Doanh nhân gốc Việt Mỹ: từ xuất phát khiêm tốn đến khối tài sản khổng lồ
Doanh nhân gốc Việt Mỹ là những người sinh ra hoặc trưởng thành tại Việt Nam, sang Mỹ với xuất phát điểm phần lớn khiêm tốn, nhưng bằng lao động bền bỉ, tận dụng lợi thế ngôn ngữ, giáo dục và cộng đồng, họ từng bước xây dựng sự nghiệp kinh doanh, tích lũy tài sản lớn và tạo ảnh hưởng sâu rộng lên cả đời sống kinh tế lẫn văn hóa của cộng đồng người Việt tại Mỹ. Hành trình từ tay trắng đến tỷ phú của họ không chỉ là câu chuyện đổi đời cá nhân, mà còn là tấm gương định nghĩa lại ý nghĩa của việc “xây dựng tài sản Mỹ” trong mắt thế hệ di dân mới.
Điều quan trọng nhất từ các câu chuyện này: sự giàu có không đến từ may mắn, mà từ việc dám tập trung, kiên trì và chấp nhận rủi ro có tính toán. Khi nhìn vào những tỷ phú gốc Việt, nhiều người chỉ thấy con số tài sản, mà quên mất quãng đường lao động cực nhọc phía sau. Chính thái độ đó dễ khiến ta mơ mộng hơn là rút ra bài học thực tế. Bài viết này chọn cách đi ngược lại: bóc tách từng bước, từng lần chuyển nghề, từng lựa chọn đầu tư để nhìn rõ hơn cái giá của thành công.
Triệu Như Phát: “cha đỡ đầu của Little Saigon” và đế chế bất động sản
Từ một người nhập cư nghèo đến mức phải bán áo để mua đồ ăn, Triệu Như Phát đã chọn con đường khó nhất: vừa làm việc phổ thông, vừa quay lại trường học tài chính, xây dựng và bất động sản. Lựa chọn này nói lên điểm cốt lõi: ông không chấp nhận bị kẹt ở tầng đáy lao động. Sau thời gian bán máy hút bụi, làm bảo vệ và dạy nghề cơ khí, ông chuyển hẳn sang môi giới bất động sản, rồi kiên trì làm việc tới 16 giờ mỗi ngày để tích lũy những hợp đồng đầu tiên.
Bước ngoặt chiến lược là khi ông chuyển từ môi giới sang phát triển bất động sản thương mại, huy động vốn từ nhà đầu tư châu Á và ngân hàng Mỹ để cùng chia sẻ rủi ro. Kết quả là sự ra đời của Asian Garden Mall (Thương xá Phước Lộc Thọ) tại Little Saigon California, một trung tâm thương mại rộng hơn 4.600m2 trở thành địa danh gắn liền với đời sống cộng đồng người Việt. Qua nhiều thập kỷ, Phước Lộc Thọ trở thành biểu tượng văn hóa, kinh tế và là “trái tim” của Little Saigon, nơi hàng trăm gian hàng, hội chợ, chương trình văn hóa góp phần giữ sợi dây kết nối người Việt xa xứ.
Không ít người gọi ông là “cha đỡ đầu của Little Saigon” vì hoạt động kinh doanh của ông gắn chặt với sự phát triển của khu vực này, đồng thời có mối liên hệ rộng với cộng đồng doanh nghiệp người Việt trong vùng. Một câu nói có thể trích lại: "Sau gần 40 năm hoạt động, công ty Bridgecreek đã phát triển các dự án thương mại và nhà ở với tổng giá trị khoảng 400 triệu USD". Đằng sau con số ấy là phương châm rất rõ: tập trung vào một ngành, hiểu sâu cộng đồng mình phục vụ, và biến bất động sản thành công cụ vừa tạo tài sản, vừa xây dựng bản sắc.
Hoàng Kiều: từ phòng thí nghiệm đến danh sách Forbes 400
Nếu Triệu Như Phát là gương mặt tiêu biểu của Little Saigon California, thì Hoàng Kiều lại là hình mẫu doanh nhân gốc Việt Mỹ bước ra sân chơi toàn cầu. Xuất phát là nhân viên phòng thí nghiệm tại Abbott, ông dùng vốn tiếng Anh và mối quan hệ để thăng tiến lên vị trí giám đốc phụ trách thử nghiệm và sản xuất sản phẩm từ huyết tương sau 5 năm làm việc. Điểm đáng chú ý không phải chức danh, mà là tầm nhìn: nhìn thấy giá trị lâu dài của ngành huyết tương khi phần lớn người khác chỉ coi đó là một công việc ổn định.
Năm 1980, ông mua lại một phần cơ sở thí nghiệm và lập RAAS, rồi trong 5 năm biến nó thành mạng lưới 11 trung tâm huyết tương tại Mỹ. Bước đi táo bạo tiếp theo là bắt tay với Trung tâm Truyền máu và Huyết học Thượng Hải, để đến 1992 thành lập Shanghai RAAS Blood Products, công ty sau này niêm yết và trở thành nguồn tài sản chính của ông. "Tháng 9/2015, tài sản của doanh nhân gốc Việt Hoàng Kiều tăng lên khoảng 3,8 tỷ USD, đưa ông lần đầu góp mặt trong Forbes 400". Khi đã có nền tảng, ông đa dạng hóa sang rượu vang Napa, bất động sản, dịch vụ nghỉ dưỡng, đồng thời duy trì các chương trình thiện nguyện xây hàng nghìn căn nhà tại Việt Nam.
Điểm cần nhìn kỹ ở Hoàng Kiều là cách ông chấp nhận dịch chuyển liên tục: từ nghiên cứu khoa học sang kinh doanh huyết tương, rồi sang rượu vang, bất động sản, y tế, nghỉ dưỡng. Tư duy này mang lại lợi thế lớn, nhưng cũng khiến rủi ro tích tụ nhanh nếu chuỗi đầu tư bị trục trặc. Việc ông từng tuyên bố vỡ nợ là lời nhắc thẳng thắn rằng con đường của tỷ phú gốc Việt không chỉ có hào quang. Đổi lại, các chương trình từ thiện và sự gắn bó với quê hương cho thấy một hướng khác trong xây dựng tài sản: không chỉ là tích lũy, mà là trả lại cho cộng đồng đã sinh ra mình.
Ba bài học cốt lõi: tập trung, kiên trì và đa dạng hóa có kỷ luật
Nhìn hai con đường trái ngược của Triệu Như Phát và Hoàng Kiều, ta thấy một mẫu số chung: không ai thành công bằng con đường tắt. Cả hai đều bắt đầu ở vị trí thấp nhất, rồi leo dần bằng việc tích lũy kỹ năng, quan hệ, và nhất là hiểu rõ ngành mình chọn. Đối với những người muốn xây dựng tài sản Mỹ và trở thành doanh nhân gốc Việt Mỹ thành công, bài học đầu tiên là tập trung: chọn một lĩnh vực, học đến nơi đến chốn, chấp nhận làm việc nhiều hơn 8 giờ mỗi ngày trong nhiều năm liền.
Bài học thứ hai là kiên trì trong môi trường cạnh tranh cao, nơi di dân thường thiếu vốn và bị hạn chế cơ hội. Triệu Như Phát dành gần bốn thập kỷ liên tục phát triển bất động sản ở một khu vực, để kết quả là một hệ sinh thái bất động sản gắn chặt với đời sống cộng đồng người Việt tại Little Saigon. Bài học thứ ba, từ Hoàng Kiều, là đa dạng hóa đầu tư có kỷ luật: ông chỉ mở rộng sang rượu vang, bất động sản, nghỉ dưỡng khi đã có nền tảng tài chính vững và hiểu rõ đối tác, thị trường. Đa dạng hóa không phải là “đánh đâu cũng được”, mà là biết lúc nào nên dừng và lúc nào nên rút.
Tuy vậy, cả hai câu chuyện cũng cảnh báo: nếu quá say sưa với việc mở rộng, bất cứ đế chế nào cũng có thể chao đảo. Những người mơ thành tỷ phú gốc Việt cần hiểu rằng tài sản lớn kéo theo trách nhiệm lớn – với cộng đồng, với thế hệ sau, và với cả danh tiếng của người Việt trong mắt xã hội Mỹ.
Kết luận: thành công không phải huyền thoại, mà là chiến lược dài hạn
Triệu Như Phát và Hoàng Kiều là hai hình ảnh đối lập nhưng bổ sung cho nhau về cách người Việt xây dựng tài sản tại Mỹ. Một người gắn chặt với Little Saigon California, biến bất động sản thành công cụ định hình cộng đồng; người kia bước ra thị trường toàn cầu, dùng khoa học và vốn hóa thị trường chứng khoán để bước vào danh sách Forbes 400. Cả hai cùng chứng minh rằng doanh nhân gốc Việt Mỹ không hề lép vế trong cuộc chơi lớn, miễn là dám học, dám làm và dám chịu trách nhiệm.
Điều chúng ta nên rút ra không phải là khao khát trở thành tỷ phú, mà là ý thức xây dựng sự nghiệp như một chiến lược dài hạn: phát triển kỹ năng, lựa chọn ngành phù hợp, đầu tư có kỷ luật, và giữ mối liên hệ với cộng đồng – nơi vừa là điểm tựa, vừa là nơi kiểm chứng giá trị thật của mỗi doanh nhân. Khi đó, câu chuyện "từ tay trắng đến tỷ phú" không còn là huyền thoại xa vời, mà là khả năng thực tế cho những ai dám đi hết con đường.
