Miễn phí bảo hiểm y tế cho người từ 60 tuổi: bước đi mạnh về an sinh
Chính sách miễn phí bảo hiểm y tế cho người từ 60 tuổi tại TP.HCM là việc ngân sách thành phố hỗ trợ 100% mức đóng thẻ bảo hiểm y tế cho nhóm người cao tuổi đủ điều kiện, giúp họ giảm gánh nặng chi phí khám chữa bệnh, tăng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế và tiến gần hơn mục tiêu mọi người cao tuổi đều có thẻ bảo hiểm y tế, qua đó mở rộng bao phủ bảo hiểm y tế toàn dân và củng cố hệ thống an sinh xã hội đô thị. UBND TP.HCM đang đề xuất sửa đổi nghị quyết hiện hành để mở rộng nhóm được ngân sách hỗ trợ 100% mức đóng bảo hiểm y tế cho người cao tuổi. Mấu chốt không chỉ là thêm vài điều khoản kỹ thuật, mà là thay đổi cách Thành phố đối xử với sức khỏe người cao tuổi 60 tuổi. Khi chính quyền công khai hướng tới miễn phí bảo hiểm y tế cho người từ 60 tuổi trở lên, đó là thông điệp chính trị rõ ràng: không để người già tự xoay sở với hóa đơn bệnh viện. Theo tờ trình, toàn bộ người từ đủ 60 tuổi đến dưới 75 tuổi đăng ký thường trú tại TP.HCM, chưa được hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế từ chính sách khác sẽ được đưa vào diện hỗ trợ. Điều này khép lại khoảng trống lâu nay giữa định nghĩa pháp lý "người cao tuổi" từ 60 tuổi trở lên và thực tế chính sách chỉ ưu tiên từ 65 tuổi. Ở góc độ an sinh, đây là một quyết định muộn nhưng cần thiết.
Ai được hưởng lợi: không phải mọi người 60 tuổi đều tự động có thẻ
Điều người dân hay nhầm lẫn là: miễn phí bảo hiểm y tế không đồng nghĩa cứ đủ 60 tuổi là tự động có thẻ. Chính sách y tế mới này nhắm tới nhóm người cao tuổi 60 tuổi trở lên ở TP.HCM có đăng ký thường trú, chưa được hưởng hỗ trợ từ các chương trình khác và đang "trống" thẻ bảo hiểm y tế. Nói cách khác, ưu tiên dành cho những người dễ bị bỏ lại phía sau. Số liệu rà soát cho thấy có 195.918 người thường trú từ đủ 60 đến dưới 65 tuổi chưa có thẻ bảo hiểm y tế và thuộc diện đề xuất hỗ trợ. Đây là con số không nhỏ, phản ánh một lớp người trung niên – cao tuổi đã giảm khả năng lao động, thu nhập không ổn định nhưng lại không nằm trong các nhóm bảo trợ truyền thống như hộ nghèo hay người có công. Nếu bỏ quên họ, hệ quả là họ sẽ trì hoãn khám chữa bệnh, chỉ vào viện khi bệnh đã nặng. Đáng chú ý, chính sách mới này không đứng một mình. Người từ đủ 65 đến dưới 75 tuổi đăng ký thường trú tại Thành phố và chưa được hỗ trợ BHYT từ chính sách khác đã được ngân sách hỗ trợ 100% mức đóng theo nghị quyết trước đó. Khi nối thêm nhóm 60–65 tuổi, TP.HCM tiến gần mục tiêu 100% người cao tuổi có thẻ bảo hiểm y tế.
Quyền lợi khám chữa bệnh sẽ thay đổi thế nào đối với người cao tuổi?
Tấm thẻ bảo hiểm y tế không phải là một mảnh nhựa vô nghĩa; với người cao tuổi, đó là chìa khóa mở cánh cửa bệnh viện mà không kèm nỗi lo hóa đơn. TP.HCM đã có bằng chứng sống: nhóm người từ đủ 65 đến dưới 75 tuổi được hỗ trợ thẻ bảo hiểm y tế phát sinh khoảng 1,47 triệu lượt khám chữa bệnh chỉ trong 5 tháng đầu năm, với tổng chi phí quỹ bảo hiểm y tế thanh toán 1.083 tỷ đồng. Con số này cho thấy nhu cầu sử dụng quyền lợi khám chữa bệnh là rất lớn khi rào cản chi phí được gỡ. Khi có thẻ, người dân có thêm điều kiện tiếp cận cơ sở y tế, khám và điều trị sớm hơn, đồng thời giảm phần chi phí phải tự chi trả cho bản thân và gia đình. Đây là lợi ích thực tế, không phải khẩu hiệu. Đối với nhóm người cao tuổi 60 tuổi vốn có nguy cơ cao mắc bệnh mạn tính, việc điều trị lâu dài sẽ tạo ra chi phí khổng lồ nếu không có bảo hiểm y tế. Chính sách miễn phí bảo hiểm y tế vì thế là "điểm tựa" tài chính, giúp họ dám đi khám khi huyết áp tăng, khi đường huyết lệch, thay vì cố chịu cho qua. Từ góc nhìn xã hội, mở rộng quyền lợi khám chữa bệnh được chi trả bởi quỹ bảo hiểm y tế cũng là cách nhà nước chia sẻ rủi ro chi phí y tế thay vì để mỗi gia đình tự gánh. Việc này có ý nghĩa đặc biệt tại các đô thị như TP.HCM, nơi chi phí dịch vụ y tế thường cao hơn vùng nông thôn.
Cách đăng ký hưởng miễn phí bảo hiểm y tế: người dân phải chủ động
Ở điểm này, người dân dễ mắc sai lầm: chính sách tốt mà không chủ động đăng ký thì vẫn có thể đứng ngoài lưới an sinh. Dự thảo của UBND Thành phố đang được lấy ý kiến và nếu được Hội đồng nhân dân thông qua, nghị quyết mới dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/10/2026. Từ thời điểm đó, người từ đủ 60 đến dưới 75 tuổi chạy đua với thời gian không phải để đóng tiền, mà để kịp làm thủ tục hưởng miễn phí bảo hiểm y tế. Theo phương án nghiên cứu, nhóm được hỗ trợ là người từ đủ 60 tuổi đến dưới 75 tuổi đăng ký thường trú tại TP.HCM, chưa được hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế từ các chính sách khác. Điều đó có nghĩa là bước đầu tiên, người cao tuổi cần kiểm tra mình có đăng ký thường trú (hoặc thuộc các nhóm tạm trú được nêu trong những nghị quyết liên quan) và hiện có thẻ bảo hiểm y tế hay chưa. Nếu chưa, họ cần liên hệ cơ quan bảo hiểm xã hội cấp quận, huyện hoặc Ủy ban nhân dân phường, xã để được hướng dẫn lập danh sách và hoàn thiện hồ sơ. TP.HCM hiện đang hỗ trợ 100% mức đóng BHYT cho nhiều nhóm dễ tổn thương như người bệnh phong, trẻ em 6–16 tuổi, hộ nghèo, cận nghèo, người mới thoát nghèo, người 60–65 tuổi neo đơn, người mắc bệnh hiểm nghèo thu nhập thấp, người khuyết tật nhẹ. Việc hiểu rõ mình thuộc nhóm nào sẽ giúp người dân tránh bị "lọt" khỏi chính sách y tế mới chỉ vì thiếu thông tin.
Vì sao TP.HCM mở rộng chính sách y tế mới và những điều còn phải chờ
TP.HCM không mở rộng miễn phí bảo hiểm y tế cho người từ 60 tuổi một cách ngẫu hứng. Đằng sau là sức ép từ thực tế: hàng trăm nghìn người cao tuổi chưa có thẻ; chi phí khám chữa bệnh bình quân cho nhóm từ 60 đến dưới 65 tuổi ước khoảng 3.284,16 tỷ đồng mỗi năm. Nếu họ không tham gia bảo hiểm, rủi ro tài chính không chỉ dồn lên từng gia đình mà còn lẩn vào hệ thống y tế qua nợ viện phí, điều trị dang dở. Đề xuất này cũng ăn khớp với mục tiêu mở rộng bao phủ bảo hiểm y tế toàn dân mà Trung ương đặt ra: đến năm 2026, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt trên 95% dân số, đến năm 2030 đạt bao phủ toàn dân. TP.HCM đặt ra mục tiêu riêng: tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt từ 95% trở lên vào năm 2026, tiến tới bao phủ toàn dân vào năm 2030, trong đó phấn đấu 100% người cao tuổi có thẻ. "Tính đến ngày 31/5/2026, Thành phố đã cấp thẻ BHYT cho 276.208 người từ đủ 65 tuổi đến dưới 75 tuổi" – con số này cho thấy chính sách trước đó đang phát huy tác dụng, tạo đà cho lần mở rộng mới. Tuy vậy, mọi thứ vẫn đang ở dạng dự thảo, chưa phải quyền lợi tự động. Thành phố cần làm rõ quy trình đăng ký, bảo đảm dữ liệu người thường trú – tạm trú chính xác, truyền thông tới tận khu phố, tổ dân phố. Người dân, đặc biệt là nhóm người cao tuổi 60 tuổi, cũng phải thay đổi thói quen "ngại giấy tờ", coi việc đi đăng ký bảo hiểm y tế là một phần trong kế hoạch chăm sóc sức khỏe cho chính mình. Nói cách khác, chính sách y tế mới chỉ thực sự có ý nghĩa khi nhà nước và người dân cùng chủ động.
