Phá dỡ mở đầu cho bước chuyển từ phương án sang mặt bằng thực tế
Trục không gian Quốc lộ 1A là dự án hạ tầng giao thông và chỉnh trang đô thị của Hà Nội, triển khai theo hình thức đối tác công tư, hợp đồng xây dựng - chuyển giao, với phạm vi thu hồi đất trải qua nhiều xã, phường. Việc Kim Liên bắt đầu phá dỡ và Bạch Mai tiếp tục chi trả bồi thường cho thấy giải phóng mặt bằng đã chuyển từ lập phương án sang những công việc trực tiếp tác động đến cư dân. Tại Kim Liên, đợt đầu dự kiến phá dỡ 73 công trình của hộ gia đình có đất ở riêng lẻ và 7 tổ chức, phấn đấu hoàn tất trong tháng 10-2026. Đây là dấu hiệu tiến độ đáng kể, nhưng không đồng nghĩa toàn bộ mặt bằng đã sẵn sàng: việc phá dỡ chỉ tiến hành với trường hợp đủ điều kiện và đã bàn giao đất.
Dự án khởi công tháng 5-2026, dài khoảng 36,3 km, đi qua 18 xã, phường, với tổng mức đầu tư gần 162.000 tỷ đồng. Quy mô ấy khiến từng đợt thu hồi đất có ý nghĩa, song thước đo tiến độ thực chất vẫn là số hộ đã nhận phương án, hoàn tất bồi thường và bàn giao mặt bằng. Không nên xem số công trình được phá dỡ như bằng chứng rằng các vướng mắc đã khép lại.
Kim Liên: phá dỡ có điều kiện, không thể bỏ qua an toàn và đối thoại
Đoạn dự án qua Kim Liên dài khoảng 1,1 km, nằm trong phạm vi thực hiện khoảng 52.299,1 m². Toàn phường có 219 thửa đất và 217 phương án giải phóng mặt bằng, liên quan đến tổ chức, hộ có đất ở riêng lẻ và các căn hộ tập thể. Khối lượng này giải thích vì sao phá dỡ được chia đợt thay vì tiến hành đồng loạt. Phường đã chi trả đợt đầu cho 38 hộ, tổng cộng hơn 182 tỷ đồng; sau đó tiếp tục làm việc với từng hộ để nhận bàn giao mặt bằng.
Cách làm theo từng trường hợp là cần thiết, nhất là ở khu vực phía ngoài, nơi phá dỡ liên quan đến hành lang bảo vệ an toàn đường sắt rộng 5,6 m và cần ý kiến cấp phép. Ba nhà tập thể H1, H2, H3 cũng chỉ được triển khai khi có chỉ đạo của UBND thành phố. Trong khi đó, đối thoại trực tiếp, công khai phương án và cung cấp mã QR để người dân tra cứu chính sách có thể giúp hạn chế hiểu nhầm; hiệu quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào việc giải đáp vướng mắc và bảo đảm người dân nắm rõ căn cứ bồi thường thu hồi đất.
Bạch Mai: mức bồi thường lớn gây chú ý, nhưng tiến độ mới là phép thử
Ngày 26/10, phường Bạch Mai tiếp tục chi trả bồi thường cho các hộ thuộc dự án. Trong đợt thứ năm, 12 hộ nhận tổng cộng 117 tỷ đồng, trong đó mức cao nhất dành cho một hộ là 34 tỷ đồng. Con số lớn dễ trở thành tâm điểm, nhưng ý nghĩa rộng hơn nằm ở việc chi trả đang diễn ra song song với phá dỡ tại Kim Liên: công tác giải phóng mặt bằng không chỉ được thúc đẩy ở một điểm.
Trước đó, qua bốn đợt tại Bạch Mai, 59 hộ đã nhận hơn 650 tỷ đồng; trên địa bàn có 222 hộ gia đình và 9 tổ chức thuộc diện giải phóng mặt bằng. Chính quyền đặt mục tiêu trong tháng 10 hoàn thành phê duyệt phương án cho các hộ còn lại, đồng thời xử lý vướng mắc, khiếu nại theo quy định. Mục tiêu này quan trọng hơn một khoản chi trả riêng lẻ: bồi thường chỉ giúp mở đường cho thi công khi phương án rõ ràng, quyền lợi được giải quyết và mặt bằng được bàn giao.
Tiến độ phải được đo bằng mặt bằng bàn giao và hồ sơ còn lại
Hai diễn biến ở Kim Liên và Bạch Mai cho thấy dự án đang xử lý đồng thời hai mắt xích: phá dỡ những nơi đã đủ điều kiện và chi trả cho các hộ khác. Đây là bước tiến cụ thể, nhưng còn nhiều việc phải hoàn tất trước khi có thể nói mặt bằng liên tục đã sẵn sàng. Tại Kim Liên, kế hoạch tháng 10-2026 đặt mốc cho đợt phá dỡ đầu tiên; ba nhà tập thể H1, H2, H3 vẫn chờ chỉ đạo của thành phố. Ở Bạch Mai, phê duyệt phương án cho các trường hợp còn lại và giải quyết kiến nghị là phần việc tiếp theo.
Với người dân, tiến độ không chỉ là máy móc bắt đầu hoạt động hay tiền được chi trả, mà còn là khả năng bàn giao nhà đất đúng kế hoạch sau khi quyền lợi và thủ tục được làm rõ. Vì vậy, cần theo dõi cả số phương án đã phê duyệt, số hộ đã nhận bồi thường và phần mặt bằng thực tế đã bàn giao. Kết luận: trục không gian Quốc lộ 1A đã bước vào giai đoạn triển khai rõ nét hơn, nhưng tốc độ bền vững sẽ phụ thuộc vào cách chính quyền xử lý minh bạch những trường hợp còn vướng mắc.
