DR là gì và vì sao lại quan trọng lúc này?
Chứng chỉ lưu ký (Depository Receipt – DR) là chứng chỉ tài chính đại diện cho cổ phiếu hoặc chứng khoán cơ sở của doanh nghiệp được niêm yết tại một thị trường, nhưng phát hành và giao dịch tại một thị trường khác thông qua tổ chức lưu ký và trung gian, giúp nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận doanh nghiệp mà không cần mua trực tiếp tài sản gốc. Động thái Việt Nam và Singapore cùng nghiên cứu, phát triển chứng chỉ lưu ký Việt Nam cho thấy hai bên không muốn dừng ở hợp tác tượng trưng mà đang nhắm tới kênh kết nối thị trường vốn mang tính cấu trúc, có thể thay đổi cách doanh nghiệp Việt tiếp cận vốn quốc tế và đặc biệt là huy động vốn Singapore thông minh hơn và ít tốn kém hơn.
Chiều 30/9/2026, tại Hà Nội, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) và Cơ quan Quản lý Tiền tệ Singapore (MAS) đã có cuộc họp song phương để trao đổi về các hướng hợp tác nhằm tăng cường kết nối thị trường vốn hai nước, trong đó DR được coi là trọng tâm hợp tác trước mắt. Ngay sau cuộc họp, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) và Sở Giao dịch Chứng khoán Singapore (SGX) ký biên bản ghi nhớ phát triển sản phẩm DR, tạo khuôn khổ để hai sở tiếp tục nghiên cứu, hợp tác và mở rộng kết nối thị trường vốn thông qua kênh này. Việc ký kết MOU không chỉ mang ý nghĩa nghi thức; nó là tín hiệu chính trị cho thấy Việt Nam quyết tâm đưa doanh nghiệp lên sân chơi vốn khu vực mà không phải “di cư” niêm yết.
Cơ chế chứng chỉ lưu ký: lối tắt hợp pháp lên sàn Singapore
Cốt lõi hấp dẫn của chứng chỉ lưu ký nằm ở chỗ: doanh nghiệp Việt có thể hiện diện trên thị trường vốn Singapore mà không cần niêm yết trực tiếp, tránh được gánh nặng tuân thủ kép nhưng vẫn mở cửa cho nhà đầu tư nước ngoài. Về cơ chế, cổ phiếu hoặc chứng khoán cơ sở của doanh nghiệp sẽ được lưu ký tại một tổ chức trung gian; trên cơ sở đó, chứng chỉ lưu ký Việt Nam được phát hành và giao dịch tại SGX dưới dạng DR, phản ánh quyền lợi kinh tế tương tự như nắm giữ tài sản gốc. MAS được UBCKNN đề nghị chia sẻ khuôn khổ pháp lý, quy trình vận hành và điều kiện để doanh nghiệp Việt có thể khai thác hiệu quả con đường này, thay vì “tự bơi” trong một hệ thống luật phức tạp.
Theo Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương, việc phát triển các kênh kết nối thị trường như DR không chỉ mở thêm cơ hội huy động vốn quốc tế cho doanh nghiệp Việt Nam mà còn góp phần đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng cơ sở nhà đầu tư và thúc đẩy dòng vốn hai chiều giữa Việt Nam và Singapore. Đặt trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp đã chật vật với bài toán niêm yết kép, DR là một lối tắt hợp pháp và hợp lý: doanh nghiệp giữ được “nhà” là thị trường Việt Nam, nhưng có thêm “cửa sổ” trên sàn Singapore để tiếp cận các quỹ đầu tư, nhà đầu tư tổ chức và cá nhân vốn lâu nay chưa mặn mà với thị trường mới nổi.
Kết nối thị trường vốn: doanh nghiệp Việt được gì từ nhà đầu tư Singapore?
Ý nghĩa lớn nhất của kết nối thị trường vốn qua DR là mở rộng chân dung doanh nghiệp Việt trước cộng đồng nhà đầu tư quốc tế, thay vì bị giới hạn trong biên giới. Khi DR được phát hành trên SGX, nhà đầu tư tại Singapore có thể đầu tư vào doanh nghiệp Việt bằng sản phẩm quen thuộc, giao dịch trên hạ tầng và khuôn khổ pháp lý họ tin tưởng. Điều này trực tiếp tạo ra thêm một kênh huy động vốn Singapore cho doanh nghiệp Việt, đồng thời mở ra khả năng hình thành dòng vốn hai chiều: vốn từ Singapore vào doanh nghiệp Việt và, ngược lại, doanh nghiệp Việt hoặc nhà đầu tư Việt tham gia sâu hơn vào tài sản tài chính tại thị trường bạn.
Lợi ích không chỉ tập trung ở các doanh nghiệp lớn. Nếu hệ sinh thái DR được xây dựng đúng cách, doanh nghiệp vừa và nhỏ có mô hình kinh doanh rõ ràng, quản trị tốt cũng có cơ hội tiếp cận vốn quốc tế mà trước đây gần như đóng kín. Thị trường chứng khoán trong nước được hưởng lợi từ việc đa dạng hóa sản phẩm, tăng tính thanh khoản và tạo ra thêm lớp nhà đầu tư nước ngoài quen thuộc với chuẩn mực SGX nhưng thông qua DR lại “khám phá” thị trường Việt Nam. Vấn đề là Việt Nam phải dám định vị DR như một kênh chiến lược trong kết nối thị trường vốn, chứ không chỉ coi đó là sản phẩm bổ sung mang tính thử nghiệm.
Vai trò nhà tạo lập thị trường: cơ hội cho công ty chứng khoán Việt
Một điểm nhiều người dễ bỏ qua nhưng lại mang tính quyết định cho thành công của DR là vai trò nhà tạo lập thị trường. Chủ tịch UBCKNN bày tỏ mong muốn các công ty chứng khoán Việt Nam có thể tham gia với vai trò nhà tạo lập thị trường (market maker) trên thị trường Singapore, nhất là trong bối cảnh FTSE Russell và MAS đang cùng phát triển các sản phẩm chỉ số tại đây. Nếu doanh nghiệp Việt phát hành DR mà không có các nhà tạo lập thị trường Việt tham gia, rủi ro là thanh khoản thấp và giá biến động khó lường, khiến nhà đầu tư Singapore e ngại. Ngược lại, khi công ty chứng khoán Việt trực tiếp đứng ra tạo lập thị trường, họ vừa hiểu doanh nghiệp trong nước, vừa học cách vận hành chuẩn quốc tế.
Về bản chất, nhà tạo lập thị trường sẽ liên tục chào mua – chào bán DR trên SGX, bảo đảm giao dịch không bị “đóng băng”. Với vai trò này, công ty chứng khoán Việt không chỉ thu phí dịch vụ mà còn xây dựng được năng lực kết nối thị trường vốn xuyên biên giới, từ đó mở rộng kinh doanh sang các sản phẩm tài chính khác liên quan đến tài sản mã hóa, chỉ số khu vực và dịch vụ tư vấn phát hành quốc tế. Đây là bước tiến nâng cấp vị thế của định chế trung gian Việt: từ người môi giới nội địa trở thành người chơi chủ động trên bản đồ tài chính khu vực, nếu họ chịu đầu tư vào hệ thống, nhân sự và quản trị rủi ro ở chuẩn Singapore.
Kết luận: DR có trở thành cầu nối vốn bền vững cho doanh nghiệp Việt?
Biên bản ghi nhớ giữa VNX và SGX về phát triển chứng chỉ lưu ký mới chỉ là bước mở hàng, không phải điểm kết thúc. Thỏa thuận này tạo khung pháp lý để tiếp tục nghiên cứu, hợp tác phát triển sản phẩm DR và tăng cường kết nối thị trường vốn giữa hai bên. Nhưng để DR thực sự trở thành cây cầu bền vững đưa doanh nghiệp Việt ra thị trường vốn Singapore, còn cần nhiều hơn một văn bản: phải hoàn thiện quy định trong nước, xây dựng hệ sinh thái gồm doanh nghiệp, sở giao dịch, công ty chứng khoán, tổ chức lưu ký và nhà tạo lập thị trường vận hành đồng bộ.
DR là cơ chế thông minh cho phép doanh nghiệp Việt tiếp cận nhà đầu tư nước ngoài mà không phải đánh đổi bằng niêm yết trực tiếp, vốn tốn thời gian và chi phí. Nếu Việt Nam biết tận dụng “cửa sổ” này, chứng chỉ lưu ký Việt Nam có thể trở thành một thương hiệu tài chính riêng, gắn với hình ảnh thị trường năng động, minh bạch và thân thiện với vốn quốc tế. Câu hỏi không còn là “có nên làm DR hay không”, mà là làm sao để DR được thiết kế và vận hành đủ tin cậy, để cả nhà đầu tư Singapore lẫn doanh nghiệp Việt đều coi đây là kênh huy động vốn quốc tế chủ lực, chứ không phải sản phẩm thử nghiệm mang tính phong trào.
