Chứng chỉ lưu ký: cánh cửa mới nối thị trường Việt-Singapore
Chứng chỉ lưu ký (Depositary Receipt – DR) là chứng khoán đại diện cho cổ phiếu của một doanh nghiệp được niêm yết tại thị trường gốc nhưng giao dịch ở một sở giao dịch khác, cho phép nhà đầu tư mua bán tài sản nước ngoài thông qua hạ tầng tài chính quen thuộc mà không cần trực tiếp sở hữu cổ phiếu tại thị trường sở tại. Trong bước đi mới nhất, UBCKNN và Cơ quan Quản lý Tiền tệ Singapore (MAS) đã có cuộc họp chiều 30/9/2026 để trao đổi định hướng hợp tác phát triển sản phẩm chứng chỉ lưu ký, thúc đẩy kết nối thị trường vốn và chia sẻ kinh nghiệm quản lý thị trường tài sản mã hóa. Ngay sau cuộc họp, VNX và SGX ký biên bản ghi nhớ về phát triển sản phẩm này tại trụ sở VNX. Đây không chỉ là một nghi thức ngoại giao, mà là tín hiệu rõ ràng: chứng chỉ lưu ký Việt Nam đang được chuẩn bị như một kênh kết nối thị trường Việt-Singapore mang tính chiến lược.
Vì sao DR quan trọng với doanh nghiệp Việt Nam?
Trọng tâm của thỏa thuận này là mở thêm một cánh cửa để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường vốn Singapore – một trung tâm tài chính hàng đầu khu vực. UBCKNN và MAS thống nhất thúc đẩy hợp tác phát triển chứng chỉ lưu ký, qua đó mở thêm cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường vốn Singapore. Nói cách khác, DR cho phép cổ phiếu Việt "xuất khẩu" sang sàn Singapore, tiếp cận nhà đầu tư khu vực mà không cần doanh nghiệp phải niêm yết lại từ đầu. Theo lãnh đạo UBCKNN, phát triển các kênh kết nối thị trường như DR sẽ mở thêm cơ hội huy động vốn quốc tế, đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng cơ sở nhà đầu tư và thúc đẩy dòng vốn hai chiều giữa Việt Nam và Singapore. Nếu triển khai đến nơi đến chốn, DR có thể trở thành kênh huy động vốn chiến lược cho các doanh nghiệp tăng trưởng nhanh nhưng còn hạn chế về khả năng gọi vốn quốc tế.
Khuôn khổ pháp lý và hệ sinh thái DR: lợi ích không chỉ trên giấy
Một sản phẩm mới chỉ thực sự sống được khi có hạ tầng và luật chơi rõ ràng. UBCKNN đã đề nghị MAS chia sẻ thông tin về khuôn khổ pháp lý, cơ chế vận hành và các điều kiện cần thiết để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận hiệu quả hơn với thị trường Singapore. Điều này cho thấy Việt Nam không muốn DR chỉ tồn tại trên văn bản, mà hướng tới việc hình thành cả một hệ sinh thái: các sở giao dịch, doanh nghiệp và định chế trung gian hai nước tăng cường kết nối, từng bước hỗ trợ phát hành và niêm yết DR. Về phía Singapore, đại diện MAS nhấn mạnh để DR vận hành hiệu quả cần có sự tham gia đồng bộ của ngân hàng lưu ký, tổ chức lưu ký và thanh toán bù trừ, cùng với thông tin minh bạch về đặc điểm và cơ chế sử dụng DR. Đây là lời nhắc thẳng thắn: nếu thiếu hạ tầng lưu ký – bù trừ và minh bạch thông tin, chứng chỉ lưu ký Việt Nam sẽ khó hấp dẫn nhà đầu tư khu vực.
Cơ hội cho công ty chứng khoán Việt và nhà đầu tư khu vực
Một điểm đáng chú ý là tham vọng không chỉ dừng ở doanh nghiệp phát hành. UBCKNN mong muốn các công ty chứng khoán Việt Nam tham gia với vai trò nhà tạo lập thị trường (market maker) trên thị trường Singapore, nhất là khi FTSE Russell đang phối hợp với MAS phát triển các sản phẩm chỉ số tại đây. Nếu làm được, công ty chứng khoán Việt không còn ở thế "đi sau" mà trực tiếp đứng trong chuỗi giá trị của thị trường vốn Singapore. Về phía nhà đầu tư, việc phát triển các kênh kết nối như DR được kỳ vọng giúp thị trường Việt Nam đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng cơ sở nhà đầu tư và thúc đẩy dòng vốn hai chiều giữa Việt Nam và Singapore. Nói cách khác, đầu tư xuyên biên giới không còn là sân chơi riêng của quỹ lớn; các nhà đầu tư tổ chức khu vực có thể tiếp cận chứng chỉ lưu ký Việt Nam qua hạ tầng quen thuộc, trong khi doanh nghiệp Việt hưởng lợi từ dòng vốn mới và mức định giá cạnh tranh hơn.
Từ biên bản ghi nhớ đến dòng vốn thực: Việt Nam cần bước đi nào?
Biên bản ghi nhớ giữa VNX và SGX tạo khuôn khổ để hai sở giao dịch tiếp tục nghiên cứu, thúc đẩy hợp tác phát triển sản phẩm DR và tăng cường kết nối thị trường vốn Việt Nam-Singapore. Nhưng từ khuôn khổ đến dòng vốn thực là một chặng đường dài. Nếu Việt Nam muốn chứng chỉ lưu ký trở thành cầu nối đầu tư xuyên biên giới đúng nghĩa, ba việc cần làm là: sớm hoàn thiện hành lang pháp lý rõ ràng cho DR; đẩy nhanh xây dựng hạ tầng lưu ký – bù trừ tương thích với thị trường vốn Singapore; và khuyến khích doanh nghiệp chất lượng cao, minh bạch thông tin tham gia chương trình DR ngay từ giai đoạn đầu. Đầu tư xuyên biên giới không phải là cuộc chạy đua ngắn; nó là phép thử về mức độ sẵn sàng hội nhập của cả hệ thống. DR chỉ là sản phẩm, nhưng cách Việt Nam triển khai DR sẽ cho thấy chúng ta muốn đứng ở đâu trong dòng vốn khu vực.
