Tiến độ 81,4%: Nền tảng vững nhưng không cho phép chủ quan
Sân bay Long Thành tiến độ 81,4% là giai đoạn dự án xây dựng cảng hàng không trọng điểm đã hoàn thành phần lớn khối lượng công việc, hạ tầng nền tảng như điện, giao thông nội cảng và nhà ga hành khách định hình rõ, nhưng vẫn còn nhiều hạng mục đường găng phải chạy đua từng ngày để kịp mốc vận hành thử và khai thác thương mại. Những ngày đầu tháng 9, giữa đại công trường, hàng nghìn công nhân, kỹ sư vẫn miệt mài với những phần việc cuối cùng, chạy đua theo thời gian để đưa dự án về đích đúng kế hoạch. Đây không còn là giai đoạn đào đắp thô sơ mà là lúc tinh chỉnh hệ thống kỹ thuật, thiết bị công nghệ và kiểm soát chất lượng từng chi tiết.
Theo cập nhật của chủ đầu tư, khối lượng rất lớn đã được hoàn thành, tạo nền tảng để các nhà thầu tập trung cho những hạng mục còn lại trong những tháng cuối năm 2026. Nói cách khác, cuộc đua sân bay Long Thành giờ không phải “xây cho kịp” mà là “hoàn thiện cho chuẩn”. Trạm 110kV đã đóng điện, nguồn điện 22kV đã thông tuyến đến các trạm biến áp và Trung tâm năng lượng, tạo điều kiện thử nghiệm đồng loạt các hệ thống cơ điện, viễn thông và điều hành trong nhà ga cũng như toàn khu bay. Đây là lợi thế rõ ràng, nhưng cũng đặt ra sức ép: mọi trục trặc nhỏ đều có thể domino sang các hạng mục phụ thuộc.
Nhà ga hành khách: ‘Trái tim’ dự án và cuộc chạy đua trong từng cánh ga
Nhà ga hành khách là nơi thể hiện tham vọng xây dựng cảng hàng không hiện đại, đồng thời là hạng mục mang rủi ro lớn nhất về tiến độ. Trong số 16 gói thầu của dự án thành phần 3, gói 5.10 – xây dựng và lắp đặt thiết bị nhà ga hành khách – được coi là một trong những hạng mục quan trọng nhất. Đến đầu tháng 9, gói này đạt khoảng 77,37% sản lượng. Con số này ấn tượng nhưng chưa cho phép thở phào, vì mọi hệ thống từ điện, nước đến công nghệ khai thác đều “treo” vào nhà ga. Nhiều vị trí thi công đang triển khai 3 ca, 4 kíp với gần 7.400 nhân sự để bù thời gian.
Về kiến trúc, hệ mái lấy sáng skylight cùng trần nhôm gần 10.000m² gần như hoàn thiện, tạo nên hình tượng hoa sen – điểm nhận diện bản sắc Việt Nam cho nhà ga. Bên dưới lớp kiến trúc đó, hệ thống xử lý hành lý (BHS) với tổng chiều dài khoảng 24km nối từ đảo check-in đến khu vực trả hành lý đang dần hoàn thiện. Đây chính là “mạch máu” vận chuyển hành lý, bất kỳ trục trặc nào cũng có thể làm tắc nghẽn toàn bộ hoạt động. Đáng chú ý, nhà ga không được hoàn thiện đồng loạt mà ưu tiên cánh Tây và khu vực trung tâm để đạt khả năng phục vụ khoảng 15 triệu hành khách/năm trước, còn cánh Đông tiếp tục hoàn thiện sau mốc vận hành thử. Đây là lựa chọn mang tính chiến lược: chấp nhận phân kỳ hoàn thiện để cứu lấy mốc thời gian.
Đường băng, giao thông nội cảng và hai tuyến 25B–25C: Nút thắt hạ tầng giao thông
Nếu nhà ga là trái tim, thì hệ thống đường cất hạ cánh, giao thông nội cảng và các tuyến đường kết nối là bộ xương sống của toàn dự án hạ tầng giao thông. Đường cất hạ cánh số 1 đã hoàn thành và đủ điều kiện khai thác, trong khi đường cất hạ cánh số 2 hướng tới mốc cơ bản hoàn thành vào cuối tháng 9, để có thể bay hiệu chuẩn trong tháng 10. Mục tiêu này đầy tham vọng, bởi công tác bay hiệu chuẩn là thước đo cuối cùng cho chất lượng thiết kế và thi công. Cùng lúc, trục chính giao thông nội cảng đã lắp đặt đèn đường, vỉa hè, cây xanh, nhưng vẫn là gói thầu đường găng được yêu cầu hoàn thành trước cuối tháng 11.
Bên ngoài hàng rào sân bay, hai tuyến đường kết nối 25B và 25C đang là “biến số” khó lường. Dự án nâng cấp mở rộng đường 25B từ Quốc lộ 51 đến Nhơn Trạch đang chạy đua để về đích cùng sân bay Long Thành, với nhiều đoạn đã giải tỏa xong và cơ bản hoàn thiện các hạng mục chính. Song hành với đó là dự án 25C 8 làn xe, kết nối trực tiếp từ Vành đai 3 TP.HCM vào sân bay, hiện chỉ còn những hạng mục cuối và đang tăng tốc để thông xe toàn tuyến vào cuối năm 2026, đặc biệt là đoạn qua địa hình đất yếu từ Quốc lộ 51 tới Hương lộ 19. Hai dự án này được địa phương xác định là hai trục giao thông kết nối chính giữa sân bay Long Thành và TP.HCM, nên nếu chậm, lợi thế của cảng hàng không mới sẽ lập tức bị bào mòn.
Áp lực đường găng và rủi ro mốc vận hành thử
Tiến độ hiện tại đặt sân bay Long Thành vào giai đoạn đặc biệt khẩn trương khi thời điểm khai thác thương mại dự kiến chỉ còn vài tháng. Theo kế hoạch, cảng sẽ vận hành thử trong giai đoạn tháng 9–11 và hướng tới khai thác chính thức từ ngày 1/12. Điều này buộc chủ đầu tư phải coi một loạt gói thầu là “đường găng”: giao thông nội cảng, hạ tầng kỹ thuật cảng hàng không, nhà ga hành khách… và yêu cầu các nhà thầu tập trung nguồn lực để hoàn thành trước cuối tháng 11. Ngày 1/9, lãnh đạo ACV trực tiếp kiểm tra công trường, yêu cầu giữ nhịp thi công liên tục nhưng vẫn kiểm soát an toàn và chất lượng. Đây là thông điệp rõ ràng: không hy sinh chất lượng để đổi lấy tiến độ bằng mọi giá.
ACV áp dụng nguyên tắc “thi công đến đâu, nghiệm thu và vận hành thử đến đó” nhằm tranh thủ thời gian kiểm tra từng hệ thống thay vì chờ hoàn thiện đồng loạt. Cách làm này hợp lý trong bối cảnh đường băng, nhà ga, hệ thống BHS, điện, viễn thông đều phải ăn khớp, nhưng cũng đòi hỏi kỷ luật kỹ thuật rất cao. Ở tầng hạ tầng kỹ thuật, hệ thống điện hạ thế trong nhà ga đã nghiệm thu đóng điện đạt 85% khối lượng, tạo điều kiện thử nghiệm các hệ thống MEPF và thiết bị công nghệ. Thách thức còn lại là nhân lực và mặt bằng: nhiều hạng mục vẫn phải duy trì 3 ca, 4 kíp, nghĩa là biên độ cho sai sót và sửa chữa gần như bằng không. Một trục trặc nhỏ ở khâu thử nghiệm có thể lan sang mốc vận hành thử, kéo theo cả lịch khai thác.
Kết luận: Đã đến lúc ‘khóa sổ’ rủi ro và tập trung vào đồng bộ khai thác
Nhìn tổng thể, sân bay Long Thành tiến độ 81,4% cho thấy những gì khó nhất về khối lượng xây dựng đã gần hoàn tất, nhưng phần nhạy cảm nhất – đồng bộ vận hành – mới chỉ bắt đầu. Nhà ga hành khách với mái lấy sáng 10.000m² và hệ thống xử lý hành lý 24km đang bước vào giai đoạn lắp đặt, hiệu chỉnh cuối cùng, trong khi đường băng, giao thông nội cảng và các tuyến đường kết nối 25B, 25C vẫn là những bài toán mở. Nếu coi công trường hiện nay là phép thử về năng lực thực thi các dự án hạ tầng giao thông lớn, thì bài học rõ nhất là: không thể để các hạng mục đường găng khởi công muộn rồi “chạy bù” bằng tăng ca, tăng kíp mãi được.
Mục tiêu đưa cảng hàng không quốc tế Long Thành vào khai thác cuối năm 2026 đã được nhắc nhiều lần, nhưng điều quan trọng hơn là sân bay phải an toàn, ổn định ngay trong những chuyến bay đầu tiên. Điều đó đòi hỏi trong vài tháng tới, trọng tâm không chỉ là thêm nhân lực hay máy móc, mà là khóa sổ rủi ro ở các gói thầu đường găng, giữ kỷ luật kỹ thuật trong từng phép thử, từng lần hiệu chuẩn. Khi đó, Long Thành mới xứng đáng là biểu tượng mới của hệ thống hạ tầng hàng không – không chỉ lớn về quy mô, mà còn chín về chất lượng và cách tổ chức thực hiện.
