Tuyến đường 37km tới hồ Ba Bể: “đường xương sống” mới của du lịch miền núi
Tuyến đường tới hồ Ba Bể là dự án giao thông kết nối phường Bắc Kạn với hồ nước ngọt tự nhiên lớn nhất Việt Nam, dài 37km, có tổng mức đầu tư hơn 3.700 tỷ đồng, giúp rút ngắn thời gian di chuyển, tháo gỡ nút thắt hạ tầng giao thông Bắc Kạn và mở ra cơ hội phát triển du lịch hồ Ba Bể theo hướng chuyên nghiệp, bền vững.
Điểm mấu chốt không phải là một con đường mới, mà là việc nó đã xoay trục cách phát triển cả một vùng núi vốn quanh năm đóng khung trong nông – lâm nghiệp. Dự án đường kết nối phường Bắc Kạn – hồ Ba Bể dài 37km, tiêu chuẩn đường cấp III miền núi, tổng mức đầu tư hơn 3.700 tỷ đồng, là công trình hạ tầng trọng điểm của tỉnh. Theo báo cáo, toàn bộ 76,5km tuyến Bắc Kạn – hồ Ba Bể – Na Hang đã được bàn giao cho nhà thầu thi công, giá trị khối lượng xây lắp đến 18/8 đạt gần 82%, giải ngân hơn 84%. Đây là con số đủ cho thấy quyết tâm biến đường tới hồ Ba Bể thành trục kết nối kinh tế – du lịch mới của vùng.
Ngày 20/8, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh cùng đoàn công tác trực tiếp kiểm tra hiện trường, yêu cầu chủ đầu tư khẩn trương hoàn thiện thủ tục thanh toán, quyết toán đối với đoạn đã hoàn thành để không bị “kẹt” vì thủ tục hành chính. Động thái này cho thấy tỉnh hiểu rằng, với hạ tầng giao thông Bắc Kạn, chậm một mùa thi công là chậm cả nhịp phát triển du lịch hồ Ba Bể thêm nhiều năm.
Từ 2 giờ xuống chưa đầy 1 giờ: khi thời gian di chuyển trở thành lợi thế cạnh tranh
Thay đổi lớn nhất của đường tới hồ Ba Bể là sự đảo chiều về cảm nhận khoảng cách. Trước đây, hành trình từ phường Bắc Kạn tới thắng cảnh hồ Ba Bể mất hơn 2 giờ với đường gồ ghề, nhiều khúc cua gấp khúc hiểm trở. Du khách muốn đến “viên ngọc xanh” của vùng Đông Bắc thường phải cân nhắc rất kỹ, vì quãng đường mệt mỏi khiến chuyến đi khó phù hợp với các kỳ nghỉ ngắn ngày.
Giờ đây, đoạn Bắc Kạn – hồ Ba Bể dài 37km đã hoàn thành thi công và đưa vào khai thác, rút ngắn thời gian di chuyển xuống còn chưa đầy 1 giờ. Theo báo cáo của Ban quản lý dự án, “thời gian đi từ phường Bắc Kạn đến hồ Ba Bể đã được rút từ khoảng 2 giờ xuống dưới 1 giờ”, biến một chuyến đi vất vả thành một hành trình trong tầm tay. Điều này không chỉ tạo thuận lợi cho người dân mà còn trực tiếp nâng sức cạnh tranh của du lịch hồ Ba Bể so với những điểm đến khác gần Hà Nội.
Không dừng ở chuyện nhanh – chậm, con đường mới còn được đánh giá là một trong những tuyến đường đẹp của tỉnh: uốn lượn theo sườn núi, mở ra tầm nhìn toàn cảnh thung lũng, bản làng, núi non hùng vĩ. Nghĩa là ngay cả quãng đường di chuyển cũng có thể trở thành một phần trải nghiệm du lịch, thay vì là “chi phí bắt buộc” phải chịu đựng như trước.
Ba Bể từ “viên ngọc xanh” hẻo lánh đến trung tâm du lịch liên vùng
Hồ Ba Bể từ lâu được mệnh danh là “viên ngọc xanh” của núi rừng Đông Bắc, là hồ nước ngọt tự nhiên có quy mô lớn nhất Việt Nam và nằm trong top 100 hồ nước ngọt lớn nhất thế giới. Thế nhưng giá trị cảnh quan sơn thủy, hệ sinh thái phong phú ấy từng bị “khóa” bởi hạ tầng yếu và giao thông cách trở. Đường tới hồ Ba Bể không thông, thì mọi chiến lược du lịch chỉ nằm trên giấy.
Việc hoàn thành đoạn 37km từ phường Bắc Kạn đến hồ đã thay đổi căn bản bài toán đó. Tuyến đường không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại của người dân địa phương mà còn tạo động lực lớn cho phát triển du lịch khu vực hồ, mở ra các tour liên tuyến với những điểm đến lân cận. Cùng lúc, toàn tuyến 76,5km kết nối tiếp từ Ba Bể sang Na Hang, Tuyên Quang đang được đẩy mạnh thi công, với giá trị khối lượng xây lắp đạt 81,95% tính đến 18/8/2026. Khi hoàn thành, Ba Bể sẽ không còn là “ngõ cụt” mà trở thành mắt xích trong chuỗi du lịch liên vùng miền núi phía Bắc.
Quan trọng hơn, một tuyến giao thông chuẩn cấp III miền núi với mặt đường êm thuận, năng lực thông hành cao sẽ cho phép đón lượng khách lớn hơn, phân khúc đa dạng hơn – từ khách lẻ, phượt thủ đến tour đoàn, tour quốc tế. Du lịch hồ Ba Bể vì thế có cơ hội nâng cấp từ “điểm check-in hoang sơ” thành trung tâm nghỉ dưỡng – trải nghiệm thiên nhiên quy mô khu vực, nếu địa phương không bỏ lỡ thời gian vàng sau khi hạ tầng đã hoàn thiện.
Từ ruộng nương sang kinh tế dịch vụ: cơ hội và thách thức cho sinh kế bản địa
Với người dân quanh hồ Ba Bể, con đường mới không chỉ là tuyến du lịch, mà là tấm vé bước ra khỏi giới hạn sinh kế thuần nông. Việc hoàn thiện hạ tầng giao thông Bắc Kạn – hồ Ba Bể – Na Hang được kỳ vọng “tạo thêm động lực phát triển du lịch, kinh tế – xã hội tại khu vực”. Đằng sau câu chữ ngắn gọn ấy là viễn cảnh đa dạng hóa sinh kế: homestay, dịch vụ du thuyền, ẩm thực địa phương, sản phẩm OCOP, hướng dẫn viên cộng đồng.
Thực tế, con đường này đã bắt đầu mang lại nguồn lợi kinh tế khi sự gia tăng cả về số lượng lẫn chất lượng du khách đang giúp địa phương có thêm nguồn thu. Nếu được tổ chức tốt, du lịch hồ Ba Bể có thể trở thành trụ cột ngang hàng với nông – lâm nghiệp, giảm áp lực lên rừng, thay thế dần tập quán sinh kế dựa vào khai thác tài nguyên. Tuy nhiên, bài toán không tự động giải khi đường mở: thiếu quy hoạch, thiếu chuẩn chất lượng dịch vụ, thiếu chính sách bảo tồn văn hóa – môi trường thì lợi ích ngắn hạn dễ biến thành hệ lụy dài hạn.
Vì vậy, con đường 37km trị giá hơn 3.700 tỷ đồng chỉ là bước khởi đầu. Để kinh tế địa phương thực sự bứt lên khỏi mô hình cũ, cần song hành đào tạo lao động du lịch, xây dựng sản phẩm đặc trưng và khung quản lý điểm đến rõ ràng. Nếu không, điều người dân nhận được có khi chỉ là khói bụi xe du lịch và giá đất tăng – chứ không phải thu nhập bền vững.
Thách thức thi công và bài kiểm tra về tầm nhìn phát triển bền vững
Không thể bỏ qua thực tế rằng dự án hạ tầng giao thông Bắc Kạn này đi qua địa hình, địa chất phức tạp với độ dốc lớn, mưa lớn kéo dài từ tháng 5 đến tháng 8 gây sạt lở taluy tại nhiều vị trí. Đoạn Km37+00 – cuối tuyến còn gặp khó vì thiếu nguồn cung cấp phối đá dăm loại I, II, giá xăng dầu tăng cao, thời tiết mưa lớn thường xuyên. Những yếu tố này khiến việc kiểm soát tiến độ và chất lượng công trình trở nên sống còn.
Qua kiểm tra thực địa, lãnh đạo tỉnh yêu cầu chủ đầu tư và nhà thầu xây dựng tiến độ chi tiết, tranh thủ thời tiết thuận lợi, đẩy nhanh các công trình vượt dòng, phấn đấu hoàn thành thảm mặt đường bê tông nhựa trong tháng 9 và 10/2026. Nghĩa là, thời gian không còn nhiều để biến toàn tuyến 76,5km thành trục kết nối hoàn chỉnh. Nếu bỏ lỡ mốc này, chi phí đội lên, cơ hội phát triển du lịch hồ Ba Bể và cả vùng phụ cận cũng bị chậm lại.
Tuy vậy, thách thức lớn hơn nằm ở tầm nhìn sau khi đường được thông suốt. Ba Bể là vùng lõi của một vườn quốc gia, là hồ nước ngọt tự nhiên lớn nằm trong top 100 hồ nước ngọt lớn nhất thế giới. Biến nơi đây thành trung tâm du lịch mà không đánh mất giá trị sinh thái sẽ là bài kiểm tra về năng lực quản trị điểm đến của địa phương. Nếu làm được, tuyến đường tới hồ Ba Bể sẽ là minh chứng rằng hạ tầng giao thông không chỉ phá vỡ cách trở, mà còn có thể đồng hành với bảo tồn thiên nhiên và phát triển cộng đồng.
