Sắp xếp trường phải bắt đầu từ quyền lợi của trẻ
Sắp xếp trường mầm non là việc tổ chức lại cơ sở và điểm trường nhằm phù hợp hơn với địa bàn, quy mô trẻ và điều kiện dạy học, nhưng không được làm giảm an toàn hay quyền tiếp cận giáo dục của trẻ. Đây phải là thước đo của mọi quyết định, thay vì chỉ nhìn vào số đầu mối sau sáp nhập. Sáng 23/10, đoàn kiểm tra của Bộ Giáo dục và Đào tạo do Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh dẫn đầu làm việc với Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa về nhiệm vụ giáo dục mầm non năm học 2026-2027. Đoàn ghi nhận nỗ lực huy động trẻ ra lớp, chuẩn hóa đội ngũ và duy trì chăm sóc, giáo dục; đồng thời yêu cầu địa phương rà soát những vướng mắc nảy sinh sau sắp xếp. Tín hiệu đáng lưu ý là mạng lưới trường học ở một số nơi chưa phù hợp điều kiện thực tế, nhất là vùng miền núi, giao thông khó khăn và có nhiều điểm trường xa nhau.
Quy mô sáp nhập lớn không đồng nghĩa quản lý tốt hơn
Trường hợp tại xã Kim Tân, nơi 7 trường được sáp nhập thành một, cho thấy việc gộp đầu mối có thể làm tăng áp lực quản lý, điều hành nếu tổ chức mới không đi kèm phân công và phối hợp rõ ràng. Ở xã Điền Lư, một điểm trường biệt lập bị ngăn cách bởi sông chưa có cầu, với 4 học sinh, đặt ra câu hỏi thực tế về đường đến lớp và phương án bảo đảm an toàn. Vì vậy, yêu cầu của Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh về đánh giá các trường quy mô lớn, có nhiều điểm xa nhau là trọng tâm chứ không phải thủ tục hậu sáp nhập. Mỗi phương án cần tính đến địa hình, quy mô trẻ, khả năng tổ chức dạy học và điều kiện đi lại. Nếu việc gom trường khiến trẻ phải đến lớp qua tuyến đường nguy hiểm hoặc làm điểm lẻ mất điều kiện tối thiểu, địa phương cần điều chỉnh cách tổ chức, không thể mặc định sáp nhập là kết quả cuối cùng.
Phòng học, giáo viên và dinh dưỡng quyết định chất lượng
Sau sắp xếp, chất lượng giáo dục mầm non phụ thuộc vào những điều kiện rất cụ thể: phòng học an toàn, nước sạch, nhà vệ sinh, bếp ăn và đủ giáo viên tại từng điểm trường. Thanh Hóa vẫn có phòng học tạm, bán kiên cố, công trình xuống cấp và thiếu giáo viên ở một số nơi; những thiếu hụt này ảnh hưởng trực tiếp đến chăm sóc trẻ và mục tiêu phổ cập. Đoàn kiểm tra đề nghị ưu tiên sửa chữa điểm trường xuống cấp, đồng thời sử dụng hiệu quả biên chế để xử lý thiếu giáo viên cục bộ. Tỉnh cho biết đã tuyển hơn 1.600 biên chế, điều chuyển hơn 1.000 cán bộ quản lý sau sắp xếp sang giảng dạy và dự kiến tuyển thêm khoảng 1.000 biên chế trong năm tới. Đây là nguồn lực đáng kể, nhưng hiệu quả phải được nhìn ở chỗ lớp nào đang thiếu người và trẻ nào đang cần hỗ trợ. Tỷ lệ suy dinh dưỡng nhẹ cân là 3,2%, thấp còi 3,5%, còn thừa cân, béo phì là 2,2%; bữa ăn và theo dõi phát triển vì thế cần được xem là phần cốt lõi của chất lượng.
Rà soát phải đi cùng quản trị và lộ trình có thời hạn
Một mạng lưới hợp lý vẫn chưa đủ nếu chương trình bị làm hình thức hoặc nhà trường chỉ vận hành theo lối kiểm tra hành chính. Thứ trưởng yêu cầu chuyển sang quản trị nhà trường, phân công rõ nhiệm vụ, quan tâm điều kiện làm việc của giáo viên và phối hợp thường xuyên với cha mẹ trẻ. Chương trình cần thực chất, hỗ trợ tiếng Việt cho trẻ em dân tộc thiểu số, phát hiện sớm trẻ cần hỗ trợ đặc biệt và chuẩn bị tốt cho trẻ vào lớp 1. Giảm hồ sơ, báo cáo và cuộc thi không cần thiết cũng giúp giáo viên dành thời gian cho chuyên môn. Thanh Hóa đặt mục tiêu hoàn thành kiên cố hóa phòng học vào năm 2030 và giữ lộ trình đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 3-5 tuổi cấp tỉnh vào năm 2029. Sở cần lập kế hoạch khắc phục sau kiểm tra, xác định đơn vị phụ trách, thời hạn và kết quả cần đạt. Kết luận phải rõ: sáp nhập chỉ thành công khi trẻ được học an toàn, có người chăm sóc và được hưởng chương trình phù hợp; nếu những điều kiện ấy chưa bảo đảm, mạng lưới vẫn cần tiếp tục được rà soát.
