Hà Nội và Huế trong cuộc đua vốn FDI công nghệ cao: Ai đang dẫn trước?

Cuộc đua FDI công nghệ cao: không còn là chuyện số lượng

Cuộc đua thu hút vốn FDI công nghệ cao giữa các đô thị lớn ở Việt Nam là quá trình các địa phương chủ động tái thiết chiến lược thu hút đầu tư, chuyển từ ưu tiên số lượng dự án sang lựa chọn kỹ lưỡng những dòng vốn gắn với công nghệ hiện đại, công nghiệp xanh và phát triển bền vững FDI, nhằm tạo ra giá trị gia tăng cao, liên kết sâu với doanh nghiệp trong nước và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường trong dài hạn. Hà Nội đặt mục tiêu hướng tới tổng vốn FDI mới với trọng tâm là các dự án công nghệ cao, kinh tế số và nghiên cứu phát triển, thay vì tiếp tục mở rộng bất động sản và các ngành sử dụng nhiều lao động giản đơn. Thành phố Huế cũng tuyên bố chuyển mạnh từ xúc tiến đầu tư dàn trải sang xúc tiến có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và công nghiệp xanh phù hợp với định hướng đô thị di sản.

Điểm đáng chú ý là cả hai địa phương đều không còn xem FDI như nguồn vốn ngoại đơn thuần, mà như công cụ tái cấu trúc nền kinh tế địa phương. Hà Nội thẳng thắn nhìn nhận chất lượng và cơ cấu FDI chưa tương xứng với “mật độ tri thức” của Thủ đô, liên kết với doanh nghiệp trong nước và chuyển giao công nghệ còn hạn chế. Huế thì coi FDI là đòn bẩy để nâng cao năng lực nội sinh, thúc đẩy liên kết với doanh nghiệp trong nước, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực. Câu hỏi không còn là “thu hút được bao nhiêu”, mà là “dòng vốn đó thay đổi cấu trúc kinh tế như thế nào”.

Hà Nội: từ đại công trường FDI đến trung tâm công nghệ cao

Hà Nội đang bước vào giai đoạn chuyển đổi chiến lược thu hút đầu tư, khi khu vực FDI đã góp phần quan trọng vào tăng trưởng nhưng bộc lộ nhiều giới hạn về chất lượng và tính bền vững. Lũy kế nhiều năm, Thủ đô nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về thu hút FDI, với cơ cấu vốn nghiêng mạnh về bất động sản, công nghiệp chế biến, chế tạo và bán buôn, bán lẻ. Cơ cấu này phản ánh quá trình đô thị hóa nhanh, nhưng đồng thời cho thấy khoảng trống trong các lĩnh vực công nghệ cao, nghiên cứu và phát triển, kinh tế số và công nghiệp xanh. Hà Nội đã công khai thừa nhận yêu cầu cấp thiết phải điều chỉnh, khi nhiều dự án FDI vẫn tập trung vào công đoạn đơn giản, sử dụng nhiều lao động phổ thông, hiệu ứng lan tỏa tới doanh nghiệp địa phương còn yếu.

Điểm xoay chiến lược của Hà Nội là chuyển từ ưu tiên số lượng sang chất lượng, lấy trình độ công nghệ và khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước làm tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư. Trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế đối với dòng vốn chất lượng cao ngày càng gay gắt và các địa phương lân cận như Hải Phòng, Bắc Ninh, Quảng Ninh cạnh tranh mạnh về quỹ đất công nghiệp và logistics, Hà Nội không thể tiếp tục dựa vào lợi thế “Thủ đô” mà phải tạo ra giá trị khác biệt. Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và về xây dựng, phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới, đặt FDI thế hệ mới là động lực chiến lược cho tăng trưởng bền vững. Cốt lõi là thu hút dự án công nghệ cao, trung tâm nghiên cứu và phát triển, đồng thời bảo đảm quốc phòng, an ninh, môi trường và lợi ích lâu dài của thành phố.

Một điểm then chốt trong chiến lược mới là giải bài toán nhân lực cho vốn FDI công nghệ cao. Để thu hút các dự án như chip bán dẫn và trí tuệ nhân tạo, Hà Nội xác định phải chủ động đào tạo nhân công chất lượng cao, sử dụng nguồn ngân sách chi cho khoa học công nghệ để phối hợp với các trường đại học lớn và doanh nghiệp FDI mở các khóa đào tạo chuyển đổi ngắn hạn, “may đo” nhân lực theo đúng đơn đặt hàng. Đây là bước đi thể hiện nhận thức rằng chiến lược thu hút đầu tư không thể chỉ xoay quanh ưu đãi thuế hay quỹ đất, mà phải gắn với hệ sinh thái tri thức và nguồn nhân lực. Nếu Hà Nội giải được bài toán này, Thủ đô có cơ hội biến kinh tế số, AI và bán dẫn thành động lực tăng trưởng mới, thay vì tiếp tục là “đại công trường” bất động sản.

Huế: chọn lọc nhà đầu tư, xây đô thị di sản gắn công nghiệp xanh

Trong khi Hà Nội điều chỉnh cơ cấu vốn FDI, Huế lại bước vào cuộc chơi với tư thế khác: quy mô nhỏ hơn nhưng tham vọng rõ ràng về chất lượng. Thành phố đặt mục tiêu thu hút FDI giai đoạn 2026-2030 theo hướng trọng tâm, trọng điểm, với vốn FDI thực hiện kỳ vọng đạt mức đáng kể mỗi năm, đồng thời ưu tiên các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, công nghiệp xanh và dịch vụ chất lượng cao, phù hợp với quy hoạch đô thị di sản. Khác với nhiều địa phương từng chạy theo số lượng dự án, Huế chủ động tiếp cận các tập đoàn đa quốc gia, doanh nghiệp đầu chuỗi và nhà đầu tư chiến lược có khả năng tạo hiệu ứng lan tỏa, thay vì mở rộng cửa cho mọi dự án.

Chiến lược thu hút đầu tư của Huế xoay quanh ba trục: chọn lọc nhà đầu tư, xây hạ tầng và cải thiện môi trường kinh doanh. Thành phố chuyển mạnh từ xúc tiến đầu tư dàn trải sang xúc tiến có trọng tâm, tập trung vào các nhà đầu tư mục tiêu. Sở Tài chính được giao chủ trì đề án thu hút FDI, phối hợp với các sở, ban, ngành và chính quyền cơ sở xây dựng kế hoạch hằng năm để triển khai. Ban Quản lý khu kinh tế, khu công nghiệp làm đầu mối thu hút và quản lý các dự án FDI trong khu kinh tế, khu công nghiệp, chuẩn bị thông tin về quỹ đất, hạ tầng và hỗ trợ nhà đầu tư. Trung tâm xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch là đầu mối trực tiếp về xúc tiến FDI, xây dựng và triển khai chương trình xúc tiến hằng năm, hỗ trợ khảo sát, nghiên cứu, triển khai dự án và hỗ trợ sau đầu tư.

Điểm khác biệt của Huế là đặt phát triển bền vững FDI vào trung tâm chiến lược. Thành phố tập trung thu hút nhà đầu tư chiến lược, phát huy lợi thế về văn hóa, môi trường sống, vị trí địa lý; đồng thời đổi mới xúc tiến đầu tư, cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao chất lượng sàng lọc, quản lý và hỗ trợ nhà đầu tư nhằm bảo đảm phát triển bền vững lâu dài. Huế không chỉ muốn FDI mang lại việc làm và tăng trưởng, mà còn kỳ vọng dòng vốn này góp phần nâng cao năng lực nội sinh, thúc đẩy liên kết với doanh nghiệp trong nước, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực. Với định hướng công nghiệp xanh Việt Nam và đô thị di sản, Huế đang thử nghiệm mô hình “thành phố nhỏ, tầm nhìn lớn”: không cạnh tranh bằng quy mô, mà bằng chất lượng sống, bản sắc văn hóa và sự nhất quán trong chiến lược thu hút đầu tư.

Cạnh tranh FDI chất lượng cao: lợi thế nào sẽ quyết định?

Cả Hà Nội và Huế đều đang bước vào giai đoạn cạnh tranh mới: cạnh tranh không chỉ với nhau, mà với các địa phương lân cận và thị trường quốc tế. Hà Nội phải đối mặt với việc quỹ đất sạch và hạ tầng sẵn sàng tiếp nhận dự án còn thiếu, tiến độ đầu tư hạ tầng một số khu công nghiệp, khu công nghệ cao và cụm công nghiệp còn chậm, số khu công nghiệp xanh, số, thông minh, sinh thái đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế còn hạn chế. Dữ liệu quản lý FDI chưa liên thông, việc theo dõi giao dịch góp vốn, mua cổ phần, vốn gián tiếp, tiến độ góp vốn, công nghệ, đất đai, thuế, lao động và môi trường còn phân tán giữa nhiều cơ quan, làm giảm năng lực cảnh báo sớm và đánh giá hiệu quả kinh tế – xã hội của dự án. Trong khi đó, cạnh tranh quốc tế đối với dòng vốn chất lượng cao ngày càng gay gắt, còn các địa phương như Hải Phòng, Bắc Ninh, Quảng Ninh đang cạnh tranh rất mạnh về quỹ đất công nghiệp và logistics.

Huế lại đối mặt với thách thức khác: làm sao để một thành phố có quy mô kinh tế nhỏ vẫn đủ sức hấp dẫn nhà đầu tư chiến lược trong lĩnh vực công nghệ cao và công nghiệp xanh Việt Nam. Thành phố phải đồng thời phát triển hạ tầng, quỹ đất và các điều kiện phục vụ đầu tư, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, tăng cường liên kết, lan tỏa giữa khu vực FDI với doanh nghiệp trong nước. Huế thực hiện nhóm giải pháp gồm xúc tiến đầu tư, cải cách thể chế và đơn giản hóa thủ tục hành chính, hỗ trợ phát triển nguồn lực và chuyển đổi bền vững, thu hút vốn gắn với hình thành chuỗi giá trị và phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp. Lợi thế của Huế nằm ở môi trường sống, văn hóa và định vị đô thị di sản; nhưng nếu không giải được bài toán hạ tầng và nhân lực, lợi thế đó khó chuyển hóa thành dự án cụ thể.

Nhìn rộng hơn, cuộc cạnh tranh thu hút vốn chất lượng cao ngày càng gay gắt giữa các thành phố buộc chiến lược thu hút đầu tư phải thay đổi. Không địa phương nào còn có thể dựa vào ưu đãi thuế đơn lẻ hay quảng bá chung chung. Lợi thế quyết định sẽ là khả năng xây dựng hệ sinh thái FDI thế hệ mới: quỹ đất sạch, hạ tầng công nghiệp xanh, dữ liệu quản lý minh bạch, nhân lực kỹ thuật cao và mạng lưới doanh nghiệp hỗ trợ. Hà Nội có lợi thế về “mật độ tri thức” và quy mô thị trường, nhưng phải khắc phục hạn chế về hạ tầng và liên kết doanh nghiệp. Huế có lợi thế về chất lượng sống và tầm nhìn phát triển bền vững FDI, song cần chứng minh khả năng triển khai nhanh các dự án công nghệ cao.

Kết luận: chiến lược nào sẽ thắng trong kỷ nguyên FDI bền vững?

Nếu phải chọn một yếu tố quyết định trong cuộc đua FDI công nghệ cao, đó không phải là quy mô vốn, mà là mức độ nhất quán giữa chiến lược thu hút đầu tư và mô hình phát triển dài hạn. Hà Nội đang có cơ hội tái định nghĩa vai trò của FDI: từ nguồn vốn bổ sung sang động lực chiến lược cho tăng trưởng bền vững, gắn với kinh tế số, AI, bán dẫn và công nghiệp xanh. Huế lại thử nghiệm mô hình đô thị di sản gắn với công nghệ cao và công nghiệp xanh, đặt phát triển bền vững FDI làm yêu cầu cốt lõi. Trong kỷ nguyên cạnh tranh gay gắt về dòng vốn chất lượng cao, chiến lược thắng thế sẽ là chiến lược biết nói “không” với dự án không phù hợp, nói “có” với nhà đầu tư sẵn sàng chia sẻ công nghệ, xây chuỗi giá trị và cùng địa phương đi đường dài.

Hà Nội có thể dẫn đầu nếu giải được bài toán hạ tầng, dữ liệu và nhân lực, biến lợi thế tri thức thành lợi thế đầu tư thực tế. Huế có thể trở thành hình mẫu nếu chứng minh rằng một thành phố vừa phải vẫn có thể thu hút FDI thế hệ mới bằng chiến lược chọn lọc, môi trường sống tốt và hệ sinh thái công nghiệp xanh. Nhưng hơn cả câu chuyện “ai thắng”, điều quan trọng là cả hai cùng dịch chuyển sang một tư duy mới: FDI không chỉ là dòng vốn, mà là cam kết chung về phát triển bền vững, nơi nhà đầu tư và địa phương cùng chịu trách nhiệm với tương lai kinh tế, xã hội và môi trường.