DR là gì và vì sao đây là bước đi đúng lúc cho Việt Nam?
Chứng chỉ lưu ký (Depositary Receipt – DR) là chứng khoán đại diện cho cổ phiếu đã niêm yết tại một thị trường, nhưng được giao dịch ở một thị trường khác thông qua ngân hàng lưu ký, giúp doanh nghiệp mở rộng tiếp cận nhà đầu tư mà không cần dịch chuyển chính cổ phiếu sang sàn nước ngoài, tạo nên một kênh kết nối thị trường vốn linh hoạt và ít tốn kém hơn so với niêm yết trực tiếp. Trong bối cảnh thị trường vốn Singapore ngày càng gắn kết với chứng chỉ lưu ký Việt Nam thông qua hợp tác song phương, việc phát triển DR cho thấy tư duy chủ động hội nhập thị trường vốn thay vì chỉ chờ nhà đầu tư tìm đến. Trọng tâm trước mắt trong trao đổi giữa Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Cơ quan Quản lý Tiền tệ Singapore chính là hợp tác phát triển DR nhằm thúc đẩy kết nối thị trường vốn hai nước.
Từ cuộc họp song phương đến biên bản ghi nhớ: cấu trúc của một cây cầu vốn
Điểm đáng nói ở tiến trình DR là nó không chỉ nằm trên giấy. Tại cuộc họp song phương ở trụ sở cơ quan quản lý chứng khoán Việt Nam, Chủ tịch Vũ Thị Chân Phương ghi nhận sự phối hợp của phía Singapore và nhấn mạnh dư địa hợp tác còn rất lớn trong bối cảnh thị trường vốn Việt Nam và Singapore tăng cường kết nối. Ngay sau cuộc họp, tại sở giao dịch chứng khoán Việt Nam đã diễn ra lễ ký Biên bản ghi nhớ với sở giao dịch chứng khoán Singapore về phát triển sản phẩm chứng chỉ lưu ký. Biên bản này không phải nghi thức tượng trưng, mà là khuôn khổ để hai sở tiếp tục nghiên cứu, phối hợp với thành viên thị trường hai nước trong việc phát triển, phát hành và niêm yết DR. Nếu được triển khai nhất quán, đây sẽ là nền móng cho một “cây cầu vốn” bền vững, thay vì chỉ là vài thương vụ thử nghiệm nhỏ lẻ.
Lợi ích thực tế cho doanh nghiệp và nhà đầu tư: cơ hội nhưng không tự nhiên mà có
Đối với doanh nghiệp trong khu vực, DR không phải khẩu hiệu mà là công cụ có tác động trực tiếp đến khả năng huy động vốn quốc tế. Như Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nhấn mạnh, phát triển các kênh kết nối thị trường như DR mở thêm cơ hội huy động vốn quốc tế cho doanh nghiệp Việt Nam, đồng thời đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng cơ sở nhà đầu tư và thúc đẩy dòng vốn hai chiều giữa Việt Nam và Singapore. Điều đó đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có thêm lựa chọn ngoài con đường niêm yết trực tiếp trên sàn nước ngoài, vốn đòi hỏi chi phí và chuẩn mực rất cao. Với nhà đầu tư, DR mang lại quyền tiếp cận doanh nghiệp bản địa thông qua thị trường vốn Singapore, nhưng để họ thực sự sử dụng sản phẩm, thông tin về đặc điểm, cơ chế vận hành và phương thức sử dụng DR phải được cung cấp đầy đủ, minh bạch cho thành viên thị trường và nhà đầu tư.
Hệ sinh thái DR: ngân hàng lưu ký, thanh toán bù trừ và vai trò thị trường Việt Nam
Một sai lầm phổ biến là nghĩ DR chỉ là câu chuyện giữa hai sở giao dịch. Theo đại diện Cơ quan Quản lý Tiền tệ Singapore, để sản phẩm vận hành hiệu quả cần có sự tham gia đồng bộ của ngân hàng lưu ký, tổ chức lưu ký và thanh toán bù trừ. Nói cách khác, nếu hệ sinh thái hỗ trợ không hình thành, DR sẽ chỉ là khung chính sách trên giấy. Bước đi mở rộng vai trò của thành viên thị trường Việt Nam – trong đó có mong muốn các công ty chứng khoán Việt tham gia với vai trò nhà tạo lập thị trường (market maker) trong các sản phẩm chỉ số phát triển tại Singapore – cho thấy tham vọng chủ động của phía Việt Nam. Đây là tín hiệu tích cực, bởi không có lực lượng trung gian giàu năng lực thì dòng vốn khó có thể dịch chuyển thực chất. Thị trường Việt Nam cần coi DR là động lực nâng cấp toàn bộ hạ tầng trung gian, chứ không đơn thuần là một sản phẩm mới trên bảng điện.
Tài sản mã hóa và bài học quản lý rủi ro cho cuộc chơi vốn mới
Điểm đáng chú ý là cùng lúc thúc đẩy chứng chỉ lưu ký Việt Nam, phía quản lý cũng chủ động bàn về tài sản mã hóa. Đây là lĩnh vực mới, nơi cơ quan quản lý buộc phải cân bằng giữa khuyến khích đổi mới và bảo đảm an toàn, minh bạch, quản lý hiệu quả rủi ro. Việt Nam đang từng bước hoàn thiện khuôn khổ quản lý đối với tài sản mã hóa, và đề nghị phía Singapore chia sẻ kinh nghiệm về xây dựng khung pháp lý, mô hình tổ chức và quản lý sàn giao dịch, cơ chế giám sát thị trường, đặc biệt các giải pháp phòng chống rửa tiền và tài trợ khủng bố. Đáp lại, phía Singapore khẳng định sẵn sàng phối hợp chặt chẽ, chia sẻ kinh nghiệm và duy trì trao đổi trong các lĩnh vực cùng quan tâm. Đây là lựa chọn khôn ngoan: nếu không song hành quản trị rủi ro với mở rộng kênh huy động vốn quốc tế, các sáng kiến kết nối thị trường vốn sẽ luôn đối mặt nguy cơ bị gián đoạn bởi biến động và vi phạm.
