Phòng học STEM là gì và vì sao Hà Nội chọn lúc này để triển khai?
Phòng học STEM là một không gian học tập được trang bị thiết bị thí nghiệm, mô hình và công cụ số, nơi học sinh dùng kiến thức khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán để thiết kế, lắp ráp, thử nghiệm và giải quyết những bài toán gắn với đời sống, thay vì chỉ nghe giảng và chép bài một chiều. Việc phường Phú Thượng đưa phòng học STEM vào hoạt động tại Trường Tiểu học và THCS Phú Thượng, với nghi thức ra mắt do Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Nguyễn Quốc Hà và lãnh đạo địa phương trực tiếp thực hiện, không phải là một động thái mang tính trang trí cho cơ sở vật chất trường học mà là lời khẳng định: giáo dục STEM Hà Nội đang chuyển từ khẩu hiệu sang hành động cụ thể. Đây là bước đi cho thấy hệ thống giáo dục cơ sở bắt đầu coi trọng không gian sáng tạo học sinh như một nhu cầu thiết yếu, thay vì hoạt động ngoại khóa mang tính phong trào.
Không gian sáng tạo: Khi kiến thức rời khỏi trang sách
Điểm đáng nói nhất trong phòng học STEM ở Phú Thượng là trải nghiệm thực sự của học sinh. Ngay sau lễ ra mắt, các đại biểu không chỉ tham quan cơ sở vật chất mà còn trực tiếp dự một tiết học STEM của lớp 7A5. Trong không gian học tập trực quan này, học sinh chủ động thử nghiệm, lắp ráp mô hình, trao đổi, phối hợp để giải quyết nhiệm vụ, chuyển kiến thức từ sách vở thành hoạt động thực hành và kiểm chứng cụ thể. Theo Hiệu trưởng Âu Thị Hiền, nhà trường định hướng đưa giáo dục STEM vào các tiết học, chuyên đề và hoạt động trải nghiệm phù hợp với từng khối lớp. Cách tiếp cận đó cho phép học sinh kết nối kiến thức nhiều môn, rèn tư duy logic, kỹ năng làm việc nhóm và giải quyết vấn đề. Những giờ học như vậy chứng minh rằng không gian sáng tạo học sinh không phải khẩu hiệu, mà là thay đổi trong phương pháp dạy và học.
Giáo viên là “nút thắt cổ chai” của giáo dục STEM
Một phòng học STEM hiện đại chưa đủ nếu giáo viên vẫn dạy theo cách cũ. Ban giám hiệu Trường Tiểu học và THCS Phú Thượng đã nhìn thẳng vào vấn đề này khi xác định năng lực tổ chức bài học của giáo viên là yếu tố quyết định hiệu quả khai thác phòng học STEM. Nhà trường đặt mục tiêu bồi dưỡng 100% giáo viên về thiết kế bài giảng E-learning và xây dựng bài học STEM ngay trong năm học mới. Đây là câu nói nên được trích dẫn nhiều lần: “Mục tiêu của nhà trường là bồi dưỡng 100% giáo viên về thiết kế bài giảng E-learning và xây dựng bài học STEM”. Tuy nhiên, bồi dưỡng là một chuyện, thay đổi thói quen và tư duy dạy học lại là chuyện khác. Nếu tổ chuyên môn không thực sự sinh hoạt theo hướng chia sẻ bài học STEM, nếu giáo viên không có thời gian thử nghiệm và điều chỉnh, phòng học STEM vẫn có nguy cơ bị biến thành phòng trưng bày hiện đại nhưng vắng học sinh.
Từ phòng học đến hệ sinh thái: STEM không chỉ là thiết bị
Giáo dục STEM muốn bền phải gắn với một hệ sinh thái hỗ trợ học sinh cả trong và ngoài lớp học. Phú Thượng cho thấy một hướng đi đáng chú ý: song song với đầu tư cho chất lượng dạy và học, các tổ chức, đoàn thể trên địa bàn chú trọng chăm lo học sinh có hoàn cảnh khó khăn ngay từ đầu năm học. Từ đầu tháng 8-2026, chương trình “Hành trình ước mơ” đã được phát động để vận động cán bộ, hội viên, nhà hảo tâm và các nhóm cộng đồng cùng chăm lo học sinh khó khăn. Sau một tháng, nguồn lực này giúp trao 14 chiếc xe đạp và 140 quyển vở cho 14 học sinh mồ côi hoặc có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, cùng 75 suất quà cho 75 học sinh khác trên địa bàn. Những con số này nhắc chúng ta rằng cơ sở vật chất trường học chỉ là một phần; nếu học sinh không có điều kiện đến lớp, mọi thiết bị STEM hiện đại đều vô nghĩa.
Ngày hội Sáng tạo STEM và bài toán duy trì động lực
Không dừng ở những giờ học rời rạc, Trường Tiểu học và THCS Phú Thượng dự kiến tổ chức “Ngày hội Sáng tạo STEM” hằng năm. Đây là dịp để học sinh giới thiệu sản phẩm, trao đổi ý tưởng và vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Quan trọng hơn, hoạt động này giúp giáo viên đánh giá hiệu quả sử dụng phòng học, điều chỉnh nội dung giảng dạy và chọn những mô hình phù hợp để tiếp tục triển khai. Nếu được tổ chức nghiêm túc, ngày hội sẽ là thước đo xem giáo dục STEM Hà Nội có thực sự tạo ra không gian sáng tạo học sinh hay chỉ dừng ở phong trào. Thách thức là duy trì động lực lâu dài: trường phải tránh biến ngày hội thành cuộc thi hình thức, mà cần coi đó là quá trình liên tục, nơi mỗi sản phẩm, mỗi sai sót và mỗi lần thử nghiệm đều là một bước tiến trong hành trình học tập bằng trải nghiệm.
