Nâng cấp đồng loạt: Tín hiệu một chiến lược hạ tầng hàng không mới
Làn sóng sân bay Việt Nam nâng cấp hiện nay là quá trình nhiều cảng hàng không chủ chốt đồng thời sửa chữa đường băng, xây thêm đường băng sân bay mới và mở rộng nhà ga sân bay với mục tiêu tăng mạnh công suất khai thác, giảm tắc nghẽn và củng cố vai trò trung chuyển trong mạng lưới hạ tầng hàng không khu vực. Khi Liên Khương đóng cửa hơn 5 tháng để đại tu đường băng và đường lăn, Đà Nẵng công bố dự án gần 10.000 tỷ đồng nâng cấp nhà ga T1, còn Phù Cát hoàn thiện đường cất hạ cánh số 2 dài hơn 3.000 m chuẩn bị bay hiệu chuẩn trước khi đưa vào khai thác trong năm nay. Đây không phải những dự án đơn lẻ, mà là lát cắt rất rõ của một cuộc tái phân bố công suất trong toàn mạng lưới.
Liên Khương: Đóng để sửa, mở ra năng lực mới cho Tây Nguyên
Liên Khương là minh chứng rõ nhất cho lựa chọn “chấp nhận đau ngắn” để đổi lấy năng lực dài hạn. Dự án sửa chữa đường cất hạ cánh và đường lăn tại đây là dự án vận tải hàng không cấp I, nhóm B, do Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam làm chủ đầu tư với tổng vốn hơn 1.032 tỷ đồng. Việc tạm đóng cửa sân bay hơn 5 tháng tác động trực tiếp tới du lịch, thương mại và nhu cầu đi lại của người dân Lâm Đồng, nhưng đó là cái giá bắt buộc nếu muốn có hạ tầng an toàn hơn, chịu tải tốt hơn. Đến 30/6, dự án đã đạt tiến độ tích cực; đầu tháng 8, phần lớn hạng mục chính trên đường băng và đường lăn đã hoàn thành, chuyển sang giai đoạn kiểm tra, nghiệm thu, hoàn thiện điều kiện khai thác để kịp khôi phục hoạt động theo kế hoạch.
Điểm đáng chú ý là sự tham gia sát sao của lực lượng an ninh kinh tế, phối hợp cùng chủ đầu tư và nhà thầu, kiểm tra chất lượng mặt đường băng và giám sát nguồn vật liệu, nhân lực. Khi giá nhiên liệu tăng mạnh, mỗi ngày công trường cần tới 20.000–25.000 lít dầu cho khoảng 140 phương tiện, cộng với thiếu hụt cát và đá đạt chuẩn, dự án đã chậm khoảng 7 ngày. Việc rà soát mỏ vật liệu, điều chỉnh tăng công suất khai thác để tháo nút thắt cho thấy: nếu không có quản trị rủi ro chủ động, mọi quy hoạch đẹp trên giấy sẽ dễ dàng “gãy cánh” ngay từ khâu thi công. Liên Khương đang cho thấy cách một sân bay địa phương có thể bước lên chuẩn mới, miễn là dám ngắt quãng khai thác để tái thiết.
Đà Nẵng: Sân bay gần trăm năm “lên đời” bằng nhà ga 14 triệu khách
Đà Nẵng – sân bay được xây dựng từ năm 1940 với nguồn gốc công trình do Pháp xây dựng – đang bước vào chu kỳ nâng cấp lớn nhất kể từ khi chuyển sang phục vụ dân dụng quy mô lớn. Dự án cải tạo, mở rộng nhà ga hành khách T1 và mở rộng sân đỗ giai đoạn 1 vừa được công bố triển khai, với mục tiêu đưa công suất nhà ga lên khoảng 14 triệu hành khách mỗi năm, trong đó 10 triệu khách nội địa và 4 triệu khách quốc tế. Đây không chỉ là chuyện “đẹp hóa” nhà ga, mà là cú nhảy công suất nhằm giữ vững vị thế cảng hàng không quốc tế trọng điểm trong quy hoạch hệ thống sân bay giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn 2050.
Theo kế hoạch, dự án sẽ khởi công vào tháng 8/2027, phần mở rộng nhà ga được hoàn thành và đưa vào khai thác từ tháng 1/2029, còn phần cải tạo nhà ga hiện hữu dự kiến kết thúc vào tháng 8/2029. Song song, sân đỗ máy bay sẽ được bổ sung 6 vị trí đỗ Code C, tạo thêm dư địa cho các chuyến bay giờ cao điểm. Một câu nói đáng trích là: “Dự án mở rộng Nhà ga T1 có tổng mức đầu tư hơn 9.936 tỷ đồng, hướng tới nâng công suất khai thác của nhà ga lên khoảng 14 triệu hành khách/năm”. Ai cho rằng Đà Nẵng đang “đi chậm” có lẽ đã quên rằng mỗi mét vuông nhà ga mới phải ăn khớp với tầm nhìn thành phố thông minh, kết nối cả dữ liệu chuyến bay lên ứng dụng đô thị thông minh để phục vụ hành khách tốt hơn.
Phù Cát: Đường băng số 2 và tham vọng 5 triệu khách mỗi năm
Trong khi Đà Nẵng tăng tải bằng mở rộng nhà ga, Phù Cát – sân bay hơn 60 năm do Mỹ xây dựng – chọn cách tăng năng lực qua đường băng sân bay mới. Sau gần một năm thi công, đường cất hạ cánh số 2 dài hơn 3.000 m đã cơ bản hình thành, đang hoàn thiện hệ thống tín hiệu, đèn hàng không, thiết bị khí tượng và chuẩn bị bay hiệu chuẩn để kịp đưa vào khai thác trong năm 2026. Đường băng này được xây song song với đường băng hiện hữu, cách khoảng 215 m về phía Tây, cùng hệ thống đèn tiếp cận và thiết bị quan trắc khí tượng tự động, với tổng mức đầu tư hơn 3.245 tỷ đồng và thời gian thi công khoảng 10 tháng.
Khi đi vào khai thác, đường băng mới sẽ giúp sân bay Phù Cát phục vụ tốt hơn các dòng máy bay phổ biến như Airbus A320, A321, đồng thời tăng khả năng đáp ứng nhu cầu vận tải hàng không trong những năm tới. Theo quy hoạch thời kỳ 2021–2030, Phù Cát được định hướng đạt công suất khoảng 5 triệu hành khách và 12.000 tấn hàng hóa mỗi năm. Để đạt con số đó, việc hoàn thành bay hiệu chuẩn – giai đoạn kiểm tra kỹ thuật bắt buộc với hệ thống dẫn đường và đèn – là bước bản lề, quyết định đường băng số 2 có thực sự trở thành “động cơ tăng lực” hay chỉ là hạng mục đẹp trên giấy. Đến nay, các điều kiện cơ bản cho bay hiệu chuẩn đã sẵn sàng; Ban Quản lý dự án đang phối hợp Cục Hàng không chuẩn bị cho đợt bay dự kiến đầu tháng 9.
Cuộc đua công suất: Ai sẽ dẫn dắt mạng lưới hàng không khu vực?
Điểm chung của Liên Khương, Đà Nẵng và Phù Cát là cùng nằm trong bức tranh quy hoạch hạ tầng hàng không quốc gia giai đoạn 2021–2030. Đà Nẵng tiếp tục được xác định là cảng hàng không quốc tế trọng điểm, còn Phù Cát được định hướng đạt 5 triệu hành khách mỗi năm. Việc ba sân bay ở ba vùng khác nhau đồng loạt nâng cấp cho thấy một chuyển dịch chiến lược: Việt Nam không muốn phụ thuộc vào vài “siêu cảng” mà đang phân tán công suất, mở thêm cửa ngõ cho du lịch, thương mại và logistics. Khi Liên Khương hoàn thành nâng cấp và vận hành ổn định, nó sẽ gắn chặt hơn với nhu cầu du lịch và đầu tư của Lâm Đồng, như chính lực lượng an ninh kinh tế đã nhấn mạnh về vai trò dự án đối với kết nối vận tải và phát triển kinh tế – xã hội địa phương.
Đối với người dân, ý nghĩa thiết thực không nằm ở những con số đầu tư, mà ở trải nghiệm: ít trễ chuyến hơn, nhiều đường bay hơn, nhà ga rộng rãi và dịch vụ thông minh hơn. Việc mở rộng Nhà ga T1 và sân đỗ Đà Nẵng được kỳ vọng giúp thành phố mở rộng kết nối với các trung tâm kinh tế, du lịch trong nước và quốc tế, đồng thời đáp ứng tốt hơn nhu cầu đi lại và vận chuyển hàng hóa. Phù Cát với đường băng số 2 sẽ tạo thêm dư địa vận hành, giảm phụ thuộc vào một đường băng duy nhất. Còn Liên Khương, sau thời gian “ngủ đông” để sửa chữa, sẽ trở lại với một hạ tầng đường băng an toàn hơn, đủ sức đón các dòng máy bay hiện đại và tăng chuyến. Câu hỏi không còn là có nên nâng cấp, mà là ai sẽ tận dụng trước cơ hội từ mạng lưới sân bay Việt Nam nâng cấp để vươn lên thành trung tâm mới của khu vực.
