Điện mặt trời mái nhà: điểm xuất phát của năng lượng xanh Lai Châu
Điện mặt trời mái nhà tại Lai Châu là mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ điện từ các tấm pin lắp trên mái công trình và nhà ở, vừa giảm phụ thuộc vào lưới điện truyền thống, vừa tạo nền tảng thực tế để người dân và doanh nghiệp làm quen với năng lượng tái tạo, từ đó mở rộng thành một hệ sinh thái năng lượng xanh quy mô lớn hơn gắn với phát triển bền vững và thu hút đầu tư.Điểm đáng nói là tỉnh không xem điện mặt trời mái nhà như một phong trào ngắn hạn, mà coi đây là bước khởi đầu có tính chiến lược trong chuyển dịch năng lượng. Khi Công ty Điện lực Lai Châu chủ động lắp đặt hệ thống điện mặt trời tại trụ sở 7 đơn vị với tổng công suất hơn 106kWp, họ đang gửi đi thông điệp: người làm điện phải là những người tiên phong sử dụng năng lượng sạch. Chính từ những hệ thống nhỏ này, nhận thức cộng đồng về năng lượng xanh Lai Châu được hình thành và lan tỏa.
Từ mái nhà hộ dân đến lòng hồ thủy điện: mở rộng quy mô, mở rộng tầm nhìn
Nếu điện mặt trời mái nhà là bước đi đầu tiên thì điện mặt trời lòng hồ cho thấy tham vọng công nghiệp năng lượng của Lai Châu. Tỉnh định hướng phát triển 342 dự án nguồn điện với tổng công suất hơn 24.300MW, trong đó có 99 dự án điện mặt trời, 4 dự án đã triển khai với tổng công suất 720MW. Những con số này không chỉ là quy hoạch trên giấy, mà đã hiện diện bằng các nhà máy điện mặt trời Bản Chát I và II với tổng công suất 550MW.Việc đưa điện mặt trời lên lòng hồ thủy điện là lựa chọn thông minh: cùng lúc khai thác tiềm năng thủy điện và điện mặt trời, tối ưu quỹ đất, bổ sung nguồn điện, đồng thời tạo hình ảnh một địa phương biết kết hợp thủy điện và điện mặt trời để tăng sức cạnh tranh vùng. Đây là bước chuyển từ những tấm pin trên mái nhà sang các cụm dự án quy mô công nghiệp, nhưng vẫn giữ nguyên tinh thần phát triển bền vững.
Hệ sinh thái năng lượng tái tạo và bài toán phát triển bền vững
Lai Châu xác định phát triển công nghiệp xanh, khai thác hợp lý tiềm năng năng lượng gắn với bảo vệ môi trường là một trong những hướng đi quan trọng. Tỉnh có tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo, nhất là thủy điện, điện mặt trời và điện gió. Khi các nguồn này được quy hoạch đồng bộ, địa phương từng bước hình thành một hệ sinh thái năng lượng tái tạo, hài hòa giữa khai thác tiềm năng và phát triển bền vững.Điểm đáng chú ý là chiến lược năng lượng xanh Lai Châu gắn chặt với mục tiêu thu hút đầu tư. Tỉnh đang đẩy mạnh thu hút đầu tư, khai thác hiệu quả tiềm năng thủy điện và điện mặt trời nhằm tạo động lực tăng trưởng kinh tế, gắn với bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống nhân dân. Năng lượng không còn là câu chuyện riêng của ngành điện, mà trở thành nền tảng để tái cấu trúc mô hình tăng trưởng theo hướng kinh tế xanh và bền vững.
Tác động tới đời sống người dân: năng lượng xanh phải đi cùng công bằng năng lượng
Một hệ sinh thái năng lượng tái tạo chỉ có ý nghĩa khi người dân được hưởng lợi thực sự. Lai Châu đã hiểu điều đó khi ban hành chính sách hỗ trợ hệ thống điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ và thiết bị điện sau công-tơ, hướng tới hơn 1.000 hộ tại 21 xã với tổng kinh phí hơn 18 tỷ đồng; trong đó 180 hộ được hỗ trợ hệ thống điện mặt trời trị giá 50 triệu đồng mỗi hộ.Việc hỗ trợ hệ thống điện mặt trời từng bước giúp người dân vươn lên thoát nghèo, ổn định cuộc sống. Tại những vùng trước kia chưa có điện, cuộc sống bà con vất vả; nay có điện để thắp sáng, nấu cơm, sạc điện thoại mà không mất tiền, diện mạo bản làng thay đổi rõ rệt. Chính sách này cho thấy tỉnh không chỉ nói về phát triển bền vững trên văn bản, mà đang biến điện mặt trời mái nhà thành công cụ thực tế để thu hẹp khoảng cách phát triển giữa vùng thuận lợi và vùng khó.
Cải cách thủ tục và tương lai hệ sinh thái điện mặt trời mái nhà
Để hệ sinh thái năng lượng xanh vận hành hiệu quả, Lai Châu không thể bỏ qua khâu thể chế. Ngành công thương đang tập trung cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm các thủ tục trong lĩnh vực của ngành, phối hợp với các sở, ngành và UBND cấp xã để làm đồng thời các nội dung, giảm thời gian và công việc cho doanh nghiệp. Đây là điều kiện cần để các dự án từ khâu khởi công đến hoàn thành sớm đi vào hoạt động, tạo thêm động lực phát triển kinh tế – xã hội.Ở phía người dân, Công ty Điện lực Lai Châu đặt mục tiêu mỗi năm có ít nhất 50 cán bộ, công nhân viên lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà. Khi chính những người làm điện trở thành người dùng điện mặt trời, họ không chỉ tuyên truyền mà còn chứng minh bằng trải nghiệm. Từ đó, điện mặt trời mái nhà có cơ hội trở thành chuẩn mực mới trong tiêu dùng năng lượng, là cửa ngõ để Lai Châu tiếp tục mở rộng tiềm năng năng lượng tái tạo, củng cố vị thế một địa phương đi đầu về phát triển bền vững.
