Xuất huyết dưới nhện: cơn đau đầu nguy hiểm dễ bị bỏ qua
Xuất huyết dưới nhện là tình trạng máu thoát ra từ mạch máu não bị vỡ vào khoang dưới nhện, gây tăng áp lực nội sọ, co thắt mạch não và thiếu máu não, có thể diễn tiến nhanh và đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện, can thiệp kịp thời. Khi một người trung niên đột ngột chóng mặt đau đầu, đa số nghĩ ngay đến rối loạn tiền đình, thiếu ngủ hay căng thẳng. Đó là thói quen nguy hiểm. Trường hợp ông Nhanh, 54 tuổi, là ví dụ điển hình: đau đầu, chóng mặt, tự cho là rối loạn tiền đình, ra nhà thuốc mua thuốc giảm đau rồi nằm nghỉ. Cơn đau âm ỉ ban đầu nhanh chóng tăng dần, lan trán và gáy nhưng ông vẫn trì hoãn đi khám. Quan điểm cho rằng mọi cơn đau đầu đều lành tính khiến nhiều người bỏ lỡ “khung giờ vàng” để cứu não và cứu chính mình.
Từ rối loạn tiền đình đến túi phình não vỡ: ca lâm sàng cảnh báo
Điểm đáng sợ trong câu chuyện của ông Nhanh không phải ở chỗ cơn đau quá dữ dội, mà ở chỗ nó bị xem nhẹ. Sau khi ngủ dậy, ông thấy đau nhẹ vùng đầu, lúc âm ỉ, lúc nhói, kèm chóng mặt đau đầu nên càng tin rằng mình bị rối loạn tiền đình. Thuốc giảm đau không giúp gì, nhưng ông vẫn chờ. Đến chiều, cơn đau không giảm mà tăng dần, tập trung nhiều ở vùng trán và gáy, gia đình mới đưa ông đi cấp cứu. Tại khoa Cấp cứu, bác sĩ ghi nhận cơn đau xuất hiện đột ngột, diễn tiến tăng dần, khác với đau đầu thông thường. Chụp MRI cho thấy tín hiệu bất thường tại nhiều rãnh não, các bể quanh thân não, gợi ý có máu trong khoang dưới nhện, đồng thời phát hiện một túi phình kích thước khoảng 3 x 3 mm tại đoạn P2 động mạch não sau trái. Chẩn đoán cuối cùng: xuất huyết dưới nhện do túi phình não vỡ.
Những dấu hiệu phân biệt với rối loạn tiền đình: đừng để chẩn đoán nhầm lẫn
Rối loạn tiền đình thường gây choáng váng, quay cuồng, nhưng đau đầu không phải lúc nào cũng nổi bật. Ngược lại, xuất huyết dưới nhện do túi phình não vỡ thường khởi đầu bằng đau đầu, dù mức độ biểu hiện khác nhau ở mỗi người. Bác sĩ Hoàn nhấn mạnh: một cơn đau đầu xuất hiện đột ngột, dữ dội hoặc khác hẳn những lần trước, đặc biệt tăng dần theo thời gian, cần được đánh giá y tế thay vì tự điều trị tại nhà. Đây là ranh giới quan trọng giữa một cơn đau đầu lành tính và một tai biến mạch máu não đang âm thầm diễn ra. Một số người có thể kèm nôn ói, cứng gáy, sợ ánh sáng, rối loạn ý thức hoặc yếu liệt, nhưng không phải ai cũng có đủ các triệu chứng này. Vì vậy, đợi đến khi xuất hiện liệt nửa người hay hôn mê mới đi viện là một quyết định sai lầm.
Tự mua thuốc – thói quen nguy hiểm với não bộ
Thói quen tự chẩn đoán và mua thuốc là một trong những nguyên nhân khiến chẩn đoán nhầm lẫn kéo dài và bệnh diễn tiến nặng. Ông Nhanh cho rằng mình bị rối loạn tiền đình, ra nhà thuốc mua thuốc giảm đau rồi nằm nghỉ, dù cơn đau đã có tính chất bất thường. Khi thuốc giảm đau che mờ triệu chứng, người bệnh càng chủ quan, bác sĩ càng khó có cơ hội tiếp cận sớm. Trong xuất huyết dưới nhện, mỗi giờ trôi qua đều tăng nguy cơ co thắt mạch não, thiếu máu não hoặc tái xuất huyết. Câu nói đáng nhớ từ ca bệnh này là: "Đây là tình trạng có thể diễn tiến nặng dù biểu hiện ban đầu không rầm rộ". Đau đầu không giảm, lại tăng dần, khác mọi lần trước – đó không phải lúc để ra hiệu thuốc, mà là lúc để đến khoa Cấp cứu.
Vai trò của chẩn đoán hình ảnh và bài học cho người hay đau đầu
Trong trường hợp ông Nhanh, chính hình ảnh MRI sọ não đã giúp bác sĩ nhìn thấy máu trong khoang dưới nhện và phát hiện túi phình nhỏ 3 x 3 mm tại đoạn P2 động mạch não sau trái. Sau đó, chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) xác định rõ vị trí, kích thước, cổ túi phình khoảng 1 mm, cho phép êkíp đưa vi ống thông vào và đặt ba coil kim loại để nút kín túi phình, loại bỏ hoàn toàn dòng máu vào túi, bảo tồn dòng chảy trong mạch máu não. Người bệnh hết đau đầu, không để lại di chứng thần kinh và xuất viện sau hai ngày. Bài học ở đây không chỉ là sức mạnh của can thiệp thần kinh hiện đại, mà là giá trị của việc đi khám sớm khi cơn đau đầu khác thường. Nếu bạn hay đau đầu, hãy tự đặt ra một nguyên tắc: đau đầu đột ngột, dữ dội, tăng dần hoặc kèm triệu chứng thần kinh – đi viện ngay, đừng tự chẩn đoán là rối loạn tiền đình.
