Ba công trường, một chiến lược: Mở rộng sân bay Việt Nam để không bỏ lỡ cơ hội bứt phá
Ba dự án mở rộng sân bay Việt Nam tại Phù Cát, Long Thành và Đà Nẵng là những công trình hạ tầng hàng không then chốt nhằm tăng công suất, đa dạng hóa đường bay và củng cố vai trò cửa ngõ giao thương – du lịch của các vùng trọng điểm, đồng thời chuẩn bị cho nhu cầu vận chuyển hành khách và hàng hóa tăng mạnh trong thập kỷ tới.
Điểm chung của ba công trường là tốc độ và tham vọng. Phù Cát gấp rút hoàn thiện đường cất hạ cánh thứ 2 để kịp đón chuyến bay hiệu chuẩn và đưa vào khai thác thương mại trong vài tháng tới. Long Thành khai thác 2026 được xem là bước ngoặt chiến lược, còn Đà Nẵng đặt mốc hoàn tất mở rộng, cải tạo nhà ga vào 2029. Câu hỏi không còn là có nên mở rộng, mà là liệu Việt Nam có dám đi đủ nhanh để giữ vị thế cạnh tranh trong khu vực. Câu trả lời, nhìn từ ba dự án này, là một quyết tâm rõ ràng: không chấp nhận tụt hậu thêm một lần nữa về hạ tầng hàng không.
Phù Cát: Đầu tư 3.200 tỷ đồng cho một đường băng và một tầm nhìn mới của Tây Nguyên
Dự án xây dựng đường cất hạ cánh số 2 và các công trình đồng bộ tại sân bay Phù Cát có tổng mức đầu tư hơn 3.200 tỷ đồng. Trên công trường, hơn 800 cán bộ, kỹ sư, công nhân cùng hàng trăm thiết bị cơ giới đang chia thành nhiều mũi thi công, chạy nước rút hoàn thiện kết cấu bề mặt, rãnh chống trượt, hệ thống điện, đèn tín hiệu và thiết bị điều hành bay. Đây không chỉ là một đường băng mới, mà là phép thử xem địa phương có đủ kiên định để biến hạ tầng thành đòn bẩy phát triển hay không.
Kế hoạch rất cụ thể: bay hiệu chuẩn đầu tháng 9 và đưa vào khai thác thương mại từ tháng 10. Khi đạt chuẩn khai thác 4E, Phù Cát có thể đón tàu bay Code C như Airbus A320, A321, thậm chí Code E khi có nhu cầu. Điều này mở ra khả năng đón chuyến charter quốc tế, tiến tới đường bay quốc tế thường xuyên từ năm 2027. Nói cách khác, Tây Nguyên đang tự viết lại câu chuyện du lịch của mình: thay vì trông chờ khách nội địa, họ chủ động kéo bầu trời quốc tế về gần hơn.
Long Thành: Từ chuyến bay đầu tiên đến tham vọng trung tâm hàng không mới
Long Thành là mảnh ghép lớn nhất trong chiến lược hạ tầng hàng không hiện nay. Dự án được quy hoạch trên gần 5.000 ha, chia ba giai đoạn, với mục tiêu công suất 100 triệu hành khách và 5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm khi hoàn thiện. Giai đoạn 1 do ACV thực hiện hướng tới 25 triệu hành khách và khoảng 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, với nhà ga rộng khoảng 376.000 m². Ngày 19/12/2025, chuyến bay chở khách đầu tiên đã hạ cánh tại Long Thành, đánh dấu cột mốc chuyển dự án từ bản vẽ sang hiện thực vận hành.
Dự án hiện bước vào giai đoạn nước rút, với mục tiêu đưa Long Thành vào khai thác thương mại từ tháng 12/2026. Long Thành được thiết kế như một sân bay thế hệ mới: mái nhà ga hình hoa sen, định hướng phát triển bền vững, tận dụng ánh sáng tự nhiên và không gian xanh. Trên phương diện công nghệ, các giải pháp số hóa hành trình hành khách, sinh trắc học, hệ thống xử lý hành lý hiện đại và Trung tâm điều hành sân bay thông minh được triển khai để mang lại "hành trình liền mạch" cho khách đi máy bay. Nếu Long Thành vận hành đúng hẹn, đây sẽ là minh chứng rằng Việt Nam có thể xây và quản lý hạ tầng hàng không cỡ lớn chứ không chỉ những sân bay vừa và nhỏ.
Đà Nẵng: Gần 10.000 tỷ đồng cho nâng cấp nhà ga T1 và bài toán giữ vai trò cửa ngõ miền Trung
Ngày 27/8/2026, ACV phối hợp với chính quyền địa phương công bố triển khai Dự án cải tạo, mở rộng nhà ga hành khách T1 và mở rộng sân đỗ máy bay giai đoạn 1 tại sân bay quốc tế Đà Nẵng. Dự án nhà ga T1 có tổng mức đầu tư hơn 9.936 tỷ đồng, nâng công suất lên khoảng 14 triệu hành khách mỗi năm, trong đó 10 triệu khách nội địa và 4 triệu khách quốc tế. Đây là câu trả lời rõ ràng cho câu hỏi liệu Đà Nẵng có dám nâng cấp để tiếp tục giữ vai trò cửa ngõ hàng không trung tâm miền Trung hay không.
Lộ trình triển khai được vạch rất chi tiết: khởi công vào tháng 8/2027; phần mở rộng nhà ga hoàn thành và đưa vào khai thác từ tháng 1/2029; toàn bộ cải tạo nhà ga hiện hữu xong vào tháng 8/2029. Song song là dự án mở rộng sân đỗ bổ sung 6 vị trí đỗ máy bay Code C, nhằm tăng năng lực phục vụ chuyến bay. Theo quy hoạch tổng thể hệ thống cảng hàng không, Đà Nẵng tiếp tục là cảng quốc tế trọng điểm. Nếu không nâng cấp hạ tầng hàng không đúng nhịp, thành phố có nguy cơ đánh mất lợi thế mà mình đã kỳ công gây dựng suốt hơn một thập kỷ du lịch bùng nổ.
Cuộc đua đến 2029: Ai sẽ trở thành "cửa ngõ" mới và ai sẽ tụt lại?
Nhìn trên cùng một trục thời gian, ba dự án cho thấy chiến lược phân tầng hạ tầng hàng không khá rõ: Phù Cát nhắm đến vai trò cửa ngõ Tây Nguyên với đường băng 4E và tham vọng đón chuyến bay quốc tế thường xuyên từ 2027; Long Thành hướng tới vị trí trung tâm hàng không quốc tế phía Nam với công suất trăm triệu hành khách; Đà Nẵng củng cố vai trò trung tâm miền Trung qua mở rộng nhà ga và sân đỗ.
Về thực tế sử dụng, lợi ích cho hành khách là rất cụ thể: nhiều đường bay hơn, ít cảnh tắc nghẽn hơn, quy trình làm thủ tục nhanh hơn nhờ số hóa và tự động hóa tại các sân bay mới. "Việc mở rộng Nhà ga T1 và sân đỗ máy bay được kỳ vọng tạo thêm dư địa nâng cao năng lực khai thác của sân bay, đáp ứng tốt hơn nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa". Ba dự án không chỉ là những công trình bê tông và thép; chúng là phép thử về năng lực tổ chức, giám sát và duy trì tiến độ. Nếu Việt Nam giữ được nhịp độ này đến 2029, bản đồ kết nối hàng không khu vực sẽ phải vẽ lại với nhiều điểm nhấn mới trên bầu trời.
