Sự trở lại của bậc thầy: vì sao ‘Tình yêu khả dĩ’ quan trọng đến vậy?
‘Tình yêu khả dĩ’ là bộ phim dài 164 phút của đạo diễn Hàn Quốc Lee Chang-dong, đánh dấu sự trở lại sau 8 năm im lặng và đưa ông quay lại Liên hoan phim Venice với một tác phẩm về các mối quan hệ, phẩm giá và tự do của con người trong xã hội hiện đại. Đây không phải một dự án được làm để “lấp chỗ trống” sau Burning, mà là lựa chọn có tính cân nhắc gần như khắc kỷ. Lee nói thẳng ông không thể khởi động dự án nếu chưa chắc về ý nghĩa của nó cho bản thân, khán giả và điện ảnh. Đó là lý do ‘Tình yêu khả dĩ phim’ ngay từ khi hiện diện ở Venice đã mang cảm giác của một tuyên ngôn muộn màng nhưng quyết liệt: khi thế giới lỏng ra sau đại dịch, ông muốn hỏi lại xem tình yêu – ở dạng nào – vẫn còn “khả dĩ” đến đâu.
Lee Chang-dong và Venice: cuộc hội ngộ sau 24 năm chờ đợi
‘Lee Chang-dong Venice’ không chỉ là một nhãn SEO; đó là câu chuyện một tác giả hiếm khi xuất hiện, quay lại sân khấu từng trao cho ông Sư tử Bạc với Oasis sau 24 năm vắng bóng. Lần này, ông mang đến ‘Tình yêu khả dĩ’, chiếu ra mắt thế giới tại Liên hoan phim Venice lần thứ 83 trên đảo Lido, Italy. Khán phòng đứng dậy vỗ tay suốt 6 phút – một con số lạnh lùng nhưng nói lên rất nhiều về tần suất cảm xúc mà bộ phim tạo ra. Theo một nguồn dữ liệu tổng hợp, phim đạt 100% đánh giá tích cực từ giới phê bình trên Rotten Tomatoes. Đáng chú ý hơn, dàn diễn viên Jeon Do-yeon, Sol Kyung-gu, Jo In-sung, Cho Yeo-jeong không giấu được nước mắt khi đèn bật sáng và tiếng vỗ tay vẫn chưa dứt. Đó là khoảnh khắc hiếm hoi: một đạo diễn vốn kín tiếng được thế giới đáp trả bằng sự xúc động công khai.
164 phút nén chặt đời sống: khi hai cặp vợ chồng trở thành bản đồ thời đại
‘Tình yêu khả dĩ phim’ không kể một chuyện tình cổ điển mà dựng nên hai quỹ đạo sống đối nghịch: Ho-seok, công nhân bị sa thải, vợ anh là Mi-ok, và cặp vợ chồng giàu có Ye-ji – đạo diễn phim tài liệu – cùng người chồng tư bản Sang-woo. Họ gặp nhau tại một đám tang, rồi bị kéo vào biệt thự mùa hè của Sang-woo – nơi khoảng cách giai cấp, dục vọng và quyền lực va vào nhau. Lee Chang-dong nói ông muốn đặt vào phim những trăn trở về “các mối quan hệ giữa con người” vốn bị cắt đứt sau đại dịch và vai trò trung gian của điện ảnh. Vì thế, 164 phút của phim giống một bản hòa tấu chênh phách: Mi-ok vẫn hát “Tôi chẳng biết gì ngoài tình yêu” dù đời phản bội, Ho-seok gào đòi quyền sống, trong khi Ye-ji và Sang-woo chao đảo giữa tình yêu, ham muốn và logic tư bản. Mỗi nhân vật là một câu hỏi về phẩm giá và tự do, hơn là một vai diễn cần khán giả thương hại.
Mỹ học diễn xuất và nỗi ám ảnh ‘tự do’ trong thế giới hậu khủng hoảng
Điều khiến ‘Liên hoan phim Venice’ dành 6 phút vỗ tay không chỉ là câu chuyện mà là cách Lee Chang-dong làm cho nó thở được trên màn ảnh. Ông để Jeon Do-yeon và Sol Kyung-gu “trở thành chính nhân vật”, tới mức bản thân đạo diễn gọi họ là nhân vật chứ không còn là diễn viên. Khuôn mặt “vừa xa lạ vừa quyến rũ” của Jo Yeo-jeong và Jo In-sung, trong vai cặp vợ chồng làm phim tài liệu, bổ sung một lớp nhìn lạnh nhưng tò mò vào hiện thực. Mỹ thuật và âm nhạc được dệt kỹ lưỡng, như những công cụ kéo khán giả chìm sâu trong hành trình cảm xúc. Thứ đích đến mà phim ám ảnh là “tự do”: trong xã hội nơi con người mất sinh kế, vẫn còn khoảng không cho sự dịu dàng thắng thế kiêu căng – như một nhà phê bình nhận định đây là bộ phim có “tinh thần nhẹ nhàng và nhân hậu” về những người khác biệt gắng kết nối với nhau.
Sau Venice là gì? Hành trình festival và dấu mốc mới của điện ảnh Hàn
Sự trở lại sau 8 năm im lặng của Lee Chang-dong không kết thúc ở Venice; đó mới chỉ là điểm xuất phát cho một hành trình festival dày đặc. ‘Tình yêu khả dĩ’ lập tức được mời tới Liên hoan phim quốc tế Toronto và Liên hoan phim BFI London, báo hiệu một làn sóng quan tâm toàn cầu với tác phẩm này. Tác phẩm cũng được chọn đại diện điện ảnh Hàn Quốc tranh giải Phim quốc tế tại giải thưởng Viện Hàn lâm Mỹ, củng cố vị thế của những bộ phim Hàn được đầu tư kỹ lưỡng. Ở thị trường nội địa, phim ra rạp trước khi phát hành trên một nền tảng streaming toàn cầu, mở rộng tầm tiếp cận khán giả. Với ‘Lee Chang-dong Venice’, chúng ta đang chứng kiến một mốc quan trọng: một đạo diễn Hàn Quốc từng được xem là “nhà văn của điện ảnh” chứng minh rằng, ngay cả trong kỷ nguyên nội dung ngắn, một bộ phim 164 phút vẫn có thể làm thế giới đứng dậy vỗ tay.
