợp là cả hai đều đến bệnh viện khi ung thư đã di căn: một người ung thư phổi di căn não, phổi đối diện và hạch ổ bụng, người kia ung thư vòm họng di căn hạch cổ. Ở giai đoạn này, mục tiêu điều trị không còn chỉ là chữa khỏi, mà là kéo dài thời gian sống, giảm triệu chứng và bảo tồn chất lượng cuộc sống. Bác sĩ phải lên kế hoạch sinh thiết khối u, xét nghiệm gen để tìm đột biến phù hợp điều trị đích, đồng thời điều trị giảm nhẹ, ổn định huyết áp, đường huyết trước khi chuyển tuyến trên tiếp tục điều trị.
Trong trường hợp ung thư vòm họng, người bệnh được chỉ định xạ trị điều biến liều (VMAT) với chùm tia bức xạ có cường độ thay đổi linh hoạt, nhằm tập trung liều vào khối u và hạn chế tổn thương mô lành xung quanh. Đây là những phương pháp hiện đại, nhưng hiệu quả luôn tốt hơn nếu ung thư được phát hiện ở giai đoạn sớm. Khi người bệnh chủ quan, tự điều trị tại nhà, họ “bỏ phiếu” cho ung thư tiến thêm một bước, trong khi mỗi ngày trôi qua đều làm giảm cơ hội điều trị tối ưu.
Cần thay đổi tư duy: triệu chứng kéo dài phải được xem là tín hiệu đỏ
Bài học lớn nhất từ những ca bệnh này là: bất kỳ triệu chứng nào kéo dài, không đáp ứng với điều trị thông thường, đều phải được xem là tín hiệu đỏ. Ho kéo dài, ho ra máu, sốt dai dẳng, đau tức ngực, đau đầu liên tục, chóng mặt hoặc mất thăng bằng là những dấu hiệu ung thư sớm quan trọng, đặc biệt ở người hút thuốc, mắc bệnh hô hấp mạn tính hoặc thường xuyên tiếp xúc khói bụi. Khi ù tai, nghe kém một bên kéo dài không rõ nguyên nhân, người bệnh cũng cần đi khám để tìm nguyên nhân thay vì chấp nhận sống chung với tiếng ù trong tai.
Theo các bác sĩ, tâm lý “tự chẩn đoán, tự mua thuốc” đang khiến nhiều người bỏ lỡ cơ hội phát hiện ung thư ở giai đoạn sớm. Cần thay đổi tư duy từ “chắc chỉ là bệnh nhẹ” sang “có thể là dấu hiệu bệnh nặng, cần kiểm tra”. Khám sức khỏe định kỳ, tầm soát ung thư phù hợp với nhóm nguy cơ cao không phải là xa xỉ, mà là khoản đầu tư cho chính mạng sống của mỗi người. Nếu phải rút ra một thông điệp, thì đó là: đừng để những cơn đau đầu, chóng mặt, ù tai kéo dài trở thành lời cảnh báo muộn màng của ung thư di căn não hay ung thư vòm họng di căn.
