Điện gió ngoài khơi: Từ nguồn điện mới đến chiến lược biển dài hạn
Điện gió ngoài khơi là hình thức sản xuất điện từ các tua-bin gió đặt trên biển, kết hợp hạ tầng truyền tải, chuỗi cung ứng biển và dịch vụ kỹ thuật ngoài khơi, tạo nên một ngành công nghiệp năng lượng mới gắn với kinh tế biển và mục tiêu chuyển đổi năng lượng bền vững của Việt Nam. Điểm đáng nói là điện gió ngoài khơi không chỉ bổ sung nguồn điện sạch, mà còn mở ra cơ hội hình thành ngành công nghiệp năng lượng và chuỗi kinh tế biển, thúc đẩy công nghiệp chế tạo và dịch vụ kỹ thuật biển. Đây là lý do Việt Nam chọn điện gió ngoài khơi như một trụ cột trong chuyển đổi năng lượng, thay vì coi nó chỉ là một mảng năng lượng tái tạo bổ sung. Câu hỏi không còn là “có làm hay không”, mà là “liên minh với ai và tổ chức chuỗi cung ứng biển như thế nào cho hiệu quả”.
Đan Mạch: Bệ phóng công nghệ cho PetroVietnam và chuỗi cung ứng trong nước
Trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Đan Mạch của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện, Tổng Giám đốc PetroVietnam Lê Mạnh Cường đã làm việc với các đối tác Đan Mạch, phát biểu tại Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam – Đan Mạch và trao các thỏa thuận hợp tác trọng tâm về điện gió ngoài khơi. Đây không chỉ là nghi thức ngoại giao, mà là bước đi chiến lược để kéo công nghệ Đan Mạch vào chuỗi cung ứng biển của Việt Nam. PetroVietnam đang triển khai ba trụ cột: tiên phong với Dự án Điện gió ngoài khơi Nam Trung Bộ 1, tham gia kiến nghị hoàn thiện hành lang pháp lý, và xây dựng chuỗi cung ứng trong nước từ nền tảng công trình biển, chế tạo, cảng, logistics và dịch vụ kỹ thuật biển tích lũy từ ngành dầu khí.
Ngày 19/10/2026, PetroVietnam làm việc với Copenhagen Infrastructure Partners (CIP) – đối tác trực tiếp cùng phát triển Dự án Điện gió ngoài khơi Nam Trung Bộ 1. Hợp tác với nhà đầu tư quốc tế giàu kinh nghiệm như CIP cho phép Việt Nam tiếp cận mô hình đầu tư, quản trị dự án và huy động vốn hiện đại, đồng thời gắn chặt yêu cầu phát triển điện gió với bảo đảm quốc phòng, an ninh và chủ quyền biển đảo. Một điểm then chốt là PetroVietnam yêu cầu các đối tác như Vestas nghiên cứu giải pháp phát huy năng lực công nghiệp, cơ khí chế tạo và dịch vụ kỹ thuật trong nước, từng bước nâng cao tỷ lệ nội địa hóa trong các dự án điện gió ngoài khơi. Nói cách khác, Đan Mạch mang công nghệ và kinh nghiệm, còn Việt Nam chủ động biến chúng thành chuỗi cung ứng biển “made in Vietnam”.
Na Uy: Đối tác chuỗi giá trị và bài học tiếp cận hệ thống
Nếu Đan Mạch là bệ phóng công nghệ tua-bin và mô hình đầu tư, thì Na Uy là “giáo trình sống” về cách tổ chức toàn bộ chuỗi giá trị điện gió ngoài khơi. Việt Nam đang thúc đẩy hợp tác với Na Uy về công nghệ, đầu tư và chuỗi cung ứng, dựa trên lợi thế tài nguyên gió và nền tảng công nghiệp dầu khí biển, hướng tới mục tiêu công suất 6.000 MW vào năm 2030 và 17.000 MW vào năm 2035. Na Uy phát triển điện gió ngoài khơi theo hướng hệ thống: không dừng ở các dự án riêng lẻ, mà điều phối đồng bộ trang trại gió, hệ thống truyền tải, chuỗi cung ứng và dịch vụ hỗ trợ. Đây chính là điều Việt Nam còn thiếu – một tư duy hệ thống cho chuỗi cung ứng biển, thay vì chỉ tập trung vào từng dự án.
Các doanh nghiệp Na Uy như DNV AS, Fred. Olsen Windcarrier, Glamox AS, Øglænd System/Hilti, NGI, Reach Subsea đang đại diện cho nhiều mắt xích trong chuỗi giá trị toàn cầu, từ tư vấn kỹ thuật, khảo sát địa kỹ thuật – địa vật lý, vận chuyển và lắp đặt ngoài khơi đến hạ tầng kỹ thuật, chiếu sáng công nghiệp và dịch vụ dưới biển. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp Việt Nam – đặc biệt là PTSC, đơn vị thành viên của PetroVietnam – đã tham gia sâu vào chuỗi cung ứng quốc tế thông qua chế tạo chân đế, trạm biến áp ngoài khơi và cung cấp dịch vụ kỹ thuật chuyên ngành. Điểm giao nhau rất rõ: một số doanh nghiệp Na Uy đang cung cấp công nghệ cho trạm biến áp ngoài khơi – lĩnh vực PTSC cùng đối tác Semco (Đan Mạch) phát triển tại Việt Nam. Nếu Việt Nam biết tận dụng, đây là “tam giác vàng” công nghệ Đan Mạch – Na Uy – công nghiệp dầu khí Việt Nam.
FTA với EFTA và khung pháp lý mới: Cửa ngõ cho hợp tác năng lượng xanh
Liên minh điện gió ngoài khơi với Đan Mạch và Na Uy không đứng riêng lẻ, mà gắn với một nền tảng thể chế mới. Ngày 18/10/2026, Việt Nam ký Hiệp định thương mại tự do với bốn nước EFTA gồm Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein, dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Hiệp định này mở ra cơ hội để doanh nghiệp EFTA tiếp cận thị trường Việt Nam và ngược lại, trong đó năng lượng tái tạo, hàng hải và nuôi trồng thủy sản được xem là lĩnh vực có tiềm năng lớn cho thương mại, đầu tư và hình thành chuỗi giá trị mới. Về phía Việt Nam, khung pháp lý về đầu tư năng lượng đã được hoàn thiện đáng kể với Luật Điện lực 2024, Nghị quyết 253/2025/QH15 về cơ chế phát triển năng lượng giai đoạn 2026–2030 và Nghị định 272/2026/NĐ-CP hướng dẫn thực thi.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam chủ động kêu gọi Na Uy đầu tư vào năng lượng tái tạo, điện gió ngoài khơi, pin lưu trữ năng lượng và lưới điện thông minh. Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái đã đề nghị phía Na Uy khuyến khích Quỹ đầu tư Norfund và doanh nghiệp Na Uy tăng cường hiện diện trong các lĩnh vực này. Một câu nói đáng chú ý là: “Mục tiêu của các doanh nghiệp Na Uy không chỉ là tìm kiếm cơ hội hợp tác kinh doanh mà còn mong muốn đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình xây dựng ngành công nghiệp điện gió ngoài khơi theo hướng an toàn, hiệu quả và bền vững”. Điều này cho thấy hợp tác năng lượng xanh đang dịch chuyển từ mô hình “nhà đầu tư – thị trường” sang “đồng xây dựng ngành”, nơi Việt Nam không chỉ mua công nghệ mà còn cùng thiết kế chuỗi cung ứng biển và tiêu chuẩn an toàn.
Từ lợi thế dầu khí biển đến chuỗi công nghiệp điện gió: Chiến lược nào cho Việt Nam?
Việt Nam có lợi thế kép: tài nguyên gió ngoài khơi dồi dào và nền tảng công nghiệp dầu khí biển đã tích lũy năng lực công trình biển, chế tạo, cảng, logistics và dịch vụ kỹ thuật. Vấn đề không phải là thiếu nền tảng, mà là cách chuyển nền tảng đó thành một chuỗi công nghiệp điện gió ngoài khơi hoàn chỉnh. Điện gió ngoài khơi mở ra cơ hội hình thành ngành công nghiệp năng lượng, chuỗi kinh tế biển, thúc đẩy công nghiệp chế tạo và dịch vụ kỹ thuật biển. Nếu được tổ chức tốt, đây sẽ là ngành tạo việc làm chất lượng cao, kéo theo đào tạo nhân lực, phát triển hạ tầng cảng biển và logistics, cũng như thúc đẩy kinh tế tuần hoàn để đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Thời gian tới, PetroVietnam và các đơn vị thành viên sẽ tiếp tục triển khai các nội dung hợp tác với đối tác Đan Mạch và Na Uy, phục vụ mục tiêu chuyển dịch năng lượng và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Hai bên Việt Nam – Na Uy cũng đã trao đổi biện pháp sớm đưa FTA Việt Nam – EFTA vào thực thi, thúc đẩy đầu tư vào năng lượng và mở rộng hợp tác công nghiệp. Tuy nhiên, để liên minh điện gió ngoài khơi thực sự trở thành động lực phát triển, Việt Nam cần kiên định ba hướng: coi điện gió ngoài khơi là ngành công nghiệp biển chứ không chỉ là nguồn điện; ưu tiên nội địa hóa chuỗi cung ứng biển dựa trên nền tảng dầu khí; và coi hợp tác năng lượng xanh với Đan Mạch, Na Uy là “trường học công nghệ” cho cả hệ sinh thái chuyển đổi năng lượng Việt Nam.
