Đổi tên không chỉ là chuyện từ ngữ
Siêu trí tuệ (SI) là thuật ngữ Donald Trump muốn chính phủ Mỹ dùng thay cho “trí tuệ nhân tạo” trong văn bản và những bối cảnh liên quan; đây là lựa chọn ngôn ngữ chính trị, không phải bằng chứng công nghệ đã đổi bản chất. Ngày 28/10, Trump tuyên bố trên mạng xã hội rằng chính quyền sẽ sớm cấm cụm từ “trí tuệ nhân tạo” trong các văn bản liên quan và những trường hợp khác. Ông cho rằng tên gọi hiện tại không chính xác, đồng thời chỉ trích một tờ báo vẫn dùng AI thay vì cách gọi ông ưa thích là “siêu trí tuệ”.
Đề xuất này cũng có tiền lệ chính thức: ngày 5/9, Trump ký sắc lệnh chỉ đạo các cơ quan thuộc nhánh hành pháp chuyển sang dùng SI thay cho AI. Tuy vậy, tuyên bố về phạm vi rộng không tự giải quyết cách triển khai. Việc đưa SI vào hệ thống văn bản chính phủ sẽ đòi hỏi hướng dẫn cụ thể; hiện cần phân biệt mục tiêu chính trị được công bố với cách áp dụng trên thực tế.
Cuộc gọi giữa lúc tranh luận về rủi ro
Động thái đổi thuật ngữ trở nên đáng chú ý hơn khi đặt cạnh cuộc gọi của Trump với Jensen Huang, CEO Nvidia. Ngày 14/9, Trump gọi cho Huang khi ông đang phát biểu tại một hội nghị ở Los Angeles; Huang bật loa ngoài để khán giả nghe cuộc trao đổi kéo dài khoảng 5 phút. Cuộc gọi diễn ra giữa lúc tranh luận về an toàn AI tại Thung lũng Silicon ngày càng gay gắt.
Một số lãnh đạo công nghệ kêu gọi giảm tốc độ phát triển các hệ thống tiên tiến và tăng giám sát độc lập, vì lo ngại năng lực AI tiến nhanh hơn các biện pháp an toàn. Trump gọi những dự báo cực đoan là “trò lừa bịp”, nhưng vẫn nói cần thận trọng. Thông điệp của ông không phải buông bỏ mọi phòng ngừa, mà là phản đối việc để lo ngại rủi ro làm đình trệ cả ngành công nghiệp.
“Chúng ta phải cẩn thận một chút. Rõ ràng là phải làm một số việc một cách thận trọng. Nhưng điều đó không có nghĩa chúng ta sẽ ngừng hoạt động của cả một ngành công nghiệp”, Trump nói.
Trump và Nvidia: ưu tiên phát triển, không đóng băng
Cuộc gọi không phải cuộc tranh luận kỹ thuật thuần túy. Bằng cách xuất hiện trực tiếp qua điện thoại cùng Jensen Huang, Trump dùng tiếng nói của một doanh nghiệp ở trung tâm làn sóng AI để bác lại lời kêu gọi siết quản lý và làm chậm công nghệ. Huang cũng cho rằng nhiều cảnh báo về nguy cơ AI hủy diệt loài người chưa có đủ cơ sở khoa học, đồng thời nhấn mạnh việc dự đoán tương lai thiếu nền tảng có thể khiến công chúng hiểu sai vấn đề.
Đây là một lựa chọn chính sách có hệ quả: nếu ưu tiên hàng đầu là duy trì vị thế dẫn đầu, yêu cầu kiểm định và giám sát có nguy cơ bị xem như lực cản thay vì điều kiện để phát triển có trách nhiệm. Tuy nhiên, chính Huang cũng thừa nhận các công ty có thể tự điều chỉnh tốc độ nếu thấy hệ thống vượt khỏi khả năng kiểm soát. Bởi vậy, lập luận chống đình trệ không đồng nghĩa rủi ro đã được giải quyết.
Ngôn ngữ trở thành một phần của chính sách AI Mỹ
Hai động thái cho thấy chính quyền Trump định hình tranh luận AI trên cả hai mặt: gọi công nghệ bằng cái tên mang hàm ý năng lực vượt trội, đồng thời phản đối biện pháp có thể kìm hãm tốc độ phát triển. Chính quyền cũng đã thông báo thành lập Lực lượng siêu trí tuệ để điều phối hoạt động liên bang và duy trì vị thế dẫn đầu của Mỹ. Vì thế, siêu trí tuệ SI không chỉ là cách gọi mới; nó góp phần đóng khung câu chuyện chính sách theo hướng cạnh tranh và lợi ích.
Nhưng đổi nhãn không thể thay cho quy tắc về an toàn, trách nhiệm hay giám sát. Cũng không thể lấy lời kêu gọi thận trọng làm bằng chứng rằng các cơ chế bảo vệ đã theo kịp công nghệ. AI đang trở thành vấn đề chính sách ở Washington, vượt khỏi phạm vi kỹ thuật của Thung lũng Silicon.
Kết luận, Trump đang thúc đẩy một cách tiếp cận ưu tiên đổi mới và vị thế dẫn đầu, dùng cả ngôn ngữ lẫn sự hiện diện công khai để định hướng cuộc tranh luận. Thước đo quan trọng của chính sách AI Mỹ sẽ không phải chính phủ gọi công nghệ là AI hay SI, mà là liệu các biện pháp an toàn có đủ sức đi cùng tốc độ phát triển hay không.
