Hạ tầng là nền móng của kết nối kinh tế
Kết nối Việt Nam – Lào là việc gắn các tuyến giao thông, cảng biển, cửa khẩu và dịch vụ logistics giữa hai nước để hỗ trợ lưu thông hàng hóa, thương mại, đầu tư và liên kết khu vực. Đây không chỉ là câu chuyện xây dựng công trình: hiệu quả của kết nối sẽ phụ thuộc vào việc các mắt xích vận hành ăn khớp với nhau.
Ngày 3-11, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng hội kiến Chủ tịch Quốc hội Lào Sonexay Siphandone cùng đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Lào trong chuyến thăm chính thức Việt Nam. Chuyến thăm lần đầu tiên của ông Sonexay Siphandone đến Việt Nam được xác định là biểu hiện sự quan tâm chung của lãnh đạo hai nước đối với quan hệ song phương.
Tại cuộc gặp, hai bên nhấn mạnh yêu cầu cụ thể hóa cam kết cấp cao thành chương trình, dự án thiết thực. Đó là hướng đi đúng: quan hệ chính trị bền chặt chỉ tạo thêm giá trị kinh tế khi được chuyển thành kết nối có thể sử dụng và phối hợp triển khai. Vì vậy, ưu tiên hạ tầng cần được đánh giá không chỉ bằng công trình hoàn thành, mà còn bằng khả năng nối thị trường và doanh nghiệp hai nước.
Ưu tiên đồng bộ, không chỉ mở thêm tuyến
Giao thông, kết nối cảng biển, cửa khẩu và logistics được nêu là các ưu tiên để tạo thuận lợi cho thương mại, đầu tư và liên kết khu vực. Điểm đáng chú ý là cách đặt các hạng mục này trong cùng một định hướng: một tuyến đường mới khó phát huy hết tác dụng nếu thủ tục qua biên giới, năng lực trung chuyển và dịch vụ vận tải không theo kịp.
Vì thế, hạ tầng cửa khẩu và dịch vụ logistics Việt Lào cần được nhìn như phần nối tiếp của mạng lưới giao thông, chứ không phải những dự án riêng lẻ. Khi các khâu vận chuyển và thông quan liên kết tốt hơn, doanh nghiệp có thêm điều kiện tiếp cận thị trường, tổ chức đầu tư và phối hợp hoạt động xuyên biên giới. Đây là logic kinh tế quan trọng đằng sau lựa chọn ưu tiên các dự án kết nối.
Tuy nhiên, tuyên bố ưu tiên mới là điểm khởi đầu. Việc rà soát tiến độ và tháo gỡ khó khăn đã được đặt ra như cách bảo đảm các thỏa thuận được thực hiện. Nếu thiếu phối hợp trong triển khai, ngay cả những dự án có vai trò chiến lược cũng khó tạo thành một hành lang vận tải liền mạch.
Từ lưu thông hàng hóa đến chuỗi cung ứng chung
Mục tiêu rộng hơn của kết nối là tạo đột phá trong hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư, thúc đẩy thương mại cân bằng, bền vững, mở rộng thị trường và kết nối doanh nghiệp. Hai bên cũng hướng đến phát triển các chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị chung. Hạ tầng chỉ tạo nền; doanh nghiệp mới là lực lượng biến khả năng lưu thông thành quan hệ sản xuất và thương mại thực tế.
Bởi vậy, chuỗi cung ứng Việt Lào cần được xây dựng trên năng lực phối hợp ổn định giữa vận tải, cửa khẩu và hoạt động kinh doanh, thay vì chỉ dựa vào sự thuận lợi của một tuyến riêng lẻ. Cách tiếp cận này cũng giúp đặt yêu cầu thương mại cân bằng bên cạnh mục tiêu mở rộng trao đổi: kết nối có giá trị lâu dài khi tạo cơ hội hợp tác cho doanh nghiệp hai phía.
Hạ tầng được đặt cạnh hợp tác năng lượng và chuyển đổi số, cho thấy chương trình kết nối không dừng ở đường sá hay điểm thông quan. Đây là lựa chọn hợp lý: năng lượng và năng lực số có thể bổ trợ cho hoạt động sản xuất, vận hành và phối hợp chuỗi cung ứng, dù kết quả vẫn phụ thuộc vào cách các định hướng được chuyển thành dự án cụ thể.
Thước đo sẽ là khả năng thực thi
Thách thức lớn nhất không nằm ở việc xác định thêm ưu tiên, mà ở phối hợp và giám sát để các dự án hoàn thành đúng mục tiêu. Hai bên đã đề cập việc tăng cường phối hợp giữa Quốc hội và Chính phủ, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, giám sát chương trình hợp tác và thường xuyên tháo gỡ vướng mắc. Cơ chế này có thể giúp thu hẹp khoảng cách giữa cam kết và kết quả.
Việc Chủ tịch Quốc hội Lào khẳng định Quốc hội Lào sẽ phối hợp với Quốc hội Việt Nam để thúc đẩy các thỏa thuận và dự án kinh tế trọng điểm tạo thêm nền tảng chính trị cho tiến trình ấy. Nhưng thước đo cuối cùng vẫn là mức độ ăn khớp giữa các dự án giao thông, hạ tầng cửa khẩu và logistics, cùng khả năng đưa doanh nghiệp vào các chuỗi giá trị chung.
Hai bên dự kiến tiếp tục phối hợp trong các hoạt động thuộc “Năm Đoàn kết Hữu nghị Việt Nam - Lào 2027”. Điều đó củng cố nền tảng quan hệ, còn nhiệm vụ trước mắt là biến sự tin cậy thành kết nối kinh tế vận hành được. Nếu làm tốt, ưu tiên hạ tầng có thể trở thành đòn bẩy thực chất cho thương mại, đầu tư và chuỗi cung ứng bền vững giữa hai nước.
