Mâm cơm chay Vu Lan: không phải “ăn tạm”, mà là bữa tiệc của đậu hũ, nấm, rau
Mâm cơm chay Vu Lan là bộ bữa ăn dùng hoàn toàn nguyên liệu thực vật như đậu hũ, nấm, rau củ, các loại đậu, được bày biện trang trọng để dâng cúng cha mẹ, tổ tiên và cùng cả gia đình thưởng thức, vừa giữ tinh thần hiếu đạo của mùa lễ, vừa mang lại trải nghiệm ẩm thực hài hòa, đủ chất, dễ nấu với những món kho, món canh, món xào quen thuộc nhưng biến tấu theo khẩu vị từng nhà.
Điều đáng nói là 10 mâm cơm chay Vu Lan gợi ý từ hành trình ăn chay trường 17 năm của Dương Yến Nhi cho thấy ăn chay không hề là “hy sinh khẩu vị” mà là một phong cách sống phong phú. Với các nguyên liệu cực quen như đậu hũ, nấm, rau củ, các món canh, món kho thường ngày được xếp lại thành những bữa cơm chay gia đình đẹp mắt, đủ món, làm ai nhìn cũng muốn ăn thử. Đây là minh chứng rõ ràng nhất rằng công thức nấu ăn chay không hề khó; thứ chúng ta thiếu thường là ý tưởng, chứ không phải nguyên liệu. Bởi vậy, Vu Lan năm nay, nếu vẫn còn phân vân, hãy bắt đầu từ chính những thứ đã có sẵn trong bếp.
10 mâm cơm chay từ bếp nhà: đa dạng nhờ đậu hũ, nấm, rau
Nhìn vào 10 mâm cơm chay mà Yến Nhi chia sẻ, điều đầu tiên hiện lên không phải là sự đạm bạc, mà là một bàn ăn đầy màu sắc: xanh của rau, vàng của bắp, đỏ cam của cà chua, cà rốt, điểm thêm nâu bóng của các món kho. Tất cả đều xoay quanh trục nguyên liệu đậu hũ – nấm – rau, nhưng mỗi mâm lại mang một “tính cách” khác nhau, đủ để ăn cả tuần mà không thấy lặp.
- Mâm cơm giản dị mà đủ đầy với cơm trắng, rau củ luộc chấm nước chấm, rau dền xào nấm đùi gà và đậu hũ kho sốt cà chua, tráng miệng bưởi hồng.
- Mâm gỏi – kho – canh với gỏi rau má sốt tương giấm, chả lụa chay kho khổ qua, nấm nấu sả gừng ăn với muối tắc, cuối bữa là xoài ngọt.
- Mâm đậu hũ cuộn rong biển kho gừng, canh chua chay, cải thìa luộc, bên cạnh đĩa mít chín thơm lừng.
Những mâm cơm chay Vu Lan này không sử dụng nguyên liệu lạ, không cần kỹ thuật cầu kỳ, nhưng cách ghép món khéo léo khiến bàn ăn như một bản thực đơn nhà hàng thu nhỏ trong chính căn bếp gia đình.
Khi món canh, món kho quen thuộc “hóa thân” thành mâm cơm lễ Vu Lan
Điểm đáng học nhất từ những mâm cơm chay này là tư duy “làm mới cái quen”: các món canh, món kho thường ngày chỉ cần đổi nguyên liệu gốc sang đậu hũ, nấm, rau là đủ tạo nên bộ bữa chay phong phú. Nhờ đó, người chưa quen ăn chay vẫn thấy gần gũi, không bị “sốc vị”, trong khi người ăn chay trường thì có thêm nhiều lựa chọn hấp dẫn.
- Nhóm canh: canh khổ qua rong biển, canh mướp rau mồng tơi, canh cà chua rau cần, canh măng mọc chay hay canh chua chay.
- Nhóm kho – xào: cà tím kho, đậu hũ kho sốt cà, nấm thập cẩm kho sả nghệ, đậu hũ cuộn rong biển kho gừng, chả lụa chay kho khổ qua.
- Nhóm món chính “một tô”: bún riêu chay, bánh canh bắp riêu chay với nước dùng bắp Mỹ và riêu từ tàu hũ, nấm.
Một câu nói rút ra từ chính căn bếp của Yến Nhi là: “Nhờ việc linh hoạt điều chỉnh hương vị và phương pháp nấu từ đậu hũ, nấm, rau củ, ai cũng có thể sáng tạo nhiều món ăn phong phú”. Nghĩa là không cần học quá nhiều công thức nấu ăn chay mới; chỉ cần nhìn lại món kho, món canh quen thuộc của mình và đổi cách nấu.
Bún riêu, bánh canh, đồ cuốn: ăn chay nhưng vẫn “đưa miệng”
Nếu nghĩ ăn chay là phải từ bỏ bún riêu, bánh canh hay đồ cuốn thì những gợi ý trong loạt mâm cơm chay Vu Lan này là lời phản biện thuyết phục. Bún riêu chay với phần riêu làm từ tàu hũ và nấm cho một bát bún thanh nhưng đầy đặn, vẫn có cảm giác “ăn tô bún riêu đúng nghĩa” mà không cần đến nguyên liệu động vật.
Bánh canh bắp nấu riêu chay dùng nước dùng bắp Mỹ xay nhuyễn, ngọt tự nhiên, kết hợp riêu chay từ tàu hũ non, đậu hũ chiên và chén muối tắc tạo nên tô bánh canh lạ miệng, nhẹ bụng. Một phần đồ cuốn chay đầy đủ rau sống, chả chay thái lát, bánh cuốn rắc hành phi, chén nước chấm chua ngọt, thêm đĩa đu đủ chín tráng miệng… khiến bữa cơm chay trở thành buổi “ăn chơi” đúng nghĩa.
Nhìn những món này, khó ai còn cho rằng ăn chay là nhạt nhẽo. Ngược lại, nó chứng minh đậu hũ, nấm, rau hoàn toàn có thể đáp ứng cả nhu cầu ngon miệng lẫn tinh thần lễ hội.
Từ trải nghiệm 17 năm ăn chay trường đến bữa cơm gia đình ấm cúng
Điều khiến 10 mâm cơm chay Vu Lan này có sức thuyết phục không chỉ là hình thức đẹp mà là bề dày trải nghiệm của người nấu. Dương Yến Nhi bắt đầu ăn chay từ năm 15 tuổi và đã có 17 năm ăn chay trường, đồng thời là tác giả bốn cuốn sách nấu ăn chay và người sáng tạo nội dung chuyên về món chay. Nói cách khác, các mâm cơm này là kết tinh của quá trình sống cùng bếp chay mỗi ngày.
Các món ăn được sắp xếp gọn gàng, màu sắc hài hòa, không phô trương nhưng đủ trang trọng cho một ngày lễ hiếu nghĩa như Vu Lan. Quan trọng hơn, chúng vẫn giữ cái hồn của bữa cơm gia đình chay: nồi canh nóng, đĩa rau luộc, món kho đậm đà, kèm chút trái cây hoặc chè đậu đen tráng miệng. Trong không khí đó, ăn chay không còn là một “nghĩa vụ tôn giáo” mà trở thành dịp cả nhà ngồi lại, cùng nhau ôn nhắc về lòng biết ơn cha mẹ, ông bà.
Kết lại, 10 mâm cơm chay Vu Lan từ bếp của một người ăn chay trường 17 năm là lời mời gọi rõ ràng: hãy dùng đậu hũ, nấm, rau củ để làm mới bữa cơm gia đình; để mỗi bữa chay không chỉ đúng tinh thần lễ hội mà còn là kỷ niệm ấm cúng trên bàn ăn.
