Phú Quốc sẵn sàng đến đâu trong cuộc chạy đua hạ tầng APEC?
Hạ tầng APEC 2027 tại Phú Quốc là tổng thể các dự án cơ sở vật chất về giao thông, cửa khẩu, cảng biển, viễn thông và quản lý xuất nhập cảnh, được triển khai tập trung nhằm bảo đảm đặc khu này có thể tiếp nhận khối lượng lớn nguyên thủ, đại biểu quốc tế và khách du lịch, đồng thời duy trì an ninh, giao thương và hình ảnh một điểm đến hiện đại trong Tuần lễ Cấp cao APEC. Hình ảnh “Phú Quốc sẵn sàng” vì thế không chỉ là khẩu hiệu, mà là bài kiểm tra năng lực điều hành dự án ở cấp địa phương và liên ngành. Nếu nhìn vào các hạng mục đã hoàn thành, có thể thấy một nửa chặng đường đã được đi khá chắc; nhưng phần còn lại vẫn tiềm ẩn rủi ro về tiến độ, đặc biệt ở các cửa ngõ đường biên và cảng biển. Câu hỏi không phải là có làm hay không, mà là có kịp chuẩn bị hội nghị hay không.
Viễn thông: Viettel về đích sớm, tạo nền tảng số cho APEC
Trong bức tranh hạ tầng APEC 2027, viễn thông là mảng hiếm hoi cho thấy tinh thần chạy đua đúng nghĩa. Chiến dịch 30 ngày đêm củng cố nhà trạm, tuyến cáp tại Phú Quốc được Viettel triển khai từ 10/8 đến 10/9, nhưng toàn bộ khối lượng công việc đã hoàn thành ngay 6/9, sớm 4 ngày so với kế hoạch. Đây không chỉ là thành tích nội bộ, mà là thông điệp rằng hạ tầng số phục vụ hội nghị đã bước vào trạng thái vận hành sớm để kiểm thử và hoàn thiện. "Sau 30 ngày, 176 nhà trạm được củng cố, 193 tuyến cáp được xử lý; 13 tủ ATS và 38 tủ V5 3 pha được lắp đặt; máy phát điện tự động được kiểm tra, chạy thử tại 94 vị trí". Việc xử lý 855 yêu cầu kỹ thuật (WO) trong chiến dịch cho thấy quyết tâm dọn sạch các điểm yếu tiềm ẩn, thay vì chỉ chạy theo những hạng mục được gắn nhãn APEC. Tuy nhiên, hạ tầng mạng lưới dù được củng cố theo hướng "bền vững, an toàn hơn", vẫn cần cơ chế bảo dưỡng liên tục, bởi một sự cố trong giờ cao điểm APEC sẽ phá hỏng nỗ lực truyền thông hình ảnh Phú Quốc là trung tâm hội nghị hiện đại.
Cửa khẩu biên giới và cảng biển: An Giang còn khoảng trống cần lấp
Nếu viễn thông tạo cảm giác yên tâm, thì cửa ngõ biên giới và cảng biển vẫn là mảng để lại nhiều dấu hỏi. An Giang đang quản lý tuyến biên giới dài 147,888 km giáp Campuchia với 7 cửa khẩu, trong đó có 4 cửa khẩu quốc tế Hà Tiên, Tịnh Biên, Khánh Bình, Vĩnh Xương. Đây là các điểm kiểm soát hơn 3,36 triệu lượt người, trên 100.000 lượt phương tiện và gần 100 triệu tấn hàng hóa xuất nhập khẩu. Việc một đoàn công tác liên ngành do Thiếu tướng Võ Tiến Nghị dẫn đầu phải đi khảo sát thực tế tại các cửa khẩu, cảng biển trong hai ngày 12 và 13/9 để "ghi nhận những khó khăn, đề xuất giải pháp" cho thấy hệ thống hiện tại chưa đáp ứng yêu cầu APEC. Các cảng biển ở Phú Quốc như Dương Đông, An Thới vẫn bị đánh giá là "còn hạn chế về hạ tầng, dịch vụ; cầu cảng Dương Đông chưa được công bố quốc tế". Việc tỉnh phải đặt mục tiêu "ưu tiên nâng cấp các cửa khẩu trọng điểm" là bước đi đúng, nhưng là đúng muộn: khoảng trống về tiêu chuẩn quốc tế và năng lực tiếp nhận khách vẫn chưa có lộ trình thời gian cụ thể, trong khi chuẩn bị hội nghị đòi hỏi sự chắc chắn chứ không phải kỳ vọng.
Cảng HKQT Phú Quốc: tăng công suất, siết quản lý xuất nhập cảnh
Điểm sáng khác của hạ tầng APEC 2027 là Cảng HKQT Phú Quốc, nơi vừa mở rộng cơ sở vật chất, vừa điều chỉnh cách vận hành. Trên cơ sở quy hoạch, từ đầu năm 2026, một tập đoàn tư nhân đã tiếp nhận vận hành và đầu tư mở rộng cảng với tổng vốn gần 22.000 tỷ đồng, hướng tới nâng công suất phục vụ lên 20 triệu hành khách/năm. Song song với đầu tư cứng, Công an cửa khẩu tại cảng đang khẩn trương chuẩn bị lực lượng và phương án quản lý xuất nhập cảnh, đáp ứng yêu cầu khai thác trong bối cảnh Phú Quốc hướng tới phục vụ APEC 2027. Đơn vị này đã "rà soát, bố trí lực lượng và chuẩn bị các điều kiện cần thiết" để xử lý lưu lượng hành khách tăng mạnh và các hoạt động giao lưu quốc tế liên quan APEC. Đáng chú ý, thời gian làm việc được kéo giãn theo lịch bay, có ngày cán bộ bắt đầu từ 4 giờ sáng và kết thúc sau 2-3 giờ sáng hôm sau; điều này phản ánh áp lực thực tế mà bộ máy xuất nhập cảnh phải chịu khi Phú Quốc được đẩy mạnh quảng bá. Việc tăng cường ứng dụng công nghệ trong kiểm soát xuất nhập cảnh tại cảng là bước đi cần thiết, nhưng chỉ hiệu quả nếu song hành với đào tạo nghiệp vụ và phối hợp liên ngành, như kế hoạch tiếp tục "duy trì huấn luyện nghiệp vụ, điều lệnh, quân sự, võ thuật" đã được xác định.
Bài toán còn lại: kết nối liên vùng và quản trị rủi ro tiến độ
Nhìn tổng thể, hạ tầng APEC 2027 của Phú Quốc đang tiến về đích với tốc độ không đồng đều: viễn thông và cảng hàng không đi trước, cửa ngõ biên giới và cảng biển đi sau. Điều tích cực là các đoàn công tác liên ngành đã bước đầu tổng hợp khó khăn, kiến nghị để báo cáo cấp có thẩm quyền nhằm "hoàn thiện cơ chế quản lý cửa khẩu, thúc đẩy giao thương, phát triển kinh tế - xã hội và giữ vững chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia". Phía Viettel cũng nhấn mạnh chiến dịch 30 ngày đêm chỉ là "điểm khởi đầu" cho công tác củng cố, bảo dưỡng hạ tầng tại Phú Quốc trong giai đoạn tới. Tuy nhiên, sự thiếu vắng các mốc thời gian rõ ràng cho các dự án cơ sở vật chất còn dang dở khiến rủi ro chậm tiến độ vẫn hiện hữu. Muốn "Phú Quốc sẵn sàng" trở thành thực tế, không thể chỉ dựa vào nỗ lực của một vài đơn vị tích cực; cần một cơ chế điều phối liên vùng giữa An Giang, các đơn vị biên phòng và lực lượng cửa khẩu, cùng chế độ giám sát tiến độ gắn với trách nhiệm cụ thể. APEC là phép thử, nhưng nếu tận dụng tốt, đây cũng là cơ hội để Phú Quốc nâng cấp hạ tầng lâu dài, vượt xa khung thời gian của một tuần lễ hội nghị.
