Vành đai 4 TP.HCM: Từ dự án giao thông lớn đến trục phát triển vùng
Vành đai 4 TP.HCM là dự án giao thông lớn dạng đường bộ, dài hơn 200 km, kết nối TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh, được quy hoạch như một tuyến vành đai chiến lược giúp phân bố lại lưu lượng xe, giảm tải cho các trục xuyên tâm, đồng thời tạo không gian phát triển mới cho toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Đây không chỉ là một công trình hạ tầng mà còn là công cụ tái cấu trúc không gian đô thị, công nghiệp và logistics, với giai đoạn 1 có tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 120.413 tỷ đồng. Điểm đáng chú ý là Vành đai 4 TP.HCM được thiết kế để kết nối vùng Đông Nam Bộ với Tây Nam Bộ và Tây Nguyên, gắn các khu công nghiệp, khu đô thị, cảng biển, cảng hàng không vào cùng một mạng lưới thông suốt. Khi hoàn thành, tuyến này sẽ thay đổi thói quen di chuyển, luồng hàng hóa và cả cách hình thành giá trị đất đai quanh khu vực, chứ không chỉ rút ngắn vài giờ hành trình.
Đồng Nai: Hơn 223 ha mặt bằng cho đoạn 46 km – tín hiệu vượt tiến độ
Nếu phải chọn một điểm sáng trong giải phóng mặt bằng Vành đai 4 TP.HCM, đoạn qua TP Đồng Nai đang cho thấy cách làm quyết đoán. Đến ngày 20.9, địa phương đã bàn giao 223,83 ha mặt bằng, đạt hơn 74,2% cho đoạn tuyến dài khoảng 46 km. Con số này cho thấy Đồng Nai không chờ công trình chính khởi công mới chạy, mà đi trước bằng việc dọn sạch quỹ đất, giảm tối đa rủi ro chậm tiến độ. Đoạn đi qua 9 xã, phường gồm Xuân Đường, Xuân Quế, Dầu Giây, An Viễn, Bình An, Hưng Thịnh, Trảng Bom, Bình Minh, Tân An không chỉ là đường mới trên bản đồ, mà là lằn ranh mới của không gian phát triển. Đối với TP Đồng Nai, tuyến này được xác định là động lực mở rộng không gian phát triển, tái cấu trúc hệ thống đô thị, thúc đẩy công nghiệp, logistics, thương mại và dịch vụ, đồng thời tạo điều kiện khai thác hiệu quả sân bay Long Thành và hệ thống cảng biển liên vùng.
Tây Ninh: Dồn lực cho bồi thường, tái định cư để không chậm nhịp
Ở Tây Ninh, lựa chọn ưu tiên là giải phóng mặt bằng trước, hạ tầng sau. Tỉnh vừa áp dụng song song chỉ định thầu và đấu thầu rộng rãi cho các gói san nền, đường nội bộ, cống thoát nước tại các khu tái định cư, với mục tiêu đảm bảo chỗ ở mới sẵn sàng khi người dân bàn giao đất. Theo Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh, công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đã chi trả và thu hồi khoảng 633/680,59 ha, đạt 93%, phần tuyến đã bàn giao trên 92%, 6 khu tái định cư cơ bản hoàn thành trên 97% diện tích. Tiến độ này cho thấy Tây Ninh hiểu rằng không có tái định cư tử tế thì không thể có giải phóng mặt bằng bền vững. Đẩy mạnh chi trả cho 4.759/5.204 trường hợp, đạt hơn 92%, với hơn 10.718 tỷ đồng đã chi, là thông điệp chính trị rõ ràng: địa phương chấp nhận áp lực tài chính để đổi lấy tiến độ hạ tầng, thay vì để dự án treo kéo dài hàng thập kỷ.
TP.HCM và sự phối hợp liên tỉnh: Giải phóng mặt bằng là “điểm nghẽn” phải phá
Ở phía TP.HCM, câu chuyện không chỉ là chọn nhà thầu cho một vài gói xây lắp, mà là cách nhìn nhận giải phóng mặt bằng như điều kiện tiên quyết. Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP.HCM đã hoàn tất lựa chọn nhà thầu thực hiện gói XL01 thuộc dự án thành phần 1-3 bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và xây dựng đường gom trên địa phận TP.HCM với giá hợp đồng hơn 1.289 tỷ đồng. Theo Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư có vai trò quyết định trực tiếp đến tiến độ chung, nên các địa phương đang dồn lực, ưu tiên vốn cho công tác này. Điểm đáng đánh giá cao là sự đồng nhịp giữa TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh: nơi cạnh tranh về thu hút đầu tư nhưng phối hợp chặt trong hạ tầng. Các dự án thành phần xây dựng tuyến chính đang được rốt ráo hoàn thiện thủ tục kỹ thuật, lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư, với mục tiêu chung là đưa toàn tuyến vào khai thác năm 2029. Đây là kiểu liên kết vùng bằng hành động, chứ không dừng ở khẩu hiệu.
Từ vành đai giao thông đến mạng kết nối kinh tế TP.HCM – Đồng Nai và cả vùng
Nhìn từ góc độ người dân và doanh nghiệp, ý nghĩa lớn nhất của Vành đai 4 TP.HCM là khả năng kết nối TP.HCM – Đồng Nai và cả vùng lân cận theo cách hoàn toàn khác. Tuyến này kết nối vùng Đông Nam Bộ với Tây Nam Bộ và Tây Nguyên; gắn các khu công nghiệp, khu đô thị, cảng Cái Mép – Thị Vải, sân bay Long Thành vào một mạch giao thông liên tục. Điều đó có nghĩa: hàng hóa từ Đồng Nai đi cảng, từ Tây Ninh về TP.HCM, từ các tỉnh Tây Nguyên xuống cảng biển sẽ ít phụ thuộc vào những trục đường vốn đã quá tải. Khi quỹ đất dọc tuyến được giải phóng đồng bộ, Vành đai 4 TP.HCM sẽ không chỉ giúp giảm kẹt xe mà còn tạo các vành đai đô thị – công nghiệp mới, đẩy mạnh dịch chuyển nhà máy, kho bãi ra khỏi khu trung tâm. Đến năm 2029, nếu mục tiêu khai thác toàn tuyến được giữ vững, người hưởng lợi trực tiếp sẽ là các doanh nghiệp vận tải, logistics, người lao động di chuyển liên tỉnh và các đô thị đang lên dọc hành lang TP.HCM – Đồng Nai – Tây Ninh.
