Biến kiến thức pháp luật số thành trải nghiệm
CyberLaw Challenge là cuộc thi kiến thức pháp luật đưa các vấn đề nảy sinh trên không gian mạng vào hoạt động sân khấu và giải quyết tình huống, để sinh viên tập vận dụng quy định thay vì chỉ ghi nhớ chúng. Ngày 25-10, Khoa Luật và Khoa học liên ngành thuộc Phân hiệu Học viện Hành chính và Quản trị công tại TP.HCM tổ chức cuộc thi với chủ đề “CyberLaw Challenge – Thế hệ trẻ và bản lĩnh pháp lý số”. Sự kiện thu hút hơn 80 sinh viên các khóa K23, K24, K25 và K26, chia thành sáu đội chính thức. Cách tổ chức này đáng chú ý vì pháp luật trên mạng không còn là kiến thức xa vời: một quyết định chia sẻ dữ liệu, phản hồi tin nhắn lừa đảo hay sử dụng nội dung số đều có thể kéo theo quyền và trách nhiệm cụ thể. Đưa những câu hỏi ấy vào sân chơi giúp người học nhìn thấy mối liên hệ giữa quy định và lựa chọn hằng ngày.
Tình huống thực tế là phần cốt lõi
Cuộc thi triển khai qua ba vòng: tuyên truyền pháp luật trên sân khấu, giải ô chữ và xử lý tình huống thực tiễn. Nội dung bao quát bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng và an toàn thông tin, phòng chống lừa đảo trực tuyến, khía cạnh pháp lý của trí tuệ nhân tạo, ứng xử trên mạng, bảo vệ người tiêu dùng trong thương mại điện tử, sở hữu trí tuệ số cùng quyền và trách nhiệm của người trẻ. Đây là lựa chọn đúng trọng tâm: an toàn mạng sinh viên không chỉ phụ thuộc vào công cụ bảo mật mà còn vào khả năng nhận ra rủi ro, kiểm chứng thông tin và biết cách hành động có căn cứ. Khi phải phân tích một tình huống thay vì trả lời câu hỏi thuộc lòng, thí sinh có cơ hội luyện lập luận, nhận diện vấn đề pháp lý và cân nhắc hậu quả. Hình thức nhập vai còn giúp các vấn đề vốn khô khan trở nên dễ tiếp cận hơn.
Rèn năng lực áp dụng, không dừng ở ghi nhớ
Giá trị của cuộc thi nằm ở việc kết nối kiến thức trên lớp với cách ứng xử trong môi trường số. Tiến sĩ Lê Văn Quyền, Phó trưởng Khoa Luật và Khoa học liên ngành, nhấn mạnh rằng hiểu biết pháp luật có ý nghĩa khi người học nhận diện được vấn đề, phân tích đúng bản chất sự việc và bảo vệ những giá trị chính đáng. Quan điểm này đặt ra thước đo thiết thực cho kỹ năng pháp lý số: sinh viên cần biết phân biệt đúng sai dựa trên căn cứ, đánh giá thông tin chưa được xác minh và chịu trách nhiệm về hành vi trực tuyến. Đây cũng là mục tiêu được ban tổ chức hướng tới khi xây dựng thế hệ người trẻ có tư duy độc lập, năng lực phân tích phản biện và ý thức trách nhiệm trong môi trường số. Theo tôi, cách học qua tình huống có sức thuyết phục hơn việc chỉ nhắc người trẻ “hãy cẩn thận”, bởi nó cho họ cơ hội tập cách cẩn trọng.
Kết quả và ý nghĩa vượt khỏi sân khấu
Đội 6 “From A to Z” giành giải nhất; đội 3 “Inspector A” về nhì, đội 4 “Hiểu luật – Biết lối” đạt giải ba, còn đội 1 “Không lạc – Không về” nhận giải khuyến khích. Ban giám khảo cũng chọn năm sinh viên xuất sắc đại diện phân hiệu tham gia cuộc thi kiến thức pháp luật cấp Học viện tại Hà Nội. Kết quả trao giải tạo điểm nhấn, nhưng đóng góp đáng kể hơn là việc đưa các vấn đề pháp lý số vào một hoạt động học tập có tính tương tác. Cuộc thi được tổ chức nhân kỷ niệm 50 năm thành lập phân hiệu, giai đoạn 30-10-1976 đến 30-10-2026, đồng thời hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam 9-11. Nếu người trẻ rời cuộc thi với thói quen đặt câu hỏi về quyền, nghĩa vụ và độ tin cậy của thông tin trước khi hành động, mục tiêu nâng cao hiểu biết pháp luật đã đi xa hơn một buổi tranh tài.
