Hạn khai thác đặt ra yêu cầu kiểm tra toàn diện
Sân bay Long Thành là dự án cảng hàng không quốc tế được triển khai theo nhiều dự án thành phần, trong đó giai đoạn 1 phải đáp ứng đồng thời yêu cầu xây dựng và điều kiện vận hành an toàn. Ngày 5/11, Văn phòng Chính phủ truyền đạt chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc về việc đẩy nhanh giai đoạn 1 và đánh giá các phương án, điều kiện để đưa sân bay vào khai thác trước ngày 31/12/2026. Bộ Xây dựng được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính, ACV và các cơ quan liên quan rà soát tính khả thi, an ninh, an toàn và hiệu quả của phương án tổ chức vận hành. Đây không phải bước xác nhận rằng sân bay đã sẵn sàng; đó là phép thử xem các hạng mục, thủ tục và phối hợp giữa các đơn vị có thể cùng chạm mốc hay không. Vì vậy, khai thác Long Thành cần được nhìn nhận như mục tiêu có điều kiện, không chỉ là một hạn chót trên lịch.
Vướng mắc của ACV không tách rời bài toán tiến độ
ACV gửi Tờ trình số 21/TTr-TCTCHKVN ngày 9/11/2026 kiến nghị tháo gỡ khó khăn tại dự án thành phần 3. Phó Thủ tướng giao Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Tư pháp, Bộ Xây dựng, Bộ Công an và các cơ quan liên quan nghiên cứu, xử lý; phương án phải làm rõ căn cứ pháp lý, thẩm quyền, trình tự và thủ tục. Bộ Tài chính phải báo cáo Chính phủ, Thủ tướng trước ngày 17/11; nếu cần nghị quyết của Chính phủ, bộ này được giao rà soát, hoàn thiện hồ sơ trình theo quy định. Đáng chú ý, những trở ngại không xuất hiện bất ngờ sau kiến nghị mới: các chỉ đạo trước đó đã nêu chuyện thanh toán khối lượng cho nhà thầu, điều chỉnh vật tư và thiết bị so với thiết kế được duyệt, cùng nguồn cung nhiên liệu, đá xây dựng và nhựa đường. Việc các vấn đề lặp lại trong chỉ đạo cho thấy xử lý thủ tục phải đi cùng tháo gỡ thực tế tại công trường.
Khối lượng còn lại cần được quản lý đến từng gói thầu
Dự án thành phần 3 do ACV làm chủ đầu tư, có tổng mức đầu tư 99.019 tỷ đồng; đây là phần cốt lõi của dự án. Theo cập nhật của ACV ngày 13/10/2026, giá trị sản lượng thực hiện đạt 73.870 tỷ đồng trên tổng giá trị hợp đồng 86.348 tỷ đồng, tương đương 85,5%; riêng 16 gói xây lắp đạt khoảng 83,1% giá trị hợp đồng. Tỷ lệ cao không tự bảo đảm ngày hoàn thành: chỉ đạo của Chính phủ yêu cầu rà soát kỹ phần việc còn lại ở các gói có nguy cơ trễ, xác định rõ lịch xây dựng, lắp thiết bị và hoàn thiện. ACV cũng phải yêu cầu nhà thầu huy động đủ nhân lực, máy móc, thiết bị, nhiên liệu và vật liệu, đồng thời làm rõ trách nhiệm nếu cam kết tiến độ không được đáp ứng. Đây là cách điều hành cần thiết ở chặng nước rút: quản lý theo hạng mục và năng lực thực tế, thay vì dựa vào một con số tổng hợp.
Muốn kịp vận hành, phải khép kín các đầu việc
Để mục tiêu khai thác Long Thành trước ngày 31/12 có cơ sở, các đầu việc phải được xử lý song song: hoàn tất rà soát phương án vận hành và điều kiện an ninh, an toàn; giải quyết thanh toán khối lượng đã hoàn thành; xử lý việc điều chỉnh vật tư, thiết bị; bảo đảm nguồn cung vật liệu, nhiên liệu; và chốt tiến độ, nguồn lực cho từng gói thầu còn rủi ro. Các cơ quan địa phương cũng được yêu cầu rà soát khả năng cung ứng nhiên liệu, vật liệu để ưu tiên dự án theo đề xuất cụ thể của ACV. Nếu vướng mắc pháp lý, thanh toán và thi công được xử lý rời rạc, một mắt xích chậm vẫn có thể làm suy yếu toàn bộ kế hoạch. Chỉ đạo rà soát trước hạn là tín hiệu thúc tiến độ, nhưng kết quả sẽ phụ thuộc vào việc biến từng yêu cầu thành việc đã hoàn thành, có thời hạn và đơn vị chịu trách nhiệm. Mốc cuối năm vì thế phải được chứng minh bằng điều kiện vận hành thực tế, không chỉ bằng tiến độ trên giấy.
